Numan Kurtulmuş: Kılıçdaroğlu kümede konuşabilir

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanı Numan Kurtulmuş, CHP Genel Lideri Kemal Kılıçdaroğlu’nun partisinin Meclis’teki küme toplantısında konuşabileceğini söyledi.

CHP’de mutlak butlan kararı sonrası başlayan tartışmada, şu an milletvekili olmayan Kemal Kılıçdaroğlu’nun Meclis’teki küme toplantısında konuşup konuşamayacağı tartışma konusu olmuştu .

“CHP’DEKİ GELİŞMELERİ ÜZÜLEREK TAKİP EDİYORUM”

Kurtulmuş, Finlandiya ve İsveç ziyareti dönüşünde gazetecilerin bu mevzudaki sorularını yanıtladı. NTV Diplomasi Muhabiri Deniz Kilislioğlu, Kurtulmuş’un gazetecilere yaptığı açıklamaları aktardı.

Numan Kurtulmuş, CHP’deki küme toplantısı tartışmasına ait geçmişteki uygulamalardan örnekler verdi, içtüzüğü anımsattı. Kurtulmuş, CHP’de mutlak butlan kararı sonrası başlayan tartışmanın tahlil yerinin Meclis olmadığını söyledi. CHP içindeki gelişmeleri üzülerek takip ettiğini söyleyen Kurtulmuş, “Meclis Başkanı olarak da içlerindeki bu bahislerin tarafı olmamaya büyük itina gösteriyorum birinci andan itibaren. Dikkat ederseniz fazla konuşmuyorum, sözlerimi de son derece dikkatli seçmeye çalışıyorum.” dedi.

“Nihayetinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı, bu bahislerde Meclis İçtüzüğü ve partilerin küme iç yönetmelikleriyle sonludur.” tabirlerini kullanan Kurtulmuş, “Oradan gelecek yazılara nazaran biz kararlarımızı almak durumundayız.” formunda konuştu.

“GENEL LİDERLER PARTİSİNİN KÜME TOPLANTISINDA KONUŞABİLİR”

Ortada hem CHP Genel Merkezi hem de CHP Küme Başkanlığı’ndan gelmiş yazılar olduğunu söyleyen Numan Kurtulmuş, şöyle devam etti:

“CHP Meclis Küme Başkanvekillerinin imzasıyla Grup Başkanı olarak geçen hafta Sayın Özel grup toplantısı yaptı. Birebir formda önümüzdeki yasal mevzuat çok açıktır ki Cumhuriyet Halk Partisi’nin Genel Başkanı ya da herhangi bir partinin genel başkanı da kendi partisinin küme toplantısında konuşma yapabilir, bunu önleyecek hiçbir unsur yok. Hasebiyle biz buna nazaran hareket etmek durumundayız.”

GEÇMİŞTEKİ EMSAL UYGULAMALAR

Geçmişte de emsal uygulamalar olduğunu anımsatan Kurtulmuş, şunları kaydetti:

“- Sayın Murat Karayalçın, Sosyaldemokrat Halkçı Parti (SHP) Genel Başkanı ama milletvekili değil. Sayın Karayalçın’a rağmen Aydın İnanç Gürkan Meclis Grup Başkanı olarak seçiliyor. Bu hususla ilgili nasıl hareket edileceğine ait o zamanki TBMM Başkanı rahmetli Cindoruk’a soruluyor. Cindoruk da biz “Meclis Başkanlığı olarak bir partinin iç işlerinde taraf değiliz” diye çok açık bir biçimde pozisyonunu aşikâr ediyor ve orada hem küme başkanlığından gelen yazıyı kabul ediyor hem de o zamanki Sayın Genel Başkan Murat Karayalçın meclis kümesinde konuşma yapıyor.

– Meclis Başkanlığı açısından mevzu dün de açıktı, bugün de açıktır. Çok az sayıda da olsa kimi siyasi yorumcular, Meclis Başkanlığını bu bahsin tarafı yapmaya kalkmasınlar. Bu sorunun tahlil yeri Cumhuriyet Halk Partisi’nin kurumsal kimliğidir. Burada Meclis Başkanlığı olarak bizim mevzuat, kanunlar, kararlar çerçevesinde bir katkımız olacaksa içtenlikle Cumhuriyet Halk Partisi’nin kendi sıkıntısını halletmesi için dayanak olmaya hazırız.”

TERÖRSÜZ TÜRKİYE SÜRECİ: ADIMLARIN ATILMASI LAZIM

Gazeteciler Numan Kurtulmuş’a terörsüz Türkiye sürecine ait sorular da yöneltti. Kurtulmuş bu hususta da değerli açıklamalarda bulundu.

Meclis’te kurulan kurulun ortaya bir rapor çıkardığını ve bu rapor etrafında bir ittifak olduğunu kaydeden Kurtulmuş, “Bu mutabakatın gereğinin yapılması lazım. Benim de şahsi kanaatim, demir tavında dövülür diye bir tabirimiz var. Sorun bu noktaya gelmişken, bölgesel kaideler ve Türkiye’nin siyasi istikrarları de olağanüstü olumlu bir atmosfer oluşturuyorken bu adımların atılması lazım ki kimseye mazeret kapısı açık bırakılmasın.” dedi.

“İMRALI’NIN İRADESİNİN DIŞINDA ÖNEMLİ BİR GECİKME OLDUĞUNU GÖRÜYORUZ”

Söz konusu raporda kritik eşiğin terör örgütünün silah bırakması olduğuna vurgu yapan Kurtulmuş, Süleymaniye’de silahların yakılmasının bedelli lakin sembolik olduğunu belirterek şunları kaydetti:

“- Şayet ondan sonra örgüt, üzerine düşen sorumlulukları süratli bir formda yerine getirmeye devam etseydi zati bu iş çoktan bitmişti, yasal düzenlemelerin hepsi yapılmış olurdu. Hasebiyle burada silahların bırakılması, teslimi konusunda İmralı’nın iradesinin dışında da önemli bir gecikme olduğunu görüyoruz. Ümit ederim ki buradaki gecikme bir an önce kaldırılır. Direnç varsa, örgüt bu direncini artık büsbütün kaldırır ve adımlar atılır.”

Kurtulmuş’un gazetecilerin sorularına verdiği karşılıklar şöyle:

SORU: NATO ülkelerinin tamamının meclis liderleri geliyor mu?

Şu ana kadar hepsi teyit etmedi fakat 20’nin üzerinde meclis başkanı katılacağını bildirdi. Daha vakit var, muhtemelen son ana doğru katılacak meclis başkanı sayısı artacaktır.

SORU: İsveç Hükümdarı Carl XVI. Gustaf ile nasıl bir görüşmeniz oldu?

Çok samimi bir görüşme gerçekleştirdik. Yaklaşık 40 dakika sürdü, bu da Türkiye’ye verdiği değeri gösteriyor. Hem ikili bağlantıları hem bölgesel hususları hem Avrupa’nın geleceğiyle ilgili bahisleri hem de dünyanın geleceğiyle ilgili mevzuları, bilhassa Birleşmiş Milletlerin işlevsiz hale gelmesi üzere başlıkları değerlendirdik. Büyük oranda müşterek fikirlere sahip olduğumuzu gördüm. Güzel bir görüşme oldu.

SORU: Türkiye’nin etrafında ve global ölçekte yaşanan krizleri onlar da derinden hissediyor mu? Bu hususta neler gözlemlediniz?

Bu bahis İsveç Memleketler arası Bağlar Enstitüsündeki yuvarlak masa toplantısının soru karşılık kısmında gündeme geldi. Türkiye, şu anda dünyayı yakından ilgilendiren hangi global sorun varsa hepsinin fiziki, fikri ve siyasi olarak tam ortasında yer alıyor. Münasebetiyle Türkiye, bu problemlerin hiçbirine uzak duramaz, bigâne kalamaz. Bu nedenle problemlerin hepsiyle ilgili Türkiye’nin ne düşündüğünü öğrenmek istiyorlar.

Mesela Suriye’nin yine yapılanmasında Türkiye ne düşünüyor? Suriye’de ne oluyor, hangi istikrar nasıl oluşuyor, Türkiye bu kadar farklı istikrarları nasıl bir ortada tutuyor, bunların hepsini merak ediyorlar. Mesela Azerbaycan-Ermenistan-Türkiye ortasındaki ilgiler nasıl şekillenecek? Orada bir şeyler oluyor ve direkt Türkiye’yi ilgilendiriyor.

Rusya-Ukrayna savaşı Türkiye’yi aslında başından beri ilgilendiriyor. Doğu Akdeniz’deki gelişmeler de birebir biçimde ilgi alanımızda. Bu bölgelerin hepsiyle ilgili Türkiye’nin bir tavrı, kararlığı var ve ulusal bir perspektifle yönetmek durumunda olduğu dış siyaset alakaları var.

Amerika-İsrail/İran savaşında da tıpkı durum kelam konusu. Aslında Filistin problemi konusunda bir sefer daha gördük ki, Filistin davasının en kıymetli savunucusu Türkiye. Herkes bu durumu kabul ediyor ve Filistin’in geleceği konusunda ne düşündüğümüzü de takip ediyorlar. Bunlar olağan ki çok bedelli şeyler.

Artık o denli bir noktaya geldik ki hele hele Türkiye için dış siyaset yalnızca belirli kurumlar aracılığıyla yapılacak bir iş değil. Bu ortada parlamenter diplomasi de bu sebeple çok öne çıkıyor; daha da öne çıkacak. Parlamenter diplomasinin yükünü daha fazla artıracağız. Zira bu çalışmalar Türkiye için ulusal bir görev hatta mecburilik.

SORU: Finlandiya Cumhurbaşkanının açıklamalarını gördünüz mü? Şöyle bir tabir kullanıyor. “Türkiye’ye AB yolu açılmalı. AB üye sayısı 40’a çıkmalı. Listede Türkiye’de olmalı. Güvenlik açısından olabildiğince Türkiye’ye yakın olmalıyız.” Bir konferansta bu tabirleri kullandı. Sizinle görüşmeden sonra yaptı bu açıklamayı. İçeride bu hususta neler söyledi sanki?

Sayın Stubb, Sayın Cumhurbaşkanımızın davetlisi olarak daha önce Türkiye’ye gelmişti. Sahiden epey entelektüel, siyasetçi kimliğinin dışında dünyadaki global gelişmeleri çok yakın takip eden ve yalnızca takip eden değil, yönlendirici fikirler üretebilen birisi. Ankara’daki görüşmemizde de çok samimi bir hava vardı. Hatta Ankara’dan uğurlarken dedi ki “Bu görüşmenin devamını kesinlikle Helsinki’de yapmamız lazım.” Bu bakımdan Helsinki’deki görüşmemiz Ankara’daki görüşmemizin devamı oldu.

Herkese olduğu üzere Batılı siyasetçilere de açık ve net konuşmanın çok değerli olduğunu düşünüyorum. Tüm görüşmelerimizde yalnızca diplomatik, karşılıklı gönül alma halinde cümleler değil, ne düşündüğümüzü çok açık tabir ediyoruz. Her iki ülkedeki toplantılarda da şunu lisana getirdim. Avrupa bakımından yeni bir durum kelam konusu. 2014’te Rusya’nın Kırım’ı ilhakıyla birlikte Avrupa Birliği’nin hiçbir şey yapamadığını, tepki gösteremediğini; NATO’nun da gereğince bir reaksiyon veremediğini gördük. Bu tarih Avrupa’nın genel olarak güvenliği konusunda en kıymetli tereddütlerin başladığı tarihtir. O günden bu yana tasalar derinleşerek devam ediyor.

Trump’ın ikinci devrine başlamasıyla birlikte Avrupa ile Amerika ortasında, Avrupa’nın güvenliği konusunda önemli ihtilafların ortaya çıktığı aşikâr. Hasebiyle yeni perspektiflere muhtaçlık var. Birebir tezleri tekrarlamanın bir manası yok. Bunları çok net biçimde, açıklıkla söylüyoruz. Burada Avrupa’nın “Biz bize yeteriz” deme lüksü kalmamıştır. Avrupa’nın içine kapanma lüksü de kalmamıştır.

Avrupa içerisindeki bütün ırkçılık, İslam aksiliği, yabancı düşmanlığı üzere Avrupa siyasetini rotasından çıkaran gelişmelere karşın AB kesinlikle genişleyerek kendisini korumak mecburiyetindedir. Genişlemeyi düşündükleri vakit birinci görecekleri yer Türkiye’dir. Finlandiya’da Cumhurbaşkanı Sayın Stubb’ın bunu da açıklıkla kabul ettiğini ve etrafına anlatmaya başladığını da gördüm.

SORU: Ukrayna konusunda bilhassa Trump’ın hali Avrupa’da güvensizlik yaratıyor duygusu oluştu mu görüşmelerde?

ABD-AB ilgilerine dair görüşlerime hiç kimse “Hayır, o denli değil” demedi. “Trump’ın bilhassa ikinci devrinde Avrupa ile Amerika ortasındaki görüş ayrılıkları NATO’yu da etkisizleştiriyor” cümlesini bilerek kullandım.

SORU: Bu açıdan baktığınızda Türkiye’yi vazgeçilmez görme ihtimalleri var mı ilerde? Ne düşünüyorsunuz?

Oraya gerçek ilerliyor.

SORU: Zira genel perspektifte yeniden eski kodlara dönüyorlarmış üzere bir durum var.

Artık ne iki kutuplu dünya var ne tek kutuplu dünya var. Hiçbir ülke, hiçbir kıta, hiçbir bölge tek başına dünyayı yönetemez. Bu kadar açık bir gerçeklik var. Esasen bu kadar çatışmanın, arbedenin ve gürültünün olmasının temel nedenlerinden birisi de bu. Ortaya çıkmaya başlayan çok kutupluluk dediğimiz hatta ben bu durumu çok merkezlilik kavramının daha yanlışsız tabir ettiğini düşünüyorum, münasebetiyle çok merkezli bir dünyaya hakikat gidiyoruz.

Batılıların “orta güç” olarak tanımladığı ülkelerin ortaya çıkmakta olduğunu görüyoruz. Hiç elbet Türkiye bunlardan birisi. Jeostratejik değeri, jeokültürel avantajları, tarihi birikimi ve potansiyeli prestijiyle Türkiye bu ülkelerden birisidir. Türkiye birçok ülke tarafından aranılan bir müttefik haline gelecektir.

SORU: Avrupa’da bir başkan sorunu olduğu da düşünülüyor, son yıllarda bilhassa. Sanki Türkiye’nin Sudan’da, Somali’de, Libya’da yaptıklarını önemli biçimde görebiliyorlar mı, anlayabiliyorlar mı? Siz nasıl görüyorsunuz bu durumu?

Avrupa’da önder sorunu var. Değerli önderlerin devri bilhassa Merkel’den sonra sona ermiş oldu. Kayda bedel, çok tesirli önder çıkartamıyor Avrupa siyaseti. Bu sonucun Avrupa siyasetinin tabiatından kaynaklandığını düşünüyorum. Kendi içlerinde politik ihtilafları başarılı bir entegrasyon deneyimi olan Avrupa Birliği’yle aşikâr bir etaba kadar getirdiler, siyasi entegrasyonu sağladılar. Avrupa Parlamentosuyla, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi üzere birçok kurumla… Ekonomik açıdan para birliğini büyük oranda temin ettiler. Lakin ortak bir savunma gücüne bundan 20 sene önce sahip olabilselerdi bugün çok esaslı bir Avrupa kimliğinden bahsedecektik ve bu kimlik doğal olarak da Avrupa’nın tamamına liderlik yapabilecek siyasi figürleri çıkaracaktı. Bu kadar dağınık ortamda Avrupa’yı kapsayacak kuvvetli bir siyasi figüre de çok muhtaçlıkları yok. Zira kendi ortalarında fikirleri farklılaştı. Daha makus gelişmeler de oldu…

20 sene önce Avrupa için düşünülemeyecek birçok çıkış; örneğin çok sağın bu kadar yükselmesi, yabancı düşmanlığının ana akım siyasetleri bu kadar tesirler hale gelmesi, İslam düşmanlığının artması aslında Avrupa Birliği ülkelerinin “ortak kelamlı anayasası” diyebileceğimiz kıymetler sisteminde büyük tahribatlara neden oldu. Dolayısıyla hem siyasi birliği gerektirecek siyasal birlik atmosferinde törpülenmeler oldu hem de toplumsal normlarda bilhassa çok sağ akımlar Avrupa siyasetinin ana gövdesini büyük oranda tahrip etti. Rusya’nın Kırım’ı işgaliyle başlayan süreçte de bir reaksiyon geliştiremedikleri için, sıkıntılara tahlil bulmakta Avrupa kıtasının çaresiz kaldığını düşünüyorum.

SORU: Bu tablodan çıkabilirler mi?

Söylediklerimi esasen kendi ortalarında konuşuyorlar. Benim söylediğim kadar açık söylemiyorlar tahminen lakin gidişatın farkındalar ve bu durumdan çıkmak için çaba gösteriyorlar.

SORU: İsrail’in Lübnan’a, İran’a bu halde saldırmasının, Gazze’de bunları yapmasının Avrupa’nın güvenliğini de tehdit edecek hale geldiğini düşünüyorlar mı? Bu türlü bir şey hissediyorlar mı sizce?

Avrupa’nın güvenliğini tehdit edecek bir algının oluştuğunu zannetmiyorum fakat bundan bir iki sene evvel Gazze konusunda, Filistin konusunda, İsrail’in saldırganlığı konusunda konuştuğumuzda “Öyle diyorsunuz lakin şunlar da var” diyerek mazeret üreten Batılı dostlarımızın artık bu mazeretleri eskisi üzere söz etmediklerini görüyorum. Zira ortada açık bir saldırganlık ve soykırım var. Gazze topraklarında başlayan çok sert bir “apartheid” rejim uygulaması var. Lübnan’da fiili bir işgal var. Bunların hiçbirisinin Amerika ve İsrail’in İran’da başlattığı savaşla uzaktan yakından ilgisi yok. Burada İsrail artık giderek savunulamaz bir ülke pozisyonuna geliyor. Netanyahu ve çetesinin büsbütün yalnızlaşacaklarını düşünüyorum.

SORU: Bu kadar savaş ortamında Türkiye’de peş peşe barış tepeleri yapılıyor. NATO Meclis Liderleri Toplantısı 28-29 Haziran’da İstanbul’da yapılacak. NATO Başkanlar Tepesi ise bu sene 6-7 Temmuz’da Ankara’da gerçekleşecek. Antalya’da COP31 toplantısı olacak. Dünya ölçeğinde 5-6 tertibe Türkiye konut sahipliği yapıyor.

Evet, ortalama bir Avrupa ülkesi bunlardan bir adedini bir yılda fakat yapabilir. Bu da Türkiye’nin gücünü gösteriyor, algıyı çok olumlu hale getiriyor. Dışarda yeni bir perspektif sunabilen, bu kadar türbülansın ortasında istikrarı koruyabilen bir ülke olarak Türkiye’nin hem Rusya-Ukrayna hem de Amerika-İran üzere bahislerde arabuluculuk yapabilen, en azından uzlaştırmacı, fikir üretebilen bir ülke imajı var, bunlar çok değerli.

SORU: ABD-İsrail/İran savaşına karşın son Parlamentolar Ortası Birlik Toplantısına da rekor iştirak olmuştu.

PAB 152. Genel Kurulu, İstanbul’da yapıldı. Şimdiye kadarki en yüksek iştirakle gerçekleşti. 2 bin 400 kişi katıldı. 800 parlamenter, 80’e yakın meclis başkanı yer aldı. Başarılı, herkesin şad olduğu bir tertibi tamamladık.

SORU: Türkiye bu tıp dorukları peş peşe gerçekleştirirken İsrail’in bölgedeki saldırganlığının önüne nasıl geçeceğiz? İsrail’in Lübnan’a taarruzları var. Bu sorun nasıl çözülecek?

Bunun tahlilinde en kestirme yol, Netanyahu hükümetinin gerisindeki destekçilerinin bu takviyelerinden vazgeçmeleridir. Çok açık formda insanlığa karşı cürümler işleniyor. Yapılan o kadar memleketler arası müzakereye ve mutabakatlara karşın bırakın Gazze’de ateşkesin sağlanması ve insani yardımların yapılabilmesini; dediğiniz üzere yeni bir savaşı, işgali ısrarla sürdürüyorlar.

Gazze’nin işgaline ek olarak Batı Şeria’da köy köy, kasaba kasaba, konut mesken işgali devam ettiriyorlar. Beyrut’u bombalıyorlar. Daha dün Litani ırmağının kenarındaki tarihi kaleyi işgal eden İsrail, dur durak bilmiyor. Başta ABD olmak üzere İsrail’in ardında bu dayanağı veren ülkeler İsrail kadar sorumsuzluk içerisindeler. Burada bilhassa İran’a yönelik savaşın başlatılması bir defa daha ortaya koydu ki bölgedeki savaşla ilgili Amerika’yla İsrail ortasında amaçları bakımından çok önemli farklılıklar var.

Netanyahu kendi şahsî siyaseti bakımından olumlu bir sonuç elde etmeye çalışıyor. Rakip ve düşman olarak ilan ettiği İran’ı bir formda dizginlemek, yapabilirse İran’da bir rejim değişikliği yapmak, değişiklik olmayacağını gördükten sonra kendince kazanım olarak kabul ettiği Hürmüz Boğazı’nın açık tutulması ve nükleer kapasitenin kısıtlanması üzere alanlarda alınacak kararlarla barış görüşmelerinden sonuç almak istiyor. İsrail’in aslında İran’la bir işi de yok. İsrail, bölgede Arz-ı Mevud’un artık son adımını atmak istiyor. Bölgeyi bu kadar parçalanmış bir halde bulmuşken, ABD’nin de sınırsız dayanağını gerisine almışken her şeyi bitirmek istiyor. Yapabilirse Arz-ı Mevud toprakları içerisinde olan her yeri içine alabileceği son adımını atmak istiyor.

SORU: Birkaç gün evvelki açıklamasında Netanyahu’nun radikal Yahudi kümelerinden bir adedinin bir yaklaşımı vardı. “Gazze’nin yüzde 60’ına şu anda hükmediyoruz. Yüzde 100’ünü niçin almıyorsunuz?” Oradaki maksat Gazze’yi büsbütün ele geçirmek mi? Son barış görüşmelerinde yapılan mutabakatlardan hiçbir sonuç elde edilemedi. Gazze de mi ilhak edilecek?

Siyonist ideoloji içerisinde Gazze, Arz-ı Mevud’un tam göbeğinde. Yalnızca Gazze de değil niçin Beyrut’u bombalıyor? Zira kendileri için ideolojik formasyonları bakımından olağanüstü değerli yerler buralar. Attıkları adımların en değerlilerinden birisi de Gazze’deki direnişin yok edilmesiydi, onu sağlamaya çalışıyorlar. Lakin Filistin halkı güçlü halde direniyor.

SORU: Son devirde Mısır’ın halinde bir değişiklik seziyor musunuz? Mısır, şayet nitekim bir askeri yetenek ortaya koyarsa hem de sonuyla İsrail’i durdurabilme ihtimali olan ülkelerden. Siz ne görüyorsunuz darbe sürecinden sonra gelinen noktada, son periyotta bilhassa Gazze’deki tutumuyla İsrail’e karşı Mısır’da bir duruş görüyor musunuz?

Bu soruya karşılığın aslında biraz tarihi art planıyla verilmesi lazım. İsrail’in kurulma sürecinden evvelki savaşlara baktığınız vakit yeniden bugüne emsal formda orada direnen Filistin halkı vardı. Abdülkadir el-Hüseyni’nin önderliğinde Filistinliler büyük oranda alana hakimdi. Ama maalesef Arap ülkelerinin duyarsızlığı, plansızlığı ve müşterek hareket edememesi nedeniyle İsrail devleti kuruldu. Gerisinden 1967’deki Altı Gün Savaşı’nda tıpkı tutarsızlığı bir kez daha yaşadık. İsrail’in gücü, karşısındaki Arap ülkelerinin, Müslüman ülkelerinin bütünleşik bir formda hareket edememesidir. Bugün de öyledir. En büyük gücü; kendi silahı, topu tüfeği, Amerika’nın gücü değil, Müslüman dünyasının bölünüp parçalanmış olmasıdır, iradesiz olmasıdır. Bugün de bu dağınıklık devam ediyor. Ancak çok acı bir biçimde deneyim edildi ki Mısır, Suudi Arabistan ve Körfez ülkeleri şunu gördüler; ABD istese de bu ülkelerin güvenliğini sağlayamaz ya da sağlamaz. Bilhassa Katar’daki müzakere heyetini İsrail’in bombalamasıyla birlikte bu çok net ortaya çıktı. Orada ileti ne Katar’aydı ne Filistinli müzakere heyetineydi, kanaatimce İsrail’in bildirisi Amerika’yaydı. Amerika’ya dedi ki “Sen trilyon dolarlar alsan da bu ülkelerin güvenliğini sağlayamazsın.” Münasebetiyle bu kadar acı deneyimlerden sonra artık ben tüm bölge ülkelerinde siyasetçilerin gözünün açılmış olduğunu ümit ediyorum, açılması gerektiğini düşünüyorum.

Burada birlik içerisinde, bütünlük içerisinde ortak gayelerle, ortak projelerle kendi güvenliklerini kendi sağlamayı ortaya koyarak, kendi iş birlikleriyle kendilerine özgün bir güvenlik şemsiyesi oluşturarak Körfez ülkeleri ve Arap ülkeleri yoluna devam etmek mecburiyetindedir. Bu Mısır için de geçerlidir. Aksi takdirde İsrail bu şımarıklığıyla bu ülkelerden hiçbirisini ciddiye almayacak, hiçbirisini de kendisi için önemli bir tehdit olarak görmeyecektir.

SORU: Kelam konusu ülkeler buna müsaade eder mi? Bölgenin kendi yazgısını kendi tayin etmesine müsaade edilir mi?

Orta Doğu’da İsrail-Amerika ittifakının ortaya koyduğu siyasetin dışında yeniden şunu görüyoruz. Dünya bugün eskisi üzere hegemonist ülkelerin istediklerini yapabileceği bir yer değil. Güç istikrarları çok değişti, çok güçlü olduğunu zannettiğimiz ülkeler artık kendi art bahçeleri kabul ettikleri yerlerde, bölgelerde gelişmelere müdahale edemez duruma geldiler. Afrika’da ve Asya’daki birçok ülkede yaşanan gelişmeler bunun çok açık bir göstergesidir.

Artık çok kutuplu, çok merkezli yeni bir dünyaya gerçek geçiyoruz. Bu sancılar da bu geçişin doğum sancısı. Bu süreçte çok farklı bölgeler, tartı merkezleri olarak ortaya çıkmakta. Münasebetiyle herkesin kendi ulusal ve bölgesel çıkarlarını önceleyerek, ittifaklarını genişleterek devam etmesi lazım. Artık hiçbir hegemon gücün öbür bir ülkeye yararı olmayacaktır.

SORU: Türkiye’nin geleceği istikametiyle nasıl bakıyorsunuz? Bizim açımızdan aydınlık bir gelecek, tablo var mı?

Türkiye gerçek bir istikamette ilerliyor. Bu kadar büyük türbülansların yaşandığı bir periyotta inşallah siyasi istikrarımızı koruyarak, bütünlüğümüzü koruyarak, kendi sorun alanlarımızı süratle çözmeyi başararak yolumuza devam edersek Türkiye çok âlâ bir ivme yakalamıştır. Bu ivmeyi de inşallah üste yanlışsız sürdürebilecek güce, potansiyele sahiptir. Savunma sanayii başta olmak üzere birçok yüksek teknoloji alanında da Türkiye değerli bir merkez haline geliyor. Milletlerarası çatışma tahlillerinde kelamına prestij edilir, önemli bir arabulucu ülke pozisyonunu güçlendiriyor. Bölgesindeki ve dünyadaki birçok çatışmaya yeni, barışçıl görüşler ve perspektifler geliştirebilmeyi başarabiliyor. Kelamı, geçmişe nazaran daha prestijli bir ülke pozisyonundayız. Ümit ederim ki bu istikamette devam edersek daha tesirli bir ülke olacağız.

SORU: İç siyasetten soru sormak istiyorum. Salı günü Kemal Kılıçdaroğlu tarafından Mecliste küme toplantısı yapılacağı söylendi. Natürel ki çağıracak olan milletvekilleri. Kim küme toplantısı yapacak sorusu gündemde. Burada bir karışıklık olur mu, bu bahiste bir fikriniz var mı? Sizin haliniz hala birebir mı?

Ben Cumhuriyet Halk Partisi’nin içerisindeki çelişkiyi açıkçası üzülerek takip ettiğimi söz etmek isterim. Meclis Başkanı olarak da içlerindeki bu hususların tarafı olmamaya büyük ihtimam gösteriyorum birinci andan itibaren. Dikkat ederseniz fazla konuşmuyorum, sözlerimi de son derece dikkatli seçmeye çalışıyorum. Nihayetinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı, bu hususlarda Meclis İçtüzüğü ve partilerin küme iç yönetmelikleriyle sonludur. Oradan gelecek yazılara nazaran biz kararlarımızı almak durumundayız.

Ortada CHP Genel Merkezi ve CHP Küme Başkanlığı tarafından gelmiş yazılar var. CHP Meclis Küme Başkanvekillerinin imzasıyla Grup Başkanı olarak geçen hafta Sayın Özel grup toplantısı yaptı. Tıpkı halde önümüzdeki yasal mevzuat çok açıktır ki Cumhuriyet Halk Partisi’nin Genel Başkanı ya da herhangi bir partinin genel başkanı da kendi partisinin küme toplantısında konuşma yapabilir, bunu önleyecek hiçbir husus yok. Münasebetiyle biz buna nazaran hareket etmek durumundayız.

Geçmişte benzeri bir uygulamaya şahit olmuşuz. Sayın Murat Karayalçın, Sosyaldemokrat Halkçı Parti (SHP) Genel Başkanı ama milletvekili değil. Sayın Karayalçın’a rağmen Aydın İtimat Gürkan Meclis Grup Başkanı olarak seçiliyor. Bu bahisle ilgili nasıl hareket edileceğine ait o zamanki TBMM Başkanı rahmetli Cindoruk’a soruluyor. Cindoruk da biz “Meclis Başkanlığı olarak bir partinin iç işlerinde taraf değiliz” diye çok açık bir biçimde pozisyonunu muhakkak ediyor ve orada hem küme başkanlığından gelen yazıyı kabul ediyor hem de o zamanki Sayın Genel Başkan Murat Karayalçın meclis kümesinde konuşma yapıyor.

Meclis Başkanlığı açısından bahis dün de açıktı, bugün de açıktır. Çok az sayıda da olsa kimi siyasi yorumcular, Meclis Başkanlığını bu bahsin tarafı yapmaya kalkmasınlar. Bu sorunun tahlil yeri Cumhuriyet Halk Partisi’nin kurumsal kimliğidir. Burada Meclis Başkanlığı olarak bizim mevzuat, kanunlar, kararlar çerçevesinde bir katkımız olacaksa içtenlikle Cumhuriyet Halk Partisi’nin kendi sıkıntısını halletmesi için dayanak olmaya hazırız.

SORU: Bir yazı göndermiştiniz, bir cevap geldi mi?

TBMM Genel Sekreterliği ile yazışmalar oldu; yurt dışı resmî ziyaretlerim sırasında takip ettim. Hangi yazıların geldiğine ayrıntılıca bakmaya devam edeceğiz ancak yasal çerçevede elimizdeki mevzuat açısından durum özetle anlattığım üzeredir.

SORU: Size yönelik birtakım tenkitler oldu. Siz tam olarak burada neden eleştirildim sorusunu kendinize sordunuz mu?

Siyasette tenkit doğaldır. Lakin herkes şunu bilsin ki Meclis Başkanlığı gündelik siyasetin, politik polemiklerin daha açık bir tabirle siyasi magazinin gündemi olamaz, olmamalıdır. Olmaması için şahsen büyük bir ihtimam ve uğraş gösteriyorum. Birebir halde yorumcu ve gazeteci arkadaşlardan da demokratik teamüller çerçevesinde hassasiyet bekliyorum.

SORU: “Kapıyı kapatabilir mi Meclis Başkanlığı” üzere bir tabir kullanıldı birtakım televizyon programlarında.

Ben ne yapacağımı da yapmayacağımı da çok âlâ biliyorum. Meclis İçtüzüğü’nün ve partilerin küme iç yönetmeliklerinin hangi yetkileri verdiğinin farkındayım. Bu manada Meclis iç mevzuatı bakımından söylüyorum, rastgele bir partinin Meclisteki iç işleyişiyle ilgili TBMM Başkanlığına bırakılmış bir inisiyatif yoktur.

SORU: Pervin Buldan’ın “Yeni bir yasa taslağı gündeme gelecek, süreç en yakın vakitte ete kemiğe bürünecek” tabiri var. Ne vakit ete kemiğe bürüneceğinin ötesinde burada alandaki teyitleşme tamam mı? Silahların yakılması süreci bitti mi? Buna ait elimizde bir done var mı? Meclis sonuçta bununla ilgili bir adım atacak mı?

Yaklaşık yedi aylık bir çalışma, 21 toplantının sonucunda oluşmuş, çok derin tartışmalarla ortaya çıkmış bir rapor var, temelinde bir ittifak var. O raporun değerli başlıklarından birisi de altıncı ve yedinci kısımlar. Birincisi terör örgütünün silahları bırakmasıyla birlikte yapılacak olan yasal düzenlemeler, yedinci kısımda de genel olarak demokratikleşmeyle ilgili yasal adımlar konusunda siyasi partilerin mutabakatı var.

Dolayısıyla bu yeni bir durum değil. Bu mutabakatın gereğinin yapılması lazım. Benim de şahsi kanaatim, demir tavında dövülür diye bir tabirimiz var. Problem bu noktaya gelmişken, bölgesel kaideler ve Türkiye’nin siyasi istikrarları de olağanüstü olumlu bir atmosfer oluşturuyorken bu adımların atılması lazım ki kimseye mazeret kapısı açık bırakılmasın.

Raporun en kritik noktalarından birisi, herkesin ittifakla kabul ettiği, “kritik eşik” tanımlamasıdır. Raporun kritik eşiği olarak da örgütün silahlarını bıraktığı, kendisini tasfiye ettiğinin güvenlik ünitelerince ölçülebilir, denetlenebilir bir halde ortaya konulması ve hatta orada kurulacak olan bir düzeneğin vakit zaman Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne de bilgi vermesi… Bunların hepsi raporumuzda kabul edilen hususlar. Burada sorumluluk ilgili güvenlik birimlerindedir. Onlar “Evet, bu mevzularda kâfi adımlar atıldı. Türkiye’nin terörden kurtulması ve terör riskinin ortadan kalktığını gösteren, kâfi ölçülebilir emareler vardır” derse bu süreç hızlanır. Güzel işte çabuk etmek lazım.

SORU: Nerede duraksıyor? Siz söylüyorsunuz, Devlet Bey “Hadi artık” diyor, Feti Bey o denli, Sayın Cumhurbaşkanı benzeri… Peki bu “Hadi” dediğimiz bireyler kim? Yani örgüt mü silahı bırakmıyor yoksa bizim güvenlik ünitelerimiz hala emin değil mi? Kelamını ettiğiniz düzenek şimdi daha kurulmadı herhalde. Silahları bırakmıyorlar mı bunlar? Orada bir şey mi?

Daha evvel de söylemiştim, Süleymaniye’de silahların yakılması çok sembolikti ancak çok kıymetliydi. Şayet ondan sonra örgüt, üzerine düşen sorumlulukları süratli bir halde yerine getirmeye devam etseydi esasen bu iş çoktan bitmişti, yasal düzenlemelerin hepsi yapılmış olurdu. Hasebiyle burada silahların bırakılması, teslimi konusunda İmralı’nın iradesinin dışında da önemli bir gecikme olduğunu görüyoruz. Ümit ederim ki buradaki gecikme bir an önce kaldırılır. Direnç varsa, örgüt bu direncini artık büsbütün kaldırır ve adımlar atılır.

SORU: Bir beklenti, talep mi var karşı tarafta?

Sayın Cumhurbaşkanından başlayarak aşağıya kadar çok sağlam bir irade var. Siyaset üzerine düşen misyonu yaptı, rapor yerine geldi. Neler yapılabileceği, ne çeşit bir yasa yazılacak o bile raporda ana çizgileriyle ortaya konuldu. Burada “Tamam, artık silahlar bırakılmıştır” konusunun yerine getirilmesi lazım.

SORU: İran savaşıyla ilgili bir frene basma mı, yani İmralı’nın iradesi dışında bir gecikme olduğunu düşünüyorum dediniz.

Görebildiğim kadarıyla hem İsrail’in Lübnan akınları hem de Suriye’deki kimi ayrılıkçı kümelerin, Dürzi kümelerin silahlanması süreçleri muhtemelen örgütün içerisindeki birtakım kümelere “Acaba bize buradan bir durum doğuyor mu?” üzere bir ümit ortaya çıkardı. Lakin Ahmed Şara hükümetinin ve orada PYD ile birlikte yeni Suriye idaresinin çok süratli bir entegrasyon sürecinin, beklenenden de başarılı bir biçimde devam ediyor olması oradaki ümidi suya düşürmüş oldu örgüt bakımından.

İkincisi de söylediğiniz üzere İran’daki olaylar… Bilhassa başlangıçta rejim değiştirilmesi amaç alındığı için Amerika tarafından, oradaki kümeler, PJAK silahlandırılıp, onların da halkı silahlandırması beklentisi muhtemelen oluştu. Lakin o hususun da o denli olmadığı anlaşıldı. Esasen tüm kümeler için ayrıntıları başka bahis olmak üzere Trump kendisi söyledi. Silah verdik, silahları cebine attılar, halka vermediler üzere bir şey söyledi. Münasebetiyle oradan da bir ümit ışığı olmadığı için artık silah bırakma konusunda örgütün rastgele bir öbür yanlış yola sapmayacağını düşünüyorum.

SORU: İran’la ilgili kimi savlar da var. Sanal medyada görüyorum, burada İsrail’in el altından öbür bir güncesi olduğunu düşünme ihtimalimiz olursa buna ne diyebiliriz? İsrail’in burada halihazırda bunu körüklemeye çalıştığını görüyoruz. Bu mani olur mu yeni anayasa adamımıza, buna misal durumlara.

Olmaz. Terör sorununda de şöyle görmek lazım. PKK cebindeki son tabancaya kadar getirip teslim etse bile Allah koruma yarın bir gün rastgele bir terör örgütünün güçlenmesine neden olacak toplumsal ve siyasi kaideler ortaya çıkarsa, aslında bu örgüte şimdiye kadar silah verenler yarın çok daha gelişmiş silahları, çok daha fazla ölçüde verirler, bunu ya da öbür bir örgütü Türkiye’nin başına bela etmek isteyebilirler. Burada siyasi akıl şunu gerektiriyor. Rastgele bir örgütün, rastgele bir Kürt gencini artık yönlendirerek, eline silah vererek dağa süremeyeceği bir siyasal ortamın oluşturulması… Demokratik siyasal akıl bunu gerektiriyor. O da Türkiye’nin yalnızca Türkiye Kürtleri için değil bütün bölge Kürtleri için de yüzünü döneceği, demokratik bakımdan, kalkınma bakımından prestij edeceği çekim merkezi olan bir ülke haline getirilmesidir. Fiilen böyledir oluşmuş tortunun da ortadan kaldırılması, bölgedeki insanların hepsinin sahiden yüzünü döndürdüğü bir Türkiye’nin oluşturulması… Bence temel sıkıntı odur. İmralı’nın söylediği, “Eldeki silahı bırakmaktan daha kıymetli olan zihinlerdeki silahı bırakma meselesi” de aslında bu türlü bir şeydir. Yani yarın bir gün rastgele bir devletin, ülkenin ortaya girip burada insanları silahlandırmayacağı bir ortamı sağlamak, herkesin “Burası benim ülkem, benim vatanım, burada bulunmaktan bu kültürün, bu devletin, bu milletin içinde yaşamaktan huzur duyuyorum” diyebileceği bir ortamı tesis etmek zorundayız.

SORU: Bir de FETÖ gerçeği var. Son günlerde Kılıçdaroğlu’nun da bir sözü var. İşte kendi partisinde FETÖ ile ilgili tanımladığı bireye baktığımızda eski İstanbul Büyükşehir Belediye Liderini söylüyormuş üzere görünüyor. Buradaki tanımlamayı nasıl buluyorsunuz? FETÖ tabiri üzerinden baktığımızda bu bir hata duyurusu değil mi? Buna ne diyorsunuz?

Hayatım boyunca öteki bir politiğin söylediği şeyi yorumlamadım; neyi kastetti, kimi kastetti bilmem. Lakin benim bildiğim bir şey var. 15 Temmuz’daki darbe teşebbüsünün üzerinden bu sene 10 yıl geçmiş olacak. 10 sene geçmiş olmasına karşın FETÖ’nün artıklarının birtakım yerlerde, birtakım köşelerde sinsi sinsi varlıklarını sürdürdükleri hatta el altından birtakım örgütlenmelere devam etmeleri mümkündür. Bu hususta da devlet kurumları büyük bir titizlikle, dikkatle sorunun üstüne gidiyor. Bildiğiniz üzere vakit zaman yapılan operasyonlarla FETÖ’nün artıkları ayıklanmaya çalışılıyor. Yani FETÖ diye bahsettiğimiz örgüt, öteki tüm örgütlerden farklı bir yapı. Elle tutamadığınız bir örgüt. 15 Temmuz’dan evvel de tanımlamıştım, “Duman üzere bir şey. Yakaladım zannettiğiniz yerde kaçıyor.” Hasebiyle buna karşı Türkiye Cumhuriyeti Devleti, büyük bir devlet aklıyla ve kararlılıkla çaba ediyor. Bu rastgele bir siyasi partinin, rastgele bir siyasi görüşün uğraşı değil, Türkiye’nin tamamının ortak çabası olarak görülmelidir.

SORU: Toplumsal medya teklifi tartışılıyor. Televizyonları ilgilendiren bir teklif. Bu mevzuda bir adım atılacak mı? Bu bütün televizyonları, basın kuruluşlarını ilgilendiriyor. Bununla ilgili bir gelişme olabilir mi?

Olur, neden olmasın. Sizlerin de medya olarak bütün siyasi kümeler üzerinde tabiri caizse bu fikri olgunlaştırarak neye muhtaçlık varsa o maddeyi çıkarmak mümkündür. Meclis bunu yapar.

SORU: Bu yasama devrinde olacak bir durum mu?

Olur alışılmış ki, her vakit olur; kâfi ki o anlayış ortaya çıksın.