Kültür ve Turizm Bakanlığından Çayönü’nde 9 bin yıllık keşif

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Diyarbakır’ın Ergani ilçesindeki Çayönü Tepesi’nde yürütülen 2026 yılı kazılarında M.Ö. 6900–6800 yıllarına tarihlenen yaklaşık 5 metrekarelik bir madencilik işliğinin gün yüzüne çıkarıldığını açıkladı. Çayönü’nde bakır ve malakit kullanımının izlerinin M.Ö. 9100’lere kadar uzandığını belirten Ersoy, “Büyük dönüşümlerin izlerini taşıyan Çayönü Tepesi’nde geçmişin izlerini bilimsel kazılarla geleceğe taşımaya devam ediyoruz.” dedi.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Diyarbakır’ın Ergani ilçesindeki Çayönü Tepesi’nde yürütülen 2026 yılı kazılarında ortaya çıkarılan madencilik işliğine ait açıklamada bulundu.

Çayönü Tepesi’nde insanlık tarihinin en erken üretim teknolojilerine ışık tutan değerli bir keşfin daha gün yüzüne çıkarıldığını sosyal medya hesabından duyuran Bakan Ersoy, M.Ö. 6900–6800 yıllarına tarihlenen yaklaşık 5 metrekarelik madencilik işliğinin ortaya çıkarıldığını bildirdi.

Kültür ve Turizm Bakanlığının izniyle, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Savaş Sarıaltun başkanlığında yürütülen hafriyatlarda madencilik işliği yerleşmenin batı kısmında açığa çıkarıldı.

Yaklaşık 5 metrekarelik alanı kapsayan işliğin etrafında en az 6 dikme deliği, merkezinde ise taş döşemeli çalışma alanı tespit edildi. Dikme delikleri, çalışma alanının üzerinin bir gölgelikle örtülmüş olabileceğini ve üretim yerinin şuurlu biçimde düzenlendiğini göstermesi bakımından kıymet taşıyor.

İşliğin merkezinde 18, işlik ve yakın etrafında ise yaklaşık 24–25 malakit örneği bulundu. Daha geniş çalışma alanındaki malakit ve bakır buluntularının sayısı yaklaşık 42’ye ulaştı.

Buluntular arasında ham malakit modüllerinin yanı sıra yarı işlenmiş ve işlenmiş malakitler, bakır boncuklar ve çeşitli bakır objeler yer aldı.

İşlikte ham ve yarı işlenmiş malakitler, işlenmiş malakit örnekleri, bakır boncuklar ve bakır objeler ile taş döşemeli çalışma alanının tespit edildiğini aktaran Ersoy, Çayönü’nde bakır ve malakit kullanımının izlerinin M.Ö. 9100’lere kadar uzandığına dikkati çekti.

Bakan Ersoy, “Yeni keşif, burada madencilik geleneğinin yaklaşık 2 bin yıl boyunca sürdüğünü ve uzmanlaşmış üretim faaliyetlerinin muhakkak çalışma alanlarında gerçekleştirildiğini ortaya koyuyor.” sözlerini kullandı.

Yerleşik hayattan tarıma, mimariden zanaat uzmanlaşmasına uzanan büyük dönüşümlerin izlerini taşıyan Çayönü Tepesi’nde bilimsel kazıların sürdüğünü belirten Ersoy, geçmişin izlerini geleceğe taşımaya devam ettiklerini kaydetti.

Buluntuların ham maddeden yarı mamul ve işlenmiş esere kadar farklı üretim kademelerini temsil etmesi, Çayönü Tepesi’nde madenciliğin sadece ham madde temini yahut kullanımından ibaret olmadığını ortaya koydu.

Yeni bilgiler, uzmanlaşmış üretim faaliyetlerinin belli çalışma alanlarında gerçekleştirildiğini de gösterdi.

Çayönü’nde bakır ve malakit kullanımının izleri MÖ 9100’lere kadar uzanırken MÖ 6900–6800’e tarihlenen yeni işlik, bu geleneğin yaklaşık 2 bin yıllık bir süreç boyunca devam ettiğini gösteren kıymetli bir arkeolojik data niteliği taşıyor.

2026 yılı hafriyatları, yerleşmenin kültürel sürekliliğine ait yeni datalar de sundu. Batı alandaki çalışmalarda Çanak Çömlekli Neolitik Dönem’in erken basamaklarından Proto-Hassuna kültürüne ilişkin nitelikli çanak çömlekler tespit edildi.

Yaklaşık M.Ö. 6800–6600 yıllarına tarihlenen buluntuların kesin kronolojisinin devam eden Karbon-14 ve öteki arkeometrik tahlillerle daha detaylı biçimde ortaya konulması planlanıyor.

Üretim alanının mimari olarak tanımlanabilmesi, ham madde ile farklı üretim etaplarındaki materyallerin birebir bağlamda ele geçmesi ve işliğin bütüncül olarak belgelenebilmesi sebebiyle keşif, 2026 yılı Çayönü Tepesi hafriyat döneminin en değerli buluntularından biri olarak bedellendiriliyor.