Netanyahu’yu korumak için WashIngton UCM’yi amaç tahtasına koydu

ABD’de Donald Trump idaresi, Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne (UCM) yönelik yaklaşık bir buçuk yıldır adım adım genişlettiği baskıyı yeni bir basamağa taşıdı. Daha evvel UCM Başsavcısı Karim Khan ve çok sayıda yargıcı yaptırım listesine alan Washington, bu defa mahkemenin faaliyetlerini diplomatik, siyasi ve ekonomik baskıyla sonlandırmayı amaçlayan kapsamlı bir kampanya başlattığını duyurdu.

MAHKEMEYE TAM SAHA BASKI

ABD Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamasına nazaran kampanya, UCM’nin “ABD egemenliğine yönelik tehdidini ortadan kaldırmayı” hedefliyor. Açıklamada, mahkemenin ABD’li askerler ve kamu vazifelileri hakkında yargı yetkisi kullandığı ve “hesap vermeyen global bir hakem” üzere davrandığı öne sürülerek bunun kabul edilemez olduğu savunuldu. Kampanya kapsamında ABD’li diplomatlar başka ülkelere UCM’nin kurucu metni olan Roma Statüsü’nden çekilmeleri yönünde davette bulunacak. Washington ayrıyeten ABD’nin güvenlik dayanağından yararlanan ülkelerden UCM’nin ABD’liler üzerindeki yargı yetkisini reddetmelerini isteyecek. Bu davete uymayan ülkelerin daha yakından incelenebileceği belirtilirken, UCM çalışanına yönelik vize iptalleri, seyahat yasakları ile mahkeme ve temaslı kuruluşlara yönelik yeni yaptırımların da değerlendirildiği açıklandı.

‘TUĞLA TUĞLA SÖKECEĞİZ’

Dışişleri Bakanı Marco Rubio da Amerikan Wall Street Journal’da UCM’yi sebep amaç aldıklarını anlatan bir makale yayınmladı. Mahkemenin vakitle ağır memleketler arası kabahatleri yargılayan sonlu bir yapı olmaktan çıkıp hükümran devletlerin hukuk sistemlerini aşan global bir mahkemeye dönüştüğünü öne süren Rubio, Trump idaresinin UCM’yi “gerekirse tuğla tuğla sökeceğini” söyledi.

Washington’un UCM ile çatışması yeni değil. Trump idaresi, misyona başladıktan kısa müddet sonra Şubat 2025’te UCM Başsavcısı Karim Khan’ı yaptırım listesine almıştı. Bunu Haziran, Ağustos ve Aralık 2025’te mahkemenin çeşitli yargıçlarına yönelik yeni yaptırımlar izlemişti.

KAFAYI TAKMIŞTI

Öte yandan analistler ve milletlerarası hukukçular, ABD’nin UCM’ye açtığı savaşı ise mahkemenin İsrailli yetkililere yönelik yürüttüğü soruşturmaları engellemeye yönelik bir teşebbüs olarak görüyor. Gerçekten Washington daha evvelki yaptırımların nedeni olarak UCM’nin İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile eski Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında savaş cürmü ve insanlığa karşı kabahat işledikleri gerekçesiyle yürüttüğü soruşturmaları ve Afganistan’da ABD çalışanına ait soruşturmaları göstermişti.

Eski İnsan Hakları İzleme Örgütü Direktörü ve milletlerarası hukuk uzmanı Kenneth Roth da Trump idaresinin geçmişte UCM’nin Ukrayna’da Rus savaş kabahatlerini soruşturmasını desteklediğini, buna rağmen mahkemenin İsrail’in Gazze’deki faaliyetlerine ait soruşturması ve Netanyahu hakkında çıkarılan tutuklama kararının akabinde UCM’yi gaye almaya başladığını hatırlattı.

AB’DEN TEPKİ GELDİ

Avrupa Birliği de Washington’un yeni teşebbüsüne reaksiyon gösterdi. AB Komisyonu Sözcüsü Anouar El Anouni, Birliğin milletlerarası ceza adaletine ve cezasızlıkla çabaya güçlü dayanak verdiğini belirterek UCM’nin seçilmiş yetkililerine, çalışanına veya mahkemeyle iş birliği yapan şahıslara yönelik taarruz ya da tehditlerin kabul edilemez olduğunu söyledi. El Anouni, AB’nin UCM’nin bağımsız çalışmasını desteklemeyi sürdüreceğini vurguladı.

ABD idaresi son bir buçuk yılda UCM Başsavcısı Karim Khan ve 10 UCM yargıcına yaptırım uyguladı.