Bakan Fidan: İsrail, müzakereleri sabote etmek için ellerinden geleni yapıyor

Fidan, Güney Kore ziyareti kapsamında JTBC TV’ye mülakat verdi.

Türkiye ve Güney Kore’nin Kore Savaşı’ndan bu yana müttefik olduğuna ve işbirliğinin 2012’de stratejik seviyeye yükseltildiğine işaret eden Fidan, “Dolayısıyla kurumsal olarak stratejik bir işbirliği sistemimiz var. Her geçen yıl, her iki tarafta başa gelen idareler, bence her alanda işbirliğini ilerletmek için ellerinden geleni yapıyorlar.” dedi.

Fidan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın son 24 yıldır Güney Kore ile her seviyedeki işbirliğine büyük kıymet verdiğini lisana getirerek, tarafların karşılıklı üst seviye ziyaretler gerçekleştirdiğini hatırlattı.

Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung’un geçen yıl Türkiye’yi ziyaretinin halihazırda uygun olan bağları daha da ilerletmek için bir dönüm noktası olduğunu belirten Fidan, “Her iki tarafın önderleri bir ortaya gelerek, işbirliğinin seviyesini ve günümüz dünyasının gerekliliklerini gözden geçiriyorlar. Böylelikle, hangi alanlarda ve nasıl bağlantılar kurmamız gerektiği konusunda güncelleme yapıyorlar.” tabirlerini kullandı.

Fidan, ticaret, savunma sanayii ve teknoloji alanlarında işbirliğinin “doğru yolda” olduğu değerlendirmesinde bulunarak, global zorluklar konusunda da giderek daha fazla fikir alışverişinde bulunduklarına işaret etti.

“Her iki taraf da şu anda Sinop Nükleer Santrali konusunda mümkün bir işbirliğini görüşmeye başladı.” diyen Fidan, 2008-2009 periyodunda Başbakan olan Recep Tayyip Erdoğan ile çalışırken bu proje üzerinde vazifeli olduğunu ve Kore Elektrik Gücü Kurumuyla (KEPCO) ileri seviyede bir işbirliği yapmak istediklerini, lakin projenin sonuca varamadığını söyledi.

Fidan, bu sefer ortak projeyi gerçekleştirebileceklerini umduğunu belirterek, Kore teknolojisinin Türkiye’deki nükleer santral inşaatlarında kıymetli bir rol oynamasını istediklerini vurguladı.

ABD-İRAN GÖRÜŞMELERİ

“ABD Başkanı Donald Trump geçtiğimiz günlerde İran ile bir mutabakat zaptının bir hafta içerisinde imzalanabileceğini belirtti. Bu vakit çizelgesine ait değerlendirmeniz nedir?” sorusunu cevaplayan Fidan, şunları söyledi:

“Ben optimistim, zira her iki tarafla, arabulucu Pakistan ve bölgedeki öbür kimi ilgili taraflarla tertipli istişareler içindeyim. Onların bir mutabakata, bir muahedeye varmalarına yardımcı olmak için elimizden geleni yapmaya çalışıyoruz. Bununla birlikte, kimi teknik detaylar olduğunu da biliyorsunuz. Sonuncu teyit konusunda ise her iki tarafın da birinci taslağın son hali üzerinde genel bir mutabakata vardığını düşünüyorum. Umarım çok yakında âlâ haberler alabiliriz.”

Fidan, “Hürmüz Boğazı’nın ticari gemilere büsbütün yine açılma ihtimali nedir? Daha geniş kapsamlı nükleer çerçeve müzakerelerine başlamadan evvel boğazla ilgili bir muahede yapılması gerektiğini düşünüyor musunuz?” sorusunu da yanıtladı.

ABD ile İran ortasındaki görüşmelerin klâsik olarak her vakit nükleer sıkıntılar etrafında döndüğüne dikkati çeken Fidan, “Mevcut durum nedeniyle birinci kere öbür bir husus daha acil hale gelmiş ve nükleer sorunlardan daha değerli bir pozisyona yükselmiştir Hürmüz Boğazı’nın durumu. Hürmüz Boğazı birkaç ay daha kapalı kalırsa, kimi raporlara nazaran Afrika’daki kimi ülkeler hakikaten besin kıtlığıyla karşı karşıya kalacak. Sonuç olarak bu herkes için global bir kabustur.” sözlerini kullandı.

Fidan, her iki tarafın da Hürmüz Boğazı’nın açılmasına odaklanıp akabinde nükleer müzakerelere geçmeye çok istekli olduğunu aktardı.

“TÜRKİYE, TAHLİL İÇİN YARDIMA HAZIR”

Türkiye’nin Hürmüz Boğazı’ndaki muhtemel mayın temizleme operasyonlarına iştiraki hakkındaki soruya cevaben “Eğer taraflar ortasında bir mutabakat sağlanırsa yahut bizden mayın temizleme sürecine katkıda bulunmamız istenirse, bunu memnuniyetle yaparız.” dedi.

Fidan, “Aslında Cumhurbaşkanımızın bu bahiste ilkesel bir tavrı var, lakin bazen örneğin Rusya-Ukrayna Savaşı’nda olduğu üzere arabuluculuk yapmaya çalıştığımızda kendimizi benzeri bir durumda buluyoruz, burada da durum birebir. Savaşan taraflar bir tahlil üzerinde anlaştığında, o tahlilin bir modülü olabileceğimizi düşündüğümüz yahut o tahlili kolaylaştırmamız istendiğinde, yardım etmeye hazırız.” tabirlerini kullandı.

Çatışmanın sona ermesi konusunda ne kadar sıkıntı olursa olsun, optimist olduğunu lisana getiren Fidan, her iki tarafın da farklı zorluklarla karşı karşıya olduğunu, lakin birebir sonucu istediğini söyledi.

Fidan, hem Amerikalılar hem de İranlıların savaşın sona ermesini istediğini belirterek, “Ancak burada savaşın başlatıcısı olan üçüncü bir taraf var. İsrail. İsrail şu anda, ABD ve İran ortasında şu anki haliyle yapılacak rastgele bir muahedenin İsrail’in çıkarlarına uygun olmadığını düşünüyor. Bu yüzden müzakereleri rayından çıkarmak yahut sabote etmek için ellerinden geleni yapıyorlar.” diye konuştu.

Bakan Fidan, milletlerarası topluma, barış müzakereleri kelam konusu olduğunda “İsrail’e baskı uygulayarak onu uslu durmaya zorlaması” davetinde bulundu.

“İSRAİL’İN YAYILMACILIĞI TÜM DÜNYAYI ETKİLEYEN BÜYÜK RİSKLER DOĞURUYOR”

İsrail’in müzakere masasına oturtulması için en değerli diplomatik kozun “geçen yıl Birleşmiş Milletler (BM) Genel Konseyinde Filistin Devleti’nin tam üyeliği konusunda yapılan oylamada görüldüğü gibi” tüm memleketler arası toplumun tavrı olduğunu kaydeden Fidan, 157 ülkenin Filistin Devleti lehinde oy kullanmasının ehemmiyetine değindi.

Fidan, tüm milletlerarası toplumun Gazze ve Filistin’deki soykırıma şiddetle karşı olduğunun altını çizerek, bu tavrın İsrail’e baskı yapmak için bir koz olarak kullanılması gerektiğini söz etti.

İsrail’in milletlerarası kurallardan, normlardan, düzenlemelerden ve etik kurallardan muaf tutulmaması gerektiğini vurgulayan Fidan, “Avrupa Birliği, BM, başka kimi bölgesel ve memleketler arası kuruluşlar ve topluluklar ile ulus devletler bir ortaya gelip İsrail’e birebir şeyi söyleyebilirse, şayet İsrail buna karşı tedbir almazsa aksiyona geçerlerse, bence yüzde yüz muvaffakiyet bahtımız olacaktır.” değerlendirmesinde bulundu.

Fidan, İsrail’in bölgedeki istikrarsızlıkları uzatma istikametindeki adımlarına ait, “İsrail’in bölgedeki tavrı ve bunun sonucunda ortaya çıkan yayılmacılık ve işgal siyaseti ile halkları yerinden eden savaşlar yaratması, yalnızca bölge için değil, İran’a yönelik taarruzda da görüldüğü üzere tüm dünyayı etkileyen büyük riskler doğurmaktadır.” tabirlerini kullandı.

Enerji güvenliğinden kitlesel göçe, terörle çaba sorunlarına kadar her türlü sorunun, İsrail’in bölgedeki dış siyasetinin bir sonucu olarak ortaya çıktığını kaydeden Fidan, bu teşhisin neredeyse herkes tarafından paylaşıldığını söyledi.

Fidan, bu nedenle bölgesel ve memleketler arası toplumun, İsrail’in bölgedeki yayılmacı siyasetlerini sahiden durdurmak için gerekli tedbirleri alması gerektiğini belirtti.

“İSRAİL KENDİSİNİ İSTİSNAİ POZİSYONDA GÖRÜYOR”

Alınması gereken tedbirlere ait Fidan, şunları kaydetti:

“İsrail, geçmişte Holokost’a maruz kalmış olmanın bir dokunulmazlık sağladığını düşünüyor. Kendilerini istisnai bir pozisyonda görüyorlar. Bence bu bir yanılsamadır. Kim soykırım yaparsa yapsın, onu suçlamalı, ismini ortaya çıkarmalı ve utandırmalıyız. Şayet dünyanın geri kalanından izole edilirlerse, bence kendileri de şu soruyu soracaklardır. ‘Neden izole ediliyoruz?’ Ve olağan davranmaya başlayacaklardır. İnsanları, günahsız insanları, bayanları ve çocukları öldürmeyi bırakın, Gazze halkının besin, ilaç ve barınağa erişmesine müsaade verin, öbür ülkeleri işgal etmeyi bırakın ve akabinde bölgesel ülkelerle güvenlik hususlarında bile işbirliği yapmaya başlayın. Kendi güvenlik meseleleriniz varsa, bölgenin geri kalanıyla işbirliği yapmaya başlayın. Uygun niyet, yeterli inanç ve bölgeyle işbirliğine dayalı kendi gerçek bağlarınızı kurmaya başlayın. Bu bölgemizde büyük ve acil bir meseledir.”

Fidan, 7-8 Temmuz’da Ankara’da düzenlenecek NATO Zirvesine ve ABD Başkanı Donald Trump’ın olası iştirakine ait, “Bildiğiniz üzere ABD liderlerinin neredeyse her seferinde NATO doruklarına katıldığını görüyoruz. Lider Trump da birinci periyodunda tüm tepelere katıldı, ikinci devrinde de tepelere katıldığını gördüm. Örneğin, geçen yıl Hollanda’da da katıldı, sanırım bu yıl Ankara’daki doruğa de katılacaktır.” dedi.

Küresel güvenlik mimarisindeki değişimlere yönelik Fidan, miras alınan mevcut sistemin İkinci Dünya Savaşı’nın sonrasında ortaya çıktığını hatırlatarak, o periyotta Birleşmiş Milletler’de üye 55 ulus devlet bulunduğunu, şu anda 200’ye yakın olduğunu söyledi.

“MEVCUT MEMLEKETLER ARASI SİSTEMİ GÖZDEN GEÇİRMENİN VAKTİ GELDİ”

Fidan, güç parametreleri, güç istikrarı, teknoloji, hayat üslubu, refah, sermaye, dünyada her şeyin değiştiğine işaret ederek, “Dolayısıyla miras aldığımız sistem, insan olarak, ulus devletler olarak meselelerimizi düzgün bir halde ele almamıza müsaade vermiyor. Bunu Gazze’deki Filistinlilere yönelik soykırım sırasında gördük. Bu nedenle daha yeterli işleyen bir memleketler arası sistem oluşturmak için mevcut sistemi gözden geçirmenin vakti geldiğini düşünüyorum.” değerlendirmesinde bulundu.

Başka hiçbir ulus devletin milletlerarası normlara, düzenlemelere ve insanlığın geleceğine olan inancını yitirmesine müsaade vermemeleri gerektiğini vurgulayan Fidan, “İşbirliği yapma marifetimizin eksikliği ya da kendi çıkarlarımızı karşılamak için daha açgözlü olmamız nedeniyle öbür ulus devletleri, dünya nüfusunu ve insanları hayal kırıklığına uğratırsak, insanlığın geleceğine olan inançlarını yitirirler. Bunun insanlığa karşı büyük bir ihanet olacağını düşünüyorum. İşte bu yüzden ivedilikle samimi bir biçimde bir ortaya gelip bu sorunu çözmek için bir yol bulmamız gerekiyor.” diye konuştu.

Fidan, Güney Kore halkına en düzgün dileklerini ileterek, çok keyifli vakit geçirdiğini ve kendisine büyük bir misafirperverlik gösterildiğini lisana getirdi.