Hem ABD hem İran zafer ilan etti… Kaybedeni olmayan muahede

ABD ile İran ortasında bugün imzalanması beklenen muahede, daha yürürlüğe girmeden iki tarafın da kendisini kazanan ilan ettiği bir yarışa dönüştü. Washington, İran’ı geri adım attırdığını öne sürerken, Tahran ise savaştan galip çıktığını savunuyor. İki taraf tıpkı muahedeyi kendi zafer anlatısı için kullanırken, gözler ise muahedenin hangi tarafın beklentilerine daha fazla karşılık verdiğine çevrilmiş durumda.

TRUMP’IN ÇİZGİSİ: HÜRMÜZ

Anlaşma muştusunu, toplumsal medya hesabı Truth Social’dan da doğrulayan ABD Başkanı Donald Trump, “anlaşmanın bugün imzalanmasının planlandığını ardından Hürmüz Boğazı’nın açılacağını” paylaştı. İran’la bağlantıların yeterli bir noktada olduğunu dile getiren ABD Başkanı, sürecin hızlı ve sıkıntısız geçmesini temenni ettiğini lakin sorun çıkması durumunda “başka alternatifler olduğunu ve buna başvurmak istemediklerini” belirterek İran’a yönelik atak ve yaptırımlara açık kapı bıraktı.

‘İRAN NÜKLEERDEN VAZGEÇTİ’

Trump, muahedenin “kilit noktası” olan nükleer probleme dair de eski ABD Başkanı Barack Obama dönemine gönderme yaptı. 2015 yılında İran’la Birleşmiş Milletler Güvenlik Kurulu ortasında imzalanan İran Nükleer Anlaşması’na (JCPOA) dikkati çeken Trump, “Obama’nın İran’la yaptığı muahede, İran’ın problemsiz bir halde nükleer silaha ulaşmasının yolunu açıyordu. Şayet o muahede yürürlükte kalsaydı İran nükleer silaha altı yıl evvel sahip olmuş ve muhtemelen şimdiye kadar çoktan kullanmış olacaktı. Benim İran’la yaptığım mutabakat ise bunun tam karşıtı: Nükleer silaha karşı bir duvar. İran artık nükleer silah istemiyor ve satın alma, geliştirme ya da öbür rastgele bir sistemle buna sahip de olmayacak” dedi. Trump, İran’daki zenginleştirilmiş uranyumun da İran yahut ABD’de imha edileceğini belirtti.

İRAN İHTİYATLI DAVRANIYOR

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de ABD ile imzalanması beklenen mutabakat zaptına ait, “Mutabakatın kesin imzalanma vakti konusunda beklememiz lazım. Bugün olmasa da, önümüzdeki günlerde bunun gerçekleşme ihtimali göz arkası edilemez” dedi. Bekayi, süreç hakkında ihtiyatlı olunması gerektiğini söyledi.

ÇİFTE ZAFER Mİ

Diğer taraftan iki tarafta “kazandık” telaffuzlarını lisana getirirken, muahedeye ait ortaya çıkan detaylar, tarafların elde ettiği ‘kazanımlar’ konusunda farklı bir tablo ortaya koyuyor. Reuters’a konuşan uzmanlara nazaran muahede, Trump’ın savaş öncesinde açık olan Hürmüz Boğazı’nı tekrar açmaktan diğer kıymetli bir kazanım elde etmediğini gösteriyor.

SANAL İMZA TÖRENİ

Arabulucu kaynaklara nazaran, ABD ile İran’ın bugün Pakistan ve Katar’ın arabuluculuğunda çevrim içi bir toplantı gerçekleştirmesi planlanıyor. Toplantı doğrultusunda tarafların, ortalarındaki ateşkesi 60 gün müddetle uzatacak, Hürmüz Boğazı’nı yine açacak ve İran’ın nükleer programına ait müzakereleri başlatacak müzakere zaptını imzalamasının öngörüldüğü kaydediliyor. Başlangıçta İsviçre’nin Cenevre kentinde yapılması planlanan imza merasimi, “ABD Lider Yardımcısı JD Vance’in liderlik ettiği müzakere heyetinin, Trump’ın yarın Fransa’ya G7 Zirvesi’nden ötürü düzenleyeceği ziyareti öncesinde ülkeye dönemeyecek olması nedeniyle” çevrim içi yürütülecek. İran heyetine Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın liderlik etmesi beklenirken kelam konusu imza sürecinin Pakistan, Katar, Mısır ve Türkiye’nin arabuluculuğunda yaklaşık üç ay süren görüşmelerin sonucu olduğu belirtiliyor.

NETANYAHU’YA ACI REÇETE: YENİLGİYİ KABULLENDİ

ABD ile birlikte “İran halkına özgürlük” vaadiyle başlattığı savaşın sonunda Tahran’ın çok daha ağır ödünler vermesini bekleyen İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ‘anlaşma’ konusunda yolun sonunun geldiğini kabullendi. ABD merkezli Axios’un haberine göre ABD Başkanı Trump, perşembe akşamı Netanyahu’yu arayarak “İran’la birkaç gün içinde bir muahede imzalayacağı” haberini verdi. Trump, Netanyahu’ya “Anlaşma bu. Kusursuz bir muahede ve bu savaşı bitirme vakti geldi” dedi. ABD’li bir yetkili, Netanyahu’nun görüşmede Trump’ın muahedeyi imzalamasını engelleyemeyeceğinin farkında üzere olduğunu kaydetti.

ORDUYA LÜBNAN TALİMATI

Öte yandan İsrail devlet televizyonu KAN, orduya Lübnan’da ABD ile İran ortasında imza evresine gelen muahedeyi tehlikeye atabilecek ataklardan kaçınması tarafında talimat verildiğini öne sürdü. Haberde, İsrail ordu komuta kademesinin evvelki gün bir durum değerlendirmesi gerçekleştirdiği ve İran’ın müzakerelerdeki kırmızı çizgisi olan Lübnan’da “belirlenen ve aciliyet taşımayan birtakım amaçlara yönelik atakların askıya alınması” istikametinde karar aldığı belirtildi.