ABD ve İran muahedeyi elektronik olarak imzaladı. Hürmüz’de olağana dönüş aylar sürebilir

ABD ve İran ortasında 107 gün süren savaşın sona ermesi için mutabakata varıldı. Cuma günü yetkililer İsviçre’de temsili imza merasimi sonrası ileri müzakerelerin birinci toplantısını yapacak.

Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, İran’la mutabakat zaptının elektronik olarak imzalandığını G7 Tepesi için gittiği Fransa’da açıkladı.

Trump, tepe öncesi Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile görüşmesinde İran’ın nükleer silaha sahip olmayacağını tekrarladı. Tahran idaresinin bunu kabul ettiğini söyledi.

ABD Başkanı, İran ile iyi münasebetlere sahip olmak istediklerini belirtirken, aksi halde her şeyin başa döneceğini aktardı.

Trump, muahedeyi imzalamak için cuma günü İsviçre’nin Cenevre kentine Lider Yardımcısı James David Vance’in gideceğini açıkladı ve kendisinin de katılabileceğini söyledi. Trump, “Metin imzadan sonra yayınlanacak” dedi.

ABD Başkanı, İran’a yönelik yaptırımların kalkmasının da Tahran’ın sergileyeceği hale bağlı olduğunu kaydetti.

“İMZAYI GALİBAF ATTI”

Amerikan basınına konuşan üst seviye bir ABD’li yetkili de mutabakat zaptını İran tarafından Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf’ın imzaladığını açıkladı. ABD’li yetkili, “Galibaf’ın İran Dini Lideri Mücteba Hamaney tarafından imza için yetkilendirilidiği görüşündeyiz.” dedi.

Yetkili, mutabakat metninin Hürmüz Boğazı’nın derhal açılması ve ABD’nin İran ablukasının kaldırılmasını öngördüğünü aktarırken, “Teknik müzakereler bu hafta başlayacak” açıklamasını yaptı.

ABD’li yetkili, son mutabakata varılması halinde bölgedeki askeri güç sayısında düşüş öngörüldüğünü de açıkladı.

Diğer yandan İsrail’in Lübnan’dan çekilmesinin mutabakat hususlarından biri olmadığı vurgulandı.

NETANYAHU’DAN LÜBNAN AÇIKLAMASI

İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu da “İsrail’i yok olmaktan kurtardık lakin gayretimiz sona ermedi.” dedi.

Netanyahu, Lübnan’daki güvenlik bölgesinde kalmayı sürdüreceklerini belirtirken, “Bölgedeki tehditleri engellemeye devam edeceğiz.” sözünü kullandı.

İsrailli Başbakan, zaman zaman ABD Başkanı Trump’la aynı görüşte olmadıklarını da aktardı.

HÜRMÜZ’DE OLAĞANA DÖNÜŞ AYLAR SÜREBİLİR

Amerika Birleşik Devletleri ile İran muahedeyi imzalamasıyla, Hürmüz Boğazı yine açılacak. Savaş müddetince Körfez’deki güç üretimi ziyan gördü, boğaza mayınlar döşendi. Uzmanlara nazaran olağana dönüş aylar alabilir.

İngiltere Deniz Ticaret Örgütü datalarına nazaran, savaş öncesi Boğaz’dan her gün 140’a yakın gemi geçiyordu. Günlük geçiş sayısı, savaş sonrası aylık geçiş sayısına dönüştü.

Hürmüz’de en büyük soru işareti mayınların nasıl ve ne vakit temizleneceği.

Bunun yanında Körfez’deki güç şirketlerinin yine üretim planlaması yapması gerekecek. Her şey yolunda giderse limanlar bir anda ağırlaşabilir. Bu da gemilerin yeniden haftalarca beklemesine neden olabilir.

“İRAN GEMİLERİ ABLUKA BÖLGESİNDEN MESELESİZ GEÇTİ”

Yarı resmi Fars Haber Ajansına göre, ABD Başkanı Donald Trump’ın varılan mutabakatın akabinde deniz ablukasının kaldırılması buyruğunu verdiği ve birkaç İran gemisinin abluka bölgesinden sıkıntısız geçtiği kaydedildi.

Haberde bir İran VLCC tankeri ile canlı hayvan taşıyan öteki bir geminin açık sulardan İran limanlarına gerçek, İran petrolü taşıyan bir tankerin de Umman Denizi’ni geçerek ihraç edileceği limana hakikat hareket ettiği bilgisi paylaşıldı.

HÜRMÜZ BOĞAZI BASRA’YA KIYISI OLAN ÜLKELER İÇİN KRİTİK ÖNEMDE

Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ile Umman Denizi ortasında yer alıyor. Boğazın bir yakasında Umman, başka yakasında İran bulunuyor. Boğaz’ın en dar yeri, 33 kilometre genişliğinde. Hürmüz Boğazı, dünyanın en değerli su yollarından biri. Petrol ticaretinin beşte biri Hürmüz Boğazı üzerinden yapılıyor.

OPEC üyesi Suudi Arabistan, İran, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt ve Irak, Asya ülkelerine ham petrol ticaretinin değerli kısmını Hürmüz’den ihraç ediyor.

Dünyanın en büyük likit doğalgaz ihracatçılarından biri olan Katar, ticaretinin neredeyse tamamını Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştiriyor. İran, yıllarca Hürmüz Boğazı’nı kapatmakla tehdit etti lakin hiçbir vakit kapatmadı.

ABD’nin Bahreyn’de konuşlu Beşinci Filosu, Hürmüz Boğazı’ndaki ticaretin güvenliğini sağlamakla misyonlu. 1973’te İsrail ile Mısır ortasındaki savaşta Suudi Arabistan’ın başını çektiği Arap ülkeleri, İsrail’in Batılı destekçilerine petrol ambargosu uygulamıştı. O periyotta Batılı ülkeler, Körfez ülkelerinin en büyük petrol ihracatçısıydı.

Bugünlerde OPEC’in en büyük müşterisini Asya ülkeleri oluşturuyor. Hürmüz Boğazı, 1980-1988 ortasındaki İran-Irak Savaşı’nda da gündemden düşmedi. İki taraf, birbirinin petrol ticaretini engellemek için ataklar yaptı. Hürmüz’deki tansiyon Tanker Savaşı olarak tarihe geçti