‘Dünyalarını anlamak için neyi biriktirdiklerine bakın’

Gülay: Gizemcim, geçen hafta sonumuzun bir kısmı Bilge’nin istediği soğuk çayı aramakla geçti. Ancak o denli sıradan bir soğuk çay değil; ABD’li bir markanınki, tasarım şişeleriyle ünlü.

Gizem: Ben bu ortalar “Çocuklar kahve içemez” diye uyarılardayım Gülay. Lorin soğuk kahveye takmış durumda kafayı… Soğuk çayla kandırabilirim bak. Hiç haberim yok, şişesi mi değerliymiş?

Gülay: Öyleymiş meğerse; önemli sayıda koleksiyoncusu olan bir markaymış. Türkiye’de satılmaya başlayan seri dünya çapında aranan şişeler olmasa da
dizaynları çok hoş. İnan ki görünce ‘Ben de bir şişe deneyeyim’ dedim (gülüyor). Çok daha geniş bir eser yelpazesi varmış yurtdışında. Şişelerdeki dizaynlardan çantalar, defterler üretilmiş. Neyse aldık birkaç şişe. Asıl şunu diyeceğim; Bilge tekrar bir şeyler biriktirmeye başladı. Sizde de var mı koleksiyon teşebbüsleri?

Gizem: Ay sorma! Biz hâlâ deniz kenarından taş ve kabuk biriktiriyoruz. Her taşın farklı bir özelliği var onun için. Çaktırmadan atarak azaltıyorum mecburen. Son bir-iki aydır da oyun kartı biriktiriyor. Pokemon’lar yine revaçta…

Gülay: Ne güzel! Kendi çocukluğumuza değen bir şeyler tekrar moda olunca çok seviniyorum. Ne dersin, peçete koleksiyonu da tekrar moda olur mu sanki? Toplantıda bu mevzuyu konuşurken bizim takımın büyük çoğunluğunun da bir vakitler peçete biriktirdiği ortaya çıktı.

‘Ne büyük hevesti’

Gizem: Ay natürel ki ben de biriktirdim. Halam o dalın en büyüklerinden birinde çalışıyordu. Bana özel klasörler, özel peçeteler getirirdi. Ne büyük hevesti gerçekten. Sonra 20’lerimde eskicilerden teneke kutu toplamaya başladım. Yurtdışından bile neler taşıdım sayısız. Takip etmenin, arayıp bulmanın ve koleksiyona eklemenin keyfi büyük. Ama bunun için bir alanın yoksa pul biriktirmek en mantıklısı (gülüyor).

Gülay: Ne kadar şanslıymışsın… Ben annem güne gitsin de farklı bir peçeteyle dönsün diye beklerdim. Gerçi benimki daha çok moda üzereydi, herkes yapıyor diye yapılan bir cins biriktirme. Öbür türlü araştırmak, peşine düşmek, tarihine-kültürüne hâkim olarak koleksiyon yapmak çok sofistike gelir bana. Senin teneke kutular ne durumda? Devam ediyor musun?

Gizem: Yok canım, evlenirken kendi konutuma bile götürmedim. Birkaç tane aldım, birazını armağan ettim, gerisi ne oldu hiçbir fikrim yok… Toplayıcılık zevkli lakin sorun onları bir yerde koruma etmek. Yıllar evvel Rahmi Koç’un bir röportajını okumuştum, Boğaz’da bir yalıda yalnızca koleksiyonlarını tuttuğundan bahsediyordu. Yalıda koleksiyon oturuyor yani… O günden sonra bıraktım bu işi (gülüyor).

Gülay: Bilge çok küçükken marketteki meyve etiketlerini toplardı. Dolabının üzerinde onlarca değişik etiket vardı. Artık mecmuaları var. Tarih ya da bilim üzere alanlarda yaşına uygun mecmuaları takip ediyor. Her ne kadar aylık olanlar üç ayda bir çıkmaya başlasa da… Yeni çıkan olursa 1’inci sayıya sahip olmak kıymetli diye kesinlikle alıyor. Bunlar ilgi alanlarını farklılaştırmayı, çeşitlendirmeyi sevdirecek diye düşünüyorum.

Gizem: Elbette çocuklar için diğer manaları var biriktirmenin. Ufacık şeylerle koleksiyon yapmanın mümkün olduğunu en uygun bizim kuşak biliyor, hissini da. Psikolog Gülay Paralı’ya konuyu danıştım. Çok hoş bilgiler verdi, okurlarımızla paylaşıyorum…

‘Sabretmeyi ve sorumluluk almayı öğrenir, zihinsel tertip maharetleri gelişir, merak ve öğrenme motivasyonu beslenir’

Psikolog Gülay Paralı

◊ Çocukların taşlar, kartlar, figürler, yapraklar, deniz kabukları ya da küçük objeler biriktirmesi birçok vakit yetişkinlere pak bir uğraş üzere görünür. Meğer çocuklar sırf obje biriktirmezler; tecrübelerini, meraklarını, hayranlıklarını, dünyayla kurdukları alakayı de
biriktirirler. Bir çocuğun koleksiyonuna baktığımızda onun iç dünyasına açılan küçük bir pencereye de bakmış oluruz.

◊ Koleksiyon yapmak, çocukların gelişim seyahatinde düşündüğümüzden daha fazla fonksiyona sahip olabilir. Biriktirme süreci, çocuğun öncelikle kendini tanımasına ve ilgi alanlarını keşfetmesine alan açar. Hangi objeleri seçtiği, hangilerini saklamaya kıymet bulduğu ve hangilerinin peşinden heyecanla koştuğu, onun kimlik gelişiminin küçük fakat kıymetli ipuçlarını taşır. Tıpkı vakitte çocuk, kendi emeğiyle oluşturduğu bu dünyaya sahip çıktıkça özgüven ve yeterlilik hissi gelişir.

◊ Bir koleksiyonun vakit içinde oluşması, çocuklara sabretmeyi, beklemeyi ve maksatlarına adım adım ilerlemeyi öğretir. Topladığı objeleri korumak ve düzenlemek sorumluluk alma hünerini takviyeler. Objeleri kategorilere ayırırken dikkat, sınıflandırma ve zihinsel tertip hünerleri gelişir; yeni kesimler ararken merak duygusu canlı kalır ve öğrenme motivasyonu beslenir.

◊ Koleksiyonlar çocuklar ortasında bir toplumsal paylaşım alanı yaratabilir. Çocuklar biriktirdiklerini anlatır, gösterir, takas eder ve ortak ilgi alanları üzerinden münasebetler kurarlar. Tahminen de en kıymetlisi, koleksiyonlar çocuklara duygusal bir süreklilik hissi sunabilir. İhtimamla saklanan bu küçük objeler çocuğun dünyasında inanç, aidiyet ve tanıdıklık hislerini destekleyen sessiz eşlikçilere dönüşebilir.

◊ Koleksiyon yapmak; merak etme, keşfetme, nizam kurma, ilişkin hissetme, başarma ve kendini tabir etme üzere son derece insani gereksinimlere hizmet edebilir. Bu nedenle çocukların biriktirdiklerine sadece eşya olarak bakmak yerine, onların dünyasını anlamaya yardımcı olan sessiz bildiriler olarak yaklaşmak değerlidir.