Almanya’da aşırı sağcı AfD’den tarihi zafer

Almanya’nın Saksonya-Anhalt eyaletinde düzenlenen parlamento seçimlerini aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) kazandı.

Resmi seçim sonuçlarına nazaran AfD, oyların yüzde 43,8’ini alarak birinci sıraya yerleşti.

Bu gelişmeyle birlikte, İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana birinci sefer bir aşırı sağ parti, eyalet seviyesinde iktidara bu kadar çok yaklaşmış oldu.

Sandıktan çıkan sonuç, Başbakan Friedrich Merz ve koalisyonuna ağır darbe vurdu.

Almanya genelindeki kamuoyu yoklamalarında da birinci sırada yer alan AfD; göçü sonlandırma, sığınmacıları hudut dışı etme, Rusya ile bağları yine kurma, Ukrayna’ya dayanağı kesme ve ortak para ünitesi eurodan ayrılma hedeflerini savunuyor.

Kamu yayın kurumu ZDF’nin bilgilerine nazaran yüzde 77 üzere yüksek iştirakle gerçekleşen seçimde AfD, 83 sandalyeli eyalet meclisinde 39 milletvekilliği elde etti.

Bu sandalye sayısı, partinin tek başına hükümet kurması için aranan 42 vekillik salt çoğunluğun gerisinde kalıyor.

AfD’nin Saksonya-Anhalt’taki 35 yaşındaki liste başı adayı Ulrich Siegmund, sonuçların netleşmesiyle Magdeburg kentindeki kutlamalara katıldı.

Siegmund konuşmasında, “Bu ülkede tarih yazdık. Halk nihayet siyasi değişim istediğini ve bunu her şeyden evvel bizimle hayata geçirmeyi arzuladığını açıkça gösterdi” dedi.

Siegmund, eyaletteki bu zaferi 2029 yılındaki federal seçimlerde ulusal iktidara uzanacak yürüyüşün birinci adımı olarak tanımladı.

Kutlamalarda parti destekçileri Alman bayrakları dalgalandırırken AfD Eş Genel Başkanları Alice Weidel ve Tino Chrupalla sahnede Siegmund ile bir araya geldi.

Weidel, bu sonucun dönüm noktası teşkil ettiğini ve 2029 genel seçimlerinde ülke genelinde en az yüzde 40 oy oranını hedeflediklerini duyurdu.

ABD Başkanı Donald Trump ise seçim tablosunu kendi sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yorumsuz halde paylaştı.

Seçim sonucu, kamuoyu dayanağı tarihi taban düzeylere inen Başbakan Friedrich Merz açısından önemli gerilemeye işaret ediyor.

Merz, Alman ekonomisindeki sakinliği aşmaya dönük ıslahat tasarıları ve gaf içeren üslubu sebebiyle uzun süredir eleştiriliyordu.

Kamu yayın kurumu ARD’nin anketine nazaran eyaletteki seçmenlerin yüzde 87’si federal hükümetin idaresinden mutlu olmadığını belirtti.

Hristiyan Demokrat Birlik (CDU), Saksonya-Anhalt’ta oyların sadece yüzde 17,2’sini alabildi.

Partinin oy oranı 2021’deki bir evvelki seçime kıyasla neredeyse yarı yarıya erirken, yaklaşık 83 bin eski CDU seçmeni tercihini AfD’den yana kullandı.

Alman Ekonomik Araştırmalar Enstitüsü (DIW) Başkanı Marcel Fratzscher, Reuters ajansına yaptığı değerlendirmede, “Bu seçim sonucu her şeyden evvel federal hükümete yönelik güvensizlik oyudur” sözünü kullandı.

CDU’nun eyaletteki adayı Sven Schulze da partisinin aldığı zayıf sonuçta Berlin’deki hükümetin sergilediği tablonun belirleyici olduğunu vurguladı.

Almanya’daki klâsik partiler, iç istihbarat teşkilatının mahallî ünitesinin aşırı sağcı olarak nitelediği AfD ile iştirak kurmayı reddediyor ve “güvenlik duvarı” prensibini uyguluyor.

AfD idaresi ise bu yaklaşımın demokratik olmadığını savunuyor.

AfD Eş Genel Başkanı Tino Chrupalla, ARD kanalına yaptığı açıklamada CDU milletvekillerine direkt işbirliği davetinde bulundu.

Chrupalla, “Siyaset her zaman uzlaşı demektir. Parti içi taktik oyunlar artık geride kalmalı” diyerek eyalette merkez sağ muhafazakar çoğunluk kurulabileceğini kaydetti.

Eyalet başbakanlığı koltuğunu hedefleyen Siegmund da meclisteki farklı kümelerle temas kuracaklarını, lakin AfD’nin programını kısıtlayacak karmaşık formüllere kapalı olduklarını belirterek, “Şartlar zorlanırsa tekrar seçime gidilir” ikazını yaptı.

Sol popülist Sahra Wagenknecht İttifakı (BSW) ise yüzde 5 barajını aşarak meclise girdi.

BSW lideri Sahra Wagenknecht, merkez partilerin AfD’yi iktidardan uzak tutmak ismine yeni bir güvenlik duvarı koalisyonu kurma teşebbüsünün seçmene saygısızlık olacağını savundu.

Almanya’nın komşuları Fransa ve Polonya, aşırı sağın yükselişine tepki gösterdi.

Fransa Maliye Bakanı Roland Lescure, RTL radyosuna yaptığı açıklamada, sonucun son derece dert verici bir sinyal verdiğini söyledi.

Lescure, dünya çapında yayılan popülist dalgaya karşı ortak direnç gösterilmesi gerektiğine dikkat çekti.

Fransa’nın Avrupa İşlerinden Sorumlu Bakanı Benjamin Haddad da sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı değerlendirmede, aşırı sağın zaferini kıta geneli için vahim bir an olarak tanımladı.

Polonya Dışişleri Bakanı Radoslaw Sikorski ise sandıktan çıkan neticeyi hayli tasa verici bir işaret olarak kıymetlendirdi.

Piyasalarda euro kuru sakin seyrini korurken finans tahlil kuruluşu XTB Araştırma Direktörü Kathleen Brooks, AfD’nin ortak para ünitesinden ayrılma amacının uzun vadeli istikrar açısından risk doğurduğunu kaydetti.

İki milyonu aşkın nüfusuyla eski Doğu Almanya sonlarında yer alan Saksonya-Anhalt’taki yarış, AfD’nin 2013’teki kuruluşundan bu yana ulaştığı gücü ortaya koyuyor.

Son anketlerde AfD ülke genelinde yüzde 28 desteğe sahipken, Merz’in partisi CDU yüzde 20 bandında görünüyor.

AfD seçim sürecinde yerleşik partilerin halktan koptuğu temasını işledi; daha inançlı sokaklar ve ulusal kimlik vurgusuyla tabanını genişletti.

Partinin eyalet programında okullarda ve kültür kurumlarında klâsik kıymetlerin öne çıkarılması, mülteci çocuklarının farklı sınıflarda okutulması ve kamu yayıncılığının yine düzenlenmesi planları yer alıyor.

Parti metninde ayrıyeten okullarda gökkuşağı bayraklarının yasaklanması, her gün Alman bayrağının göndere çekilmesi, kutlamalarda ulusal marşın okunması, mahalle devriyelerinin kurulması, Rusça derslerinin artırılması ve yeni rüzgar santrali projelerinin durdurulması gayeleri sıralanıyor.