Yeni statü sembolü: Edebiyat

İngiliz müzikçi ve kelam muharriri Dua Lipa’nın çevrimiçi kitap kulübü Service95’ı duymayan neredeyse kalmadı. Lipa’nın kısa müddette elde ettiği, edebiyat dünyasındaki kıymetli rolü onun geçen günlerde itibarlı Uluslarası Booker Ödülü’nün 10’uncu yıldönümüne konuşmacı olarak davet edilmesini sağladı. Lipa konuşmasında edebiyatın genç beşerler üzerindeki tesirine dikkat çekti: “Kitap kulübünü kurduğumda konforlu bir kafede değildim. Downview (İngiltere) bayanlar hapishanesindeki okuma grubundaydım. Bir kitap hakkındaki derinlikli sohbete o sabah Downview’da şahit oldum. Bayanlardan birinin söylediklerini hiçbir vakit unutmayacağım. Şayet gençken daha fazla kitap okusaydı muhtemelen o gün orada olmayacağına inanıyordu.”

Şimdi seksi bulunuyor

Dua Lipa’nın kitap kulübünün muvaffakiyetinde ‘doğru vakitte, gerçek mecrada’ olmasının katkısını da unutmamak gerek. Birçok insanın toplumsal medyadaki ‘içeriksiz’ içeriklerden zihinsel olarak yorulduğu, gerçek hayatta bir kitabı eline alıp okumanın keyfini özlediği bir periyoda denk geldi ortaya çıkışı. Gereksinimimiz olan kültürel değişimin öncülerinden oldu. Z Kuşağı’nın kitap kurtları TikTok’ta BookTook, YouTube’da BookTube ismi altında kendi topluluklarını oluşturdu. Sonrasında kitap kulüpleri toplumsal medyadan gerçek dünyaya da taşındı, toplumsallaşmanın bir yolu haline geldi. Ülkemizde de The Offline Club’ın kafelerde gerçekleştirdiği tertipli okuma partileri, kitabevi Minoa Pera’da her ay düzenlenen Book Club (Kitap Kulübü) aktiflikleri ağır ilgi görüyor. 

Son devirdeyse kitap okumanın bir trend olarak modadan dizayna farklı alanlarda da tesirlerini görmeye başladık. Kitap okumak evvelce kaba tabirle ‘inek’ olarak tabir edilen, toplumsal marifeti düşük bireylerle özdeşleştiriliyordu, şimdiyse havalı ve hatta seksi bulunuyor. Dizayncı Jonathan Anderson 2026 İlkbahar Yaz koleksiyonunda Dior’un ikonik çantalarını ortalarında ‘Dracula’ (Bram Stoker) ve ‘Ulysses’in (James Joyce) olduğu klasik yapıtlardan ilham alan baskılarla tekrar yarattı. Coach markasıysa Penguin Random House yayıneviyle işbirliği yapıp okunabilen minik kitaplardan oluşan çanta süsleri tasarladı. Jane Austen’ın ‘Sense and Sensibility’ (Akıl ve Tutku), Maya Angelou’nun ‘I Know Why the Caged Bird Sings’ (Kafesteki Kuş Neden Şakır, Bilirim) romanlarını avuç içi büyüklüğünde, çantanıza asılı hayal edin. Oyuncu Ryan Gosling’den rap’çi ASAP Rocky’ye ünlü erkeklerin taktığı, okuma gözlüklerini andıran çerçeveli gözlükler de çok tanınan.

Moda dünyası edebiyatı yalnızca dizaynlarının bir modülü ya da bir aksesuar olarak da görmüyor. Moda ve edebiyat birbiriyle etkileşim içinde. Lüks moda markası Miu Miu, Milano’da bayan yazarlarla, akademisyenlerle sohbetlerin yapıldığı salon buluşmaları gerçekleştiriyor. Miu Miu Edebiyat Kulübü’nün birinci buluşması geçen ay tarihi kültür merkezi Circolo Filologico Milanese’de gerçekleşti. Annie Ernaux’nun ‘A Girl’s Story’ (Kızın Hikâyesi) romanı tartışıldı. Markanın ‘lüks’ edebiyat kulübü, kitapların modanın yeni statü sembolü olduğunu dünyaya ilan etti desek abartmış olmayız. Outdoor markası Gramicci’nin Londra’daki mağazasında küçük bir kütüphane var. Erkek giysi markası Buck Mason ise bir duvarını kitaplara ayırıyor. Mağazaya giriyor, raftan bir kitap alıyor, koltuğa yayılıp kahve eşliğinde sayfaları çevirmeye başlıyorsunuz.