‘Kas’ yapalım derken göz çıkarmayalım

Daha kaslı görünmek için kuvvetli antrenmanlar yapan, yediklerini daima denetim eden, günlük protein ölçüsünü eksiksiz hesaplamaya çalışan içerik üreticileri sosyal medyada daima karşımıza çıkıyor. Hudutları zorlayan, ne kadar kas yaparlarsa yapsınlar yetinemeyen bu şahıslardan kimilerinin aslında bir rahatsızlığı olabilir: ‘Bigoreksiya’, yani kas dismorfisi… Daha fit bedene sahip olmak uğruna sağlıklı bir ömrün sonunun hangi noktada aşıldığını Acıbadem Bakırköy Hastanesi beslenme ve diyet uzmanı Sıla Bilgili Tokgöz’le Atlas Üniversitesi Hastanesi’nden uzman klinik psikolog Şenay Dayan anlattı.

‘Aşırı protein böbrek yükünü artırabilir’

◊Bigoreksiya kişinin ne kadar kaslı olursa olsun kendini çelimsiz algılamasıdır. Bu durum gençlerde yoğun idman, protein yüklü beslenme ve denetimsiz destek kullanımıyla birlikte görülebiliyor.

◊Büyüme çağındaki birinin gereksiniminden fazla protein yemesinin kas gelişimine ekstra katkısı yok. Kas gelişimini sadece protein ölçüsü değil; istikrarlı beslenme, genetik, yaş, hormonal durum ve idman yoğunluğu belirler. Aşırı protein böbreklerin yükünü artırabilir; sıvı kaybı, kramp ve halsizliğe yol açabilir. Daima et, tavuk, yumurta akı ya da protein tozu tüketilmesi sağlıklı karbonhidratların, zerzevat ve meyvelerin geri planda kalmasına; hasebiyle lif, vitamin ve mineral eksikliklerine sebep olabilir.

◊Protein tozu, kreatin ve pre-workout (antrenmandan evvel içilen besin takviyesi) gibisi sportmen desteklerinin 18 yaş altında doktor ve diyetisyen değerlendirmesi olmadan kullanılması önerilmiyor. Denetimsiz kullanım kalp ritim bozukluklarına, böbrek ve karaciğer üzerinde gerilime, sıvı kaybına ve kas kramplarına neden olabilir.

◊Kısa müddette daha kaslı bir vücuda ulaşma isteği; anabolik steroid (testosteronu taklit eden sentetik hormon), büyüme hormonu ve farklı performans artırıcı maddelerin denetimsiz kullanımına kadar gidebiliyor. Bu maddeler uzunluk uzamasının durmasına, hormonal sistemde kalıcı hasarlara, kalp ve damar problemlerine, karaciğer ve böbrek hasarlarına yol açabilir. (Uzm. Sıla Bilgili Tokgöz)

‘Yetersizlik hissine sebep olabiliyor’

Kaslı ve fit görünme isteği ruhsal olarak da gençleri etkileyebiliyor. Uzman klinik psikolog Şenay Dayan şunları söyledi:

◊Sosyal medyada idealize edilen vücutlarla daima karşılaşmak gençlerde yetersizlik hissine ve kendini diğerleriyle kıyaslamaya sebep olabiliyor. Ülkü vücuda ulaşamadığını düşünen genç ‘Zaten beğenilmeyeceğim’ niyetiyle kendini geri çekebiliyor ve yalnızlaşabiliyor. Protein ve kalori hesabının daima yapılması vakitle vücut ve beslenmeyle ilgili bir derde dönüşebiliyor. Spor ve beslenmeye yüklenen mana gencin özel, toplumsal ve aile hayatını etkilemeye başladığında dikkat etmek gerekiyor. Sporun ardındaki motivasyonda sosyal medyadaki kusursuzluk algısının yanı sıra akran baskısı, düşük özgüven, aile içinde kilo ve vücut üzerine sık konuşulması da rol oynayabiliyor.