Masada muahede kapıda savaş

ABD ile İran ortasında 8 Nisan’da varılan ateşkesin akabinde altı haftadır devam eden müzakerelerde sona yaklaşıldığı sav edilirken uzmanlar savaşın yine başlaması ihtimalinin hâlâ güçlü bir mümkünlük olduğunu vurguluyor. İran ve Arap medyasının tarafların mutabakata yakın olduğunu öne sürmesi ve ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun görüşmelerin ilerlediğine dair müspet açıklamaları mutabakat senaryosunu güçlendirirken yapısal meselelerin çözümsüzlüğü uzmanların bu iyimserliğe kapılmalarının önüne geçiyor.

ABD Başkanı Donald Trump’ın da oğlu Donald Trump Jr’ın bu hafta sonu Bahamalar’daki düğününe katılamayacağını söylemesi ve “Zamanlama yeterli değil” diyerek İran savaşını münasebet olarak göstermesi ‘anlaşma’ ya da ‘savaş’ ihtimalini arttırdı.

YENİ TASLAK İDDİASI

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) merkezli Al Arabiya’nın haberine nazaran, ABD ve İran, Pakistan’ın arabuluculuğunda hazırlanan bir mutabakat taslağı üzerinde uzlaştı ve resmî açıklamanın çok kısa bir vakit içinde yapılması bekleniyor. Taslağın öne çıkan hususlarına nazaran tüm cephelerde derhal ve şartsız ateşkes ilan edilecek, askeri ve medya savaşları durdurulacak. İran’ın şubat ayından beri kapattığı Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi’nde deniz ulaşımı özgürlüğü yine garanti altına alınacak. İran bu kaidelere uydukça, ABD yaptırımları kademeli olarak kaldırılacak. Mutabakat yürürlüğe girdikten sonraki 7 gün içinde taraflar, çözülmemiş başka sıkıntıları görüşmek için tekrar masaya oturacak.

Arabulucu Pakistan’ın İçişleri Bakanı Muhsin Nakvi, İranlı mevkidaşı Abbas Arakçi ve İran Meclis Başkanı Muhammed Kalibaf ile Tahran’da temaslar gerçekleştirdi.

RUBIO MÜSPET KONUŞTU

İsveç’in Helsingborg kentinde düzenlenen NATO Dışişleri Bakanları Toplantısı’na katılan ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun “Hafif bir ilerleme kaydedildi. Abartmak istemiyorum fakat biraz hareketlilik oldu ve bu yeterli bir şey” açıklaması dikkati çekti. Buna ek olarak Pakistan İçişleri Bakanı Muhsin Nakvi’nin son bir hafta içinde Tahran’ı iki defa ziyaret etmesi ve Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir’in dün İran’da temaslarda bulunmasının Rubio’nun bahsettiği ilerlemeyi teyit ettiği değerlendirildi.

‘İKİ SAVAŞ ÖNCESİNE BENZİYOR’

Öte yandan Hürriyet’e konuşan İran Araştırmaları Merkezi (İRAM) Araştırmacısı Oral Toğa, taraflar ortasında yapısal sorunların değişmediğini aktardı. İsrail faktörünün de altını çizen Toğa, Tel Aviv’in İran’a yönelik savaşta sonuna kadar gidilmesi için baskısını sürdüreceğini vurguladı. İsrail tarafında savaşın devamına yönelik bir tahkimatın da olduğunu belirten Toğa, diplomatik trafiğin artışını, geçen yıl 12 Haziran, bu yıl da 28 Şubat’ta başlayan atakların öncesinde yaşananlara benzettiğini söz etti. Burada asıl değerli noktanın İran’ın İsrail’in güvenliğine bir mahzur olamayacak bir noktaya çekilmesi ve bu kapsamda gelecekte ne Tel Aviv’e ne de Washington’a maliyet çıkarmasının önüne geçilmesi olduğunu söyledi.

ASKERİ KANAT SAVAŞA HAZIRLANIYOR

İran’ın içinde ABD’nin ülkedeki güç altyapısına taarruz tehdidini ciddiye alan ve 1980-88 ortasındaki Irak savaşının deneyimiyle güç altyapısına yönelik taarruzların ne manaya geldiğini yeterli bilen diplomatik takımların mutabakata istekli olduğunu belirten Toğa, güvenlik bürokrasisinin ise daha talepkâr olduğunu kaydetti. Toğa, İhtilal Muhafızları Örgütü’nün savaşa hazırlandığını ve çatışmanın uzaması halinde kazanan tarafın da kendileri olacağına inandıklarını lisana getirdi.

İran’da Besic milisleri halka silah kullanımı dersleri vermeye başladı.

RUBIO: HÜRMÜZ’DE B PLANI OLMALI

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran’ın ikili abluka altındaki Hürmüz Boğazı’nı açmayı reddetmesi ihtimaline karşı Washington ve müttefiklerinin “B planı” olması gerektiğini açıkladı. NATO müttefikleriyle dün İsveç’in Helsingborg kentinde bir ortaya gelen Rubio, “İdeal olarak, bir noktada boğazı açacaklar. B planı şudur: Ya İran, ‘Hayır, boğazı açmayı reddediyoruz’ derse ne olacak? İran boğazı açmamaya, denetim etmeye ve geçiş fiyatı almaya karar verirse ne olacak? O noktada bir şey yapılması gerekir” tabirlerini kullandı. “Bu noktayı bugün lisana getirdim. Bunun bir NATO misyonu olup olmayacağını bilmiyorum, fakat NATO ülkeleri buna katkıda bulunabilir” diyen Rubio, B planının içeriğine ait ise detaylı bilgi paylaşmadı.