Binlerce kişi bekliyordu, Meclis’ten geçti. 12. Yargı Paketi’nde hangi düzenlemeler var?

Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, dün TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilerek yasalaştı.

Kanun ile dolandırıcılık ile nitelikli dolandırıcılık kabahatlerine iştirakin, kendisine yahut diğerine haksız bir menfaat sağlamak emeliyle, kendisine yahut diğerine ilişkin bankaya yahut kredi kartı üzere ödeme araçlarını ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcıları yahut kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdinde bulunan hesabın kullanılmasını sağlayan zarurî bilgileri yahut araçları diğerine vermek fiili ile sonlu olması halinde verilecek ceza yarı oranında indirilecek.

Kanun ile hayata geçirilecek yeni düzenlemelerle ilgili 10 soru ve karşılıkları şöyle:

1- Kamuoyunda “IBAN mağdurları” olarak bilinen haksız menfaat için banka hesap bilgilerini diğerleriyle paylaşanlara yönelik düzenleme nasıl olacak?

Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) nitelikli dolandırıcılığa yönelik 158’inci maddesine eklenen fıkraya nazaran, dolandırıcılık ile nitelikli dolandırıcılık cürümlerine iştirakin, kendisine yahut diğerine haksız bir menfaat sağlamak maksadıyla, kendisine yahut diğerine ilişkin bankaya yahut kredi kartı üzere ödeme araçlarını ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcıları yahut kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdinde bulunan hesabın kullanılmasını sağlayan mecburî bilgileri yahut araçları diğerine vermek fiili ile sonlu olması halinde verilecek ceza yarı oranında indirilecek.

2 – “IBAN mağduriyeti” konusunda geçiş kararları ne getiriyor?

Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten evvel TCK’nin “Dolandırıcılık” yahut “Nitelikli dolandırıcılık” maddeleri uyarınca haklarında karar verilmiş olup da belgesi kanun yolu incelemesinde bulunan sanıklardan, eklenen fıkranın uygulanacağı sanıkların bölge adliye mahkemeleri ceza dairelerinde bulunan belgeleri hakkında bozma kararı verilecek ve evrak birinci derece mahkemelerine gönderilecek. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığında bulunan belgeler ise gelişlerindeki adaba uygun olarak birinci derece mahkemelerine iletilecek.

Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten evvel dolandırıcılık yahut nitelikli dolandırıcılıktan haklarında karar verilmiş olup da evrakı infaz etabında olan ve haklarında TCK’nin faal pişmanlığa ait 168. maddesi uygulanmamış mahkumlardan eklenen fıkranın uygulanacağı mahkumlar, mağdurun uğradığı ziyanı mahkemece yapılacak ihtardan itibaren 6 ay içinde motamot geri verme yahut tazmin suretiyle büsbütün gidermesi halinde TCK’nin 168. maddesinin ikinci fıkrasındaki “Etkin pişmanlığın kovuşturma başladıktan sonra ve ama karar verilmezden evvel gösterilmesi halinde, verilecek cezanın yarısına kadarı indirilir” kararından faydalanabilecek. Bu mühlet içinde mağdurun ziyanı büsbütün giderilinceye kadar, fıkra uyarınca infazın ertelenmesine yahut durdurulmasına karar verilemez. Bu kararlar, kanunun yürürlüğe girdiği tarih prestijiyle karar verilmiş olup da kanun yoluna başvurulmaması nedeniyle kanunun yürürlüğe girmesinden sonra mutlaklaşan kararlar bakımından da uygulanacak.

3 – Miktarı kontrat ile tespit edilmemiş ödemelerin faizi nasıl hesaplanacak?

Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’un “Kanuni Faiz” kararında yapılan değişikliğe göre, Türk Borçlar Kanunu ile Türk Ticaret Kanunu’na nazaran faiz ödenmesi gereken hallerde, ölçüsü kontrat ile tespit edilmemişse bu ödeme yıllık, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) evvelki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi süreçlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde 80’i üzerinden yapılacak. Kelam konusu oran, 30 Haziran günü evvelki yılın 31 Aralık günü uygulanan reeskont oranından 5 puan yahut daha çok farklı ise yılın ikinci yarısında 30 Haziran günü belirlenen oranın yüzde 80’i geçerli olacak.

4 – Hakim ve savcıların eğitim süreçleri nasıl olacak?

Hakimler ve Savcılar Kanunu’nda yapılan düzenlemeyle, isimli yargı hakim ve savcı yardımcıları ile idari yargı hakim yardımcılarına, ilgisine nazaran, Anayasa ve insan hakları hukuku, ceza hukuku, özel hukuk, yönetim hukuku, vergi hukuku ve yol hukuku alanları ile duruşma idaresi, karar ve gerekçeli karar yazımı, adalet hizmetlerinin idaresi ve kontrolü, milletlerarası kuruluşlar ve mukaveleler, sık karşılaşılan davalar ve şahsî gelişim mevzularında eğitim verilecek. Yazılı imtihanlarda eğitim verilen hususlardan soru sorulacak ve 100 tam puan üzerinden pahalandırılacak. Sonuçlar yazılı imtihan kurulunca tutanağa bağlanacak ve Türkiye Adalet Akademisine teslim edilecek.

Sözlü imtihanda hakim ve savcı yardımcısının, eğitim mevzularına ait mevzuat, içtihat ve uygulama bilgisi, mesleksel yeterliliği, hukuksal problemleri kavrama, çözme ve söz etme yeteneği, özgüveni, temsil yeteneği ve davranışlarının mesleğe uygunluğu, Türkçeyi faal bir halde kullanma hüneri ile genel kültür ve yetenek seviyesi pahalandırılacak.

Düzenleme kapsamında ayrıyeten, hakimlik ve savcılık mesleğinin gerektirdiği tüzel bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan hususlarda ekspere başvurulması halinde uyarma cezası verilecek.

5 – Genetik inceleme sonuçlarının kapalılığına ait düzenleme neleri kapsıyor?

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun “genetik inceleme sonuçlarının gizliliği”ni içeren kararında yapılan değişikliğe nazaran, inceleme sonuçları kimlik bilgilerinden arındırılmış biçimde mahsus bir sisteme kaydedilecek ve bir örneği evrakında kanıt olarak saklanmak üzere soruşturma yahut kovuşturma makamına gönderilecek. Sisteme kaydedilen ve belgede kanıt olarak saklanan bilgiler, kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz müddetinin dolması, itirazın reddi, beraat yahut ceza verilmesine yer olmadığı kararının verilip katılaşması hallerinde derhal, öteki hallerde mahkeme kararının katileşmesinden itibaren 20 yıl geçmesiyle cumhuriyet savcısının huzurunda yok edilecek ve bu konu belgesinde koruma edilmek üzere tutanağa geçirilecek.

Bilgisi sisteme kaydedilen kişi bu müddet içinde şahsî bilginin saklanmasını gerektiren emelin ortadan kalkması yahut haklı bir sebebin bulunması halinde hakim yahut mahkemeden bu bilgilerin silinmesini talep edebilecek. Bu karar uyarınca sisteme kaydedilen bilgiler, yürütülmekte olan bir soruşturma yahut kovuşturma kapsamında maddi gerçeğin ortaya çıkarılması gayesiyle mahkeme, hakim yahut cumhuriyet savcısı kararıyla kullanılabilecek.

Sisteme kaydedilen bilgiler, yürütülmekte olan bir soruşturma yahut kovuşturma kapsamında maddi gerçeğin ortaya çıkarılması maksadıyla mahkeme, hakim yahut cumhuriyet savcısı kararıyla kullanılabilecek. Mahkeme yahut hakim kararlarına karşı itiraz yoluna, cumhuriyet savcısının kararına karşı ise sulh ceza hakimliğine başvurulabilecek.

6 – Kaç yıl mahpus cezası alınırsa kararın açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilecek?

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun “Hükmün açıklanması ve kararın açıklanmasının geri bırakılması” düzenlemesinde yapılan değişikliğe nazaran, sanığa yüklenen cürümden ötürü yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza, 2 yıl yahut daha az periyodik mahpus yahut isimli para cezası ise mahkemece kararın açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilecek.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilmesi için sanığın daha evvel kasıtlı bir cürümden mahkum olmamış bulunması, mahkemece, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tavır ve davranışları göz önünde bulundurularak yine kabahat işlemeyeceği konusunda görüşe varılması, kabahatin işlenmesiyle mağdurun yahut kamunun uğradığı zararın motamot iade, hatadan evvelki hale getirme yahut tazmin suretiyle büsbütün giderilmesi gerekecek. Açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen kararda mahkum olunan mahpus cezası ertelenemeyecek ve kısa müddetli olması halinde seçenek yaptırımlara çevrilemeyecek.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının verilmesi halinde sanık, 5 yıl müddetle kontrole tabi tutulacak. Kontrol mühleti içinde kişi hakkında kasıtlı bir kabahat sebebiyle bir daha kararın açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilemeyecek.

7 – Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ait düzenleme hangi cürümlerde uygulanmayacak?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ait düzenleme, azap ve eziyet kabahatleri ile kamu görevlisinin misyonu nedeniyle işlediği ve Anayasa’nın “Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı” başlıklı 17. maddesi kapsamında berbat muamele kabul edilebilecek cürümler hakkında uygulanmayacak.

8 – Hukuk Muhakemeleri Kanunu kapsamında duruşmalar arasındaki mühletler kısalacak mı?

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda yapılan değişikliğe nazaran, duruşmalar arasındaki mühlet 3 aydan daha uzun olamayacak. İşin niteliği gereği eksper incelemesinin uzaması yahut istinabe yoluyla tahkikat süreçlerinin yürütülmesi üzere zarurî hallerde, hakim münasebetini belirterek daha uzun bir müddet belirleyebilecek. Ses ve manzara nakledilmesi yoluyla bulundukları yerden duruşmaya katılmasına karar verilenler hakkında, ikrar, yeminin edası, davanın geri alınmasına muvafakat, davadan feragat, davayı kabul ile sulh olma halleri hariç olmak üzere, elle atılan imzaya ait kararlar uygulanmayacak. Bu karar, düzenlemenin yayımı tarihinden itibaren 3 ay sonra yürürlüğe girecek.

9 – Çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ile ölenin dayanağından mahrum kalan şahısların bu nedenle uğradıkları kayıplar sebebiyle hesaplanan tazminata hangi tarihten itibaren yasal faiz işletilecek?

Türk Borçlar Kanunu’nda yapılan değişikliğe nazaran, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ile ölenin dayanağından mahrum kalan şahısların bu nedenle uğradıkları kayıplar sebebiyle, ziyan görenin yahut takviyede bulunan kişinin karının bilindiği periyoda ait hesaplanan tazminat ölçüsünün toplamına haksız fiil yahut ziyan doğuran olayın meydana geldiği tarihten, ziyan görenin yahut dayanakta bulunan kişinin yararının bilinemediği periyoda ait hesaplanan tazminat ölçüsünün toplamına ise karar tarihinden itibaren yasal faiz işletilecek.

Tazminatlar için ifa maksadıyla tahkikat başlayıncaya kadar ödenen bedel, ödeme tarihine nazaran belirlenecek tazminat ölçüsünden oransal olarak mahsup edilecek.

10 – Danıştay’a yönelik hangi düzenleme var?

Danıştay Kanunu’nda yapılan değişikliğe nazaran, 2016’dan itibaren 10 yıl içinde Danıştay’daki daire sayısının 10’a düşürülmesine yönelik 23 Temmuz 2026’da sona erecek mühlet 4 yıl daha uzatılacak. Ayrıyeten Danıştay daire sayısının azalmayacak olması hasebiyle boşalan her 2 üyelik için bir üye seçimi yapılması uygulamasından da 23 Temmuz 2030’a kadar vazgeçilecek.