Türk edebiyatının usta kalemlerinden Peyami Safa'nın babası, şair İsmail Safa'nın mezarı Sivas'ta bulunuyor. Yıllar önce Ali Ağa Camii haziresine nakledilen mezarın varlığından birçok vatandaşın haberdar olmadığını belirten Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Edebiy...
Türk edebiyatının önde gelen romancılarından Peyami Safa’nın babası, şair ve müellif İsmail Safa’nın mezarı Sivas’ta bulunuyor. Türk edebiyatı açısından değerli isimlerden biri olan İsmail Safa’nın Ali Ağa Camii haziresindeki mezarını ise çok az kişi biliyor. “Dokuzuncu Hariciye Koğuşu”, “Fatih-Harbiye” ve “Matmazel Noraliya’nın Koltuğu” üzere yapıtlarıyla Türk edebiyatına damga vuran Peyami Safa’nın babası olan İsmail Safa, periyodunun tanınmış şair ve edipleri arasında yer alıyordu.
Konuya ait değerlendirmelerde bulunan Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Halkbilimi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Süheyla Yüksel, İsmail Safa’nın 1900 yılında Dahiliye Nezareti tarafından posta kâtibi olarak Sivas’a tayin edildiğini ve periyodun kurallarında sürgün niteliği taşıyan bu görevlendirmenin akabinde Sivas’a gelen Safa’nın, sıhhat problemlerine karşın misyonunu sürdürdüğünü söyleyerek, hastalığının ilerlemesi üzerine 24 Mart 1901’de Sivas’ta hayatını kaybettiğini tabir etti. Süheyla Yüksel, birinci olarak periyodun Garipler Mezarlığı’na defnedilen İsmail Safa’nın naaşının, daha sonra Kongre Binası yanındaki İzzet Paşa Camii haziresine nakledildiğini ve son olarak ise Ali Ağa Camii haziresine taşındığını tabir etti.
“Sivas’a sürgün ediliyor”
Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yüksel, İsmail Safa’nın mezarını Sivas’ta olduğunu söyleyerek, “Peyami Safa Türk edebiyatının önde gelen roman muharrirlerinden. Fakat yalnızca romanlarıyla bilmiyoruz. Onun köşe yazıları da değerli bir noktada. Hem o periyot ki şimdiki siyasi olaylar hem de ideolojik açıdan görüşler öne sürmüştür. Peyami Safa romancı kişiliğinden öte İsmail Safa’nın çocuğu olması açısından kıymet taşıyor. İsmail Safa vefat ettikten sonra Sivas’ta defnedilmiştir. Kendisi Sivas’a sürgün ediliyor ve cenazesi burada defnediliyor. İsmail Safa ve arkadaşları İngiliz büyükelçiliği önünde bir şov yapıyorlar. O yıllarda İngilizlerin Afrika’da hakimiyet kurmaya çalışması ve başarılı olması üzerine bu şov gerçekleşiyor. Periyodun baskılı bir evre olması ve vakit zaman zaptiye gözetimiyle yaşanılan bir ekip sorunlardan ötürü İsmail Safa devamlı takip ediliyor. Bu şovlar nedeniyle İsmail Safa Sivas’a sürgün ediliyor. Sivas aslında bir sürgün diyarı değil. Osmanlı’da İstanbul dışındaki her yer sürgün olarak sayılıyordu. Ve 2 bin 500 kuruş maaşla sürgün ediliyor. Yani tamamı ile buraya gönderilip kendi başına bir geçim meselesiyle karşı karşıya kalmıyor. İsmail Safa Sivas’a gelmeden bir kızını kaybediyor, öbür kızını da Sivas’ta kaybediyor. İsmail Safa ve ailesi devamlı kasvetler yaşıyorlar. İsmail Safa’nın Sivas’ta postanede vazife yaptığını biliyoruz” dedi.
“Mezar taşı kırılıyor”
Yüksel, İsmail Safa’nın uzun müddet isimsiz bir mezarda yattığını belirterek, “İsmail Safa öldükten sonra bugün halin bulunduğu tuhaflar mezarlığına defnediliyor. Daha sonra mezarlık kaldırılınca, hükümet meydanındaki İzzet Paşa Camii’nin haziresine defnediliyor. O vakitler lise olarak kullanılan kongre binasındaki öğrenciler de edebiyat imtihanları öncesinde İsmail Safa’nın mezarı başında dua ediyorlar. Hükümet meydanı açılacağı vakit o cami de kaldırılıyor. Mezarlar kaldırılırken şairin mezar taşı kırılıyor. Bugünkü Ali Ağa Camii’ne defnedildikten sonra İsmail Safa uzun bir mühlet isimsiz bir halde yatıyor. Herkes ona ilişkin olabileceğini düşünse de onun mezarı olduğunu kanıtlayan bir evrak yoktu. Sonra amcam Peyami Safa’ya bir mektup yazıyor. Babasının mezarının fotoğrafını göndererek mezarın babasına ilişkin olduğu haberini veriyor. Peyami Safa da bir mektup yazarak amcama teşekkür ediyor. Öldükten sonra ailesi cenazeyi o zamanki kaidelerden ötürü götüremiyor. Gurbette olması açısından hem üzücü hem de düşündürücü bir durum. İsmail Safa’yı madem ki bizim topraklarımızda konuk ediyoruz, onu da hatırlamalıyız ve anmalıyız” diye konuştu.