İran’ın ‘miras’ askeri gücü, ABD için bir ‘av fırsatı’ mı yaratıyor? ‘1960’ların teknolojisi torpidolara karşı’

İran, çatışmaların birinci günlerinden bu yana yaralı bir profil çizse de savaş meydanındaki argümanını ve sert üslubunu kaybetmiş değil. Savaşın açılış günleri boyunca İslam İhtilal Muhafızları Ordusu, düşmanlarına yönelik ataklar hakkında görkemli argümanlarda bulundu.

Rejim, geçtiğimiz pazar günü ABD’ye ilişkin USS Abraham Lincoln uçak gemisine yönelik çok sayıda füze ve insansız hava aracı saldırısı düzenlendiğini ve geminin dört kere isabet aldığını öne sürdü.

Ancak savlara nazaran, alandaki askeri gerçeklik, Tahran’ın telaffuzlarından taban tabana zıt bir görüntü sunuyor. Çağdaş ABD ve İsrail kuvvetleri ile hizmet verebilir durumdaki her türlü eski donanımı alana süren İran ortasındaki uçurum her geçen gün derinleşiyor.

Çatışmaların birinci yedi gününde ABD ve İsrail, rejimin liderlik takımını etkisiz hale getirdi, bir savaş gemisini batırdı ve çok sayıda deniz varlığı ile füze rampasını imha ettiğini duyurdu.

100 SAATLİK BİLANÇO

Stratejik ve Memleketler arası Çalışmalar Merkezi (CSIS), çatışmanın birinci 100 saati için hazırladığı maliyet iddialarında, ABD varlıklarına verilen zararın sadece 359 milyon dolar olduğunu raporladı. Dikkat cazibeli olan ise, bu zararın tamamının İran taarruzlarından değil, üç adet F-15 jetinin düşmesine neden olan bir ‘dost ateşi’ kazasından kaynaklanması oldu.

İRAN ENVANTERİ HÂLÂ ŞAH PERİYODUNDAN KALMA MI?

İsrail Hava Kuvvetleri’ne ilişkin kapalılığı kaldırılmış bir görüntüde, bir F-35 pilotunun Tahran semalarındaki İran Yak-130 uçağına soğukkanlılıkla kilitlendiği görülüyordu. 30 yıl evvel bir eğitim uçağı olarak geliştirilen ve İranlılar tarafından anti-İHA uçağı olarak modifiye edilen Yak-130’un, düşürülmeden evvel rastgele bir karşı tedbir dahi alamadığı kameralara yansıdı.

İran Hava Kuvvetleri envanterinin tahlilini yapan uzmanlar, ülkenin hâlâ Şah devrinden kalan mirasa bağımlı olduğunu argüman ediyor.

İddialara nazaran, envanterin %54’ü, 1950’lerde geliştirilen ve Vietnam Savaşı’nda kullanılan Amerikan imali F-4’lerden, 1960’ların F-5’lerinden ve 1986 imali ‘Top Gun’ sinemasıyla özdeşleşen F-14 Tomcat’lerden oluşuyor.

1979’dan bu yana uygulanan ambargolar nedeniyle Tahran, yedek kesim temininde büyük zorluklar yaşıyor; bu durum uçakların uçuşa elverişliliğini önemli halde sorgulatıyor.

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) tarafından yayınlanan imajlarda, bilinmeyen bir pozisyonda yan yana park edilmiş birkaç İran F-5 savaş jeti ve F-27 nakliye uçağının tek bir vuruşla imha edildiği görüldü. Ayrıyeten, İran’ın elindeki en gelişmiş savaş uçakları sayılan 1990 model Sovyet imali Su-22 ve Su-24’lerden en az dördünün şimdiden etkisiz hale getirildiği de bildirildi.

Bu uydu imgesi, 6 Mart 2026’da İran’ın güney-orta bölümündeki Şiraz Hava Üssü’nde imha edilmiş İran İslam Cumhuriyeti Hava Kuvvetleri’ne ilişkin bir Il-76 uçağını gösteriyor.

1960’LARIN TEKNOLOJİSİ TORPİDOLARA KARŞI

Donald Trump’ın Umman Denizi ve Basra Körfezi’ndeki İran filosunun neredeyse büsbütün yok edildiğine dair açıklamaları, donanmada ağır kayıp olduğu argümanlarını güçlendiriyor.

İran’ın her iki Bayandor sınıfı korveti (IRIS Bayandor ve IRIS Naghdi), savaşın birinci günlerinde ana limanlarında batırıldı.

The Telegraph’ta yer alan haberde mevzuyla ilgili, “1964 yılında ABD donanması için inşa edilen bu gemiler, 2013 yılında yeni radar ve hava savunma sistemleriyle modernize edilmiş olsa da ABD taarruzlarına karşı koyamadı. Daha da çarpıcı olanı, İran’ın en çağdaş gemilerinden biri kabul edilen ve 2015’te denize indirilen Moudge sınıfı fırkateyn IRIS Dena’nın, Hindistan’daki tatbikattan dönerken Sri Lanka açıklarında torpidolanarak batırılması oldu. Geminin çağdaş görünümüne karşın uzun menzilli sonar sistemine sahip olmaması, onu denizaltılar karşısında büsbütün savunmasız bıraktı” tabirlerine yer verildi.

ABD Savunma Bakanlığı tarafından 4 Mart 2026’da yayınlanan bir görüntüden alınan bu karede bir ABD Donanması denizaltısının, Hint Okyanusu’nda Sri Lanka açıklarında İran Donanmasına ilişkin IRIS Dena fırkateynini torpido ile vurduğu görülüyor. Batan gemide 87 kişi hayatını kaybetti.

İRAN’IN KARA GÜCÜ

Uzmanlar, İran’ın zırhlı tümenlerinin de hava ve deniz kuvvetlerinden farklı bir tablo çizmediğini söylüyor. Tertipli ordunun beş zırhlı tümeni, 1950’lerden kalma Amerikan M60A1 ve M47 tanklarının karışımını kullanıyor. En çağdaş seçenek olan Sovyet T-72’lerin yerli modernizasyonları ise yaptırımlar nedeniyle Batılı rakiplerinin çok gerisinde kalmış durumda.

Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü (RUSI) Kıdemli Araştırmacısı Dr. Sidharth Kaushal, konuya ait şu değerlendirmelerde bulundu:

“İran’ın konvansiyonel manada ABD donanmasına karşı elinde çok az seçenek olduğu bir gerçek. Fakat ABD gemileri Körfez’de konvoy eskortluğu yapmaya zorlanırsa, İran’ın elindeki mayınlar ve kısa menzilli gemisavar füzeleri önemli bir risk oluşturabilir.”

Kaushal ayrıyeten, bir kara istilasının düşük ihtimal olduğunu lakin gerçekleşmesi durumunda İran ordusunun konvansiyonel bir direniş gösteremeyeceğini, İhtilal Muhafızları ve Basij güçlerinin kentsel gerilla savaşı ve ikmal sınırlarına yönelik asimetrik akınlara yöneleceğini belirtti.