ABD Senatosundaki Demokratlar, İran'daki savaşa yönelik itirazları ve ABD Başkanı Trump'ın askeri güç gönderme kararında Kongreye danışmamasını münasebet göstererek 1,15 trilyon dolarlık yıllık savunma yetkilendirme yasa tasarısını engelledi.
ABD Senatosundaki Demokratlar, İran’daki savaşa yönelik hoşnutsuzluklarını ve ABD Başkanı Donald Trump ‘ın savaş bölgesine ABD kuvvetleri gönderme kararı alırken Kongreye danışmamasını münasebet göstererek dün 1,15 trilyon dolarlık yıllık savunma siyaseti yasa tasarısını engelledi.
Senato çoğunluk lideri ve New York Senatörü Demokrat Chuck Schumer, Senatoda yaptığı ve “hayır” oyu vereceğini duyurduğu konuşmasında, “Trump bu savaşı yetki almadan, bir strateji belirlemeden ve bir çıkış planı olmadan başlattı” tabirini kullandı.
Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası (NDAA) üzerindeki yordam oylaması başarısızlıkla sonuçlandı.
100 üyeli Senatoda “evet” oyları 50 ile 46 olan “hayır” oylarından fazla olmasına karşın tasarı, görüşmelerin ilerlemesi için gerekli olan 60 oy sınırının altında kaldı.
Oylama parti çizgisine nazaran şekillendi. Senatonun Cumhuriyetçi çoğunluk lideri, Güney Dakota Senatörü John Thune dışındaki tüm Cumhuriyetçi senatörler tasarının ilerlemesi yönünde oy kullandı.
Thune ise Senato kuralları gereği sırf tasarının tekrar kıymetlendirilmesi yönünde bir önerge sunabilmek maksadıyla “hayır” oyu verdi.
Silahlı Hizmetler Komisyonunun dokuz Demokrat üyesinin geçen ay kuruldaki değerlendirmede NDAA aleyhinde oy kullanmasının akabinde, tasarının Senato genel şurasında tıkanması bekleniyordu.
NDAA olağan kaidelerde her iki partinin de güçlü takviyesiyle kabul ediliyordu.
Demokratlar, devasa bir Pentagon bütçesinin onaylanmasının, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’taki hava taarruzlarıyla başlayan İran savaşının onaylanması olarak algılanmasından telaş duyuyor.
Oylama, tam da Trump idaresinin çatışmadaki son tırmanış olarak tüm İran limanlarına yönelik deniz ablukasını tekrar yürürlüğe koyduğunu açıkladığı ve yeni bir akın dalgası başlattığı sırada yapıldı.
Demokratlar birebir vakitte, Amerikalılara yönelik toplumsal programlarda kesintiye gidilirken Trump idaresinin askeri harcamaları toplamda 1,5 trilyon dolara çıkarma gayretine da karşı çıkıyor.
Trump, NDAA kapsamında yetkilendirilen 1,15 trilyon doların yanı sıra, bütçe uzlaştırma süreci aracılığıyla Demokratların dayanağına muhtaçlık duymadan geçebilecek 350 milyar dolarlık ek fonu da Kongreden talep etmişti.
Destek davetinde bulunan Cumhuriyetçi Thune ise Demokratları siyaseti güvenliğin önüne koymakla suçladı. Thune, “Bu tasarı, ordumuzun bugün hazır yer almasını ve yarına hazırlanmasını garanti altına almaya yardımcı olan bir tasarıdır” dedi.
Bu yılki NDAA; kaç gemi, uçak ve füze sisteminin satın alınacağından asker maaşlarındaki artışlara ve jeopolitik tehditlerle nasıl uğraş edileceğine kadar her şeyi belirleyen 1,15 trilyon dolarlık eşi görülmemiş bir savunma bütçesini yetkilendiriyor.
Tarihsel olarak her iki parti tarafından da “mutlaka geçmesi gereken bir yasa” olarak görülen NDAA, altmış yılı aşkın müddettir her yıl yasalaşarak Kongreden kesintisiz geçen az sayıdaki büyük tasarıdan biri olma özelliğini taşıyor.
Yaşanan bu aksamaya karşın, NDAA sürecinin şimdi başlarında bulunuluyor. Her yıl Temsilciler Meclisi ve Senato kendi NDAA tasarılarını kabul ediyor, akabinde Silahlı Hizmetler Komisyonu müzakerecileri uzlaşı sağlanan ortak bir metin hazırlayarak bunu her iki kamara dâhilinde yine oylamaya sunuyor.
Uzlaşılan metnin her iki kamaradan da geçmesi durumunda tasarı, yasalaşması yahut veto edilmesi için Beyaz Saray’da ABD Başkanı Donald Trump’ın onayına sunulacak.
DEMOKRATLARIN MUHALEFETİ
Aralarında Chris Van Hollen, Bernie Sanders, Elizabeth Warren, Ed Markey, Jeff Merkley ve Peter Welch’in de yer aldığı birkaç Demokrat senatör, geçen hafta yayımladıklar ortak mektupla başka senatörlere tedbirler tartışılmadan evvel NDAA tasarısının ilerletilmemesi davetinde bulunmuştu.
Senatörler, meslektaşlarını tasarıya karşı çıkmaya çağırdıkları mektupta, “Senato Demokratları olarak, Trump’ı Netanyahu’nun aşırılık yanlısı hükümetiyle ABD alakalarını derinleştirmeye zorlayacak oylar vermemeliyiz” sözüne yer verdi.
Oylama öncesinde sosyal medya platformu X üzerinden bir görüntü paylaşan Van Hollen, yasanın Pentagon için “şişirilmiş bir bütçenin” önünü açacağını ve “Trump’ın İran’a karşı yürüttüğü yasadışı savaşa hiçbir hudut getirmeyeceğini” belirtti.
Van Hollen ayrıyeten tasarıda yer alan ve “arka planda sessizce ilerleyen, çok az dikkat çekmiş olan” İsrail’e yönelik kararlara de değindi.
Van Hollen, “İsrail hükümeti ne yaparsa yapsın, Amerika Birleşik Devletleri Kongresi sebep yürütme organına daha fazla istihbarat paylaşma talimatı versin?” sorusunu yöneltti.
Senato Demokratlarının bu teşebbüsleri, kasım ayındaki ara seçimler öncesinde İsrail’e yönelik dayanağın önemli şekilde gerilediği Demokrat Parti içindeki daha geniş bir eksen kaymasını yansıtıyor.
Haziran ayında yapılan bir Reuters/Ipsos anketine nazaran, Demokratlar arasında İsrail’i olumlu görme oranı 2018 yılındaki yüzde 59 düzeyinden, mayıs ayında yüzde 22’ye geriledi.