Telefonunuzu tuvalete götürüyorsanız bir sefer daha düşünün: Ekranlarda bakteri sayısı 65 kat arttı

Tuvalet sifonu çekildiğinde, klozetin içindeki su sırf aşağıya hakikat hareket etmiyor. Gözle görülmesi güç olan küçük su damlacıkları ve parçacıklar havaya yayılabiliyor.

Araştırmalar, “tuvalet bulutu” olarak isimlendirilen bu parçacıkların birkaç saniye içinde yaklaşık 1,5 metre yüksekliğe ulaşabildiğini gösteriyor. Damlacıklar klozet kapağına, sifona, lavaboya, tabana ve yakındaki eşyalara yerleşebiliyor.

Telefonun direkt klozetin yanında tutulması gerekmiyor. Lavabonun kenarına, pencere önüne yahut tabana bırakılan bir aygıt da etraftaki parçacıklarla temas edebiliyor.

Tuvaletten çıktıktan sonra elleri sabunla yıkamak bulaşma riskini kıymetli ölçüde azaltıyor. Lakin kişi tuvaletteyken telefonuna dokunduysa, pak elleriyle yine birebir aygıtı tuttuğunda bakterileri tekrar eline alabiliyor.

Telefon ekranı, kılıfı ve yan tuşları gün boyunca tekraren temas edilen fakat birçok vakit hiç temizlenmeyen yüzeyler arasında bulunuyor.

Halk sıhhati uzmanları bu sebeple telefonları birer “mikrop aktarma istasyonu” olarak tanımlıyor. Bakteriler ellerden telefona, telefondan tekrar ellere, oradan da ağız, burun, göz yahut yiyeceklere taşınabiliyor.

Beş gönüllünün telefonlarından evvel olağan kullanım sırasında, akabinde aygıtlarıyla birlikte tuvalete girdikten sonra örnekler alındı. Telefonların tuvalet kapısı, sifon, musluk ve lavabo üzere yüzeylere temas etmesine müsaade verildi.

En çarpıcı sonuçlardan birinde telefondaki bakteri ölçüsü 14 binden 910 bine yükseldi. Bu, bakteri yükünün tuvalet ziyaretinin akabinde yaklaşık 65 kat artması manasına geliyor.

Başka bir telefonda bakteri ölçüsü 2 bin 700’den 12 bine çıktı. Kimi aygıtlarda ise artış daha hudutlu kaldı.

Deney sırf beş kişiyi kapsadığı için toplumun tamamını temsil eden bilimsel bir çalışma değil. Lakin sonuçlar, telefonların etraftaki yüzeylerden ne kadar kolay bakteri toplayabildiğini göstermesi bakımından dikkat cazip.

Bir telefonda çok sayıda bakteri bulunması, aygıt sahibinin kesinlikle hastalanacağı manasına gelmiyor. İnsan derisinde, havada, toprakta ve mesken ortamında doğal olarak bulunan birçok bakteri tipi sağlıklı bireyler için zararsız.

Test edilen telefonlarda en sık rastlanan mikroorganizmalar arasında Staphylococcus ve Micrococcus grubu bakteriler yer aldı. Bunların birçok tipi insan cildinde doğal olarak bulunuyor.

Ancak birtakım bakteriler açık yaralara, gözlere yahut tıbbi aygıtlara ulaştığında enfeksiyonlara sebep olabiliyor. Bağışıklık sistemi zayıf bireylerde, yaşlılarda, hastalarda ve yeni ameliyat geçirenlerde risk daha yüksek olabiliyor.

Bu sebeple uzmanlar sadece bakteri sayısına değil, bulunan bakterinin cinsine ve hangi yolla bedene girdiğine bakılması gerektiğini vurguluyor.

Farklı ülkelerde yapılan araştırmalar, kimi telefonlarda E. coli, Salmonella ve öbür bağırsak bakterilerinin bulunabildiğini gösteriyor.

Bu mikroorganizmalar ekseriyetle tuvalet sonrası ellerin gereğince yıkanmaması yahut dışkıyla kirlenmiş yüzeylere dokunulması sonucu telefona taşınıyor.

Deneyde en yüksek bakteri artışının görüldüğü telefonda Enterobacteriaceae kümesinden bakteriler de tespit edildi. Bu geniş kümenin içinde zararsız çeşitlerin yanı sıra Salmonella üzere hastalık yapabilen mikroorganizmalar da bulunuyor. Fakat yapılan test, telefondaki bakterinin tam olarak hangi çeşit olduğunu belirlemedi.

Dolayısıyla sonuç direkt “telefonda Salmonella bulundu” manasına gelmiyor; ama dışkı kaynaklı bulaşma ihtimalinin göz ardı edilmemesi gerektiğini gösteriyor.

Telefonların taşıdığı mikropların asıl sorun haline geldiği yerlerden biri mutfak. Birçok kişi yemek yaparken tanım okumak, görüntü izlemek yahut iletilere karşılık vermek için telefonunu tezgâha bırakıyor.

Çiğ et, tavuk yahut yumurtaya dokunduktan sonra telefonun tutulması bakterilerin ekrana geçmesine sebep olabiliyor. Akabinde aygıt pak ellerle tekrar tutulduğunda mikroorganizmalar hazır yiyeceklere taşınabiliyor.

Tuvalete götürülen bir telefonun mutfak tezgâhına, yemek masasına yahut kesme tahtasının yakınına bırakılması da emsal bir çapraz bulaşma zinciri oluşturabiliyor.

Uzmanlara nazaran yemek hazırlarken telefon kullanılması gerekiyorsa aygıtın evvelden temizlenmesi ve çiğ besinlere dokunduktan sonra tutulmaması gerekiyor.

Telefonlar sadece tuvalette kirlenmiyor. Toplu taşıma araçlarındaki masalar, spor salonu ekipmanları, kafe tezgâhları, alışveriş otomobilleri ve ortak çalışma alanları da çok sayıda kişinin dokunduğu yüzeyler arasında.

Telefonunu tren masasının üzerine bırakan, spor salonunda yere koyan yahut takside koltuğa temas ettiren bir kişi, etraftaki bakterileri aygıtına taşıyabiliyor.

Daha sonra telefonun yüze yaklaştırılması yahut yemek yerken tutulması, bu mikroorganizmaların ağız ve burun etrafına ulaşmasını kolaylaştırıyor.

Özellikle telefonla konuşurken ekranın yanağa temas etmesi, aygıtın sırf ellerle değil yüz derisiyle de daima temas ettiği manasına geliyor.

Evde tıpkı telefona birden fazla kişinin dokunması bakteri ve virüslerin aile üyeleri arasında taşınmasını kolaylaştırabiliyor.

Küçük çocuklar yerde oynadıktan, evcil hayvanlara dokunduktan yahut ellerini ağızlarına götürdükten sonra ebeveynlerinin telefonunu tutabiliyor. Aygıt daha sonra yemek sırasında yahut yatakta kullanılabiliyor.

Telefonun fotoğraf göstermek, oyun oynatmak yahut manzaralı görüşme yapmak için çocuklara verilmesi son derece yaygın. Lakin aygıtın tertipli temizlenmemesi halinde yüzeyinde günler boyunca kir ve yağ katmanı birikebiliyor.

Uzmanlar bilhassa meskende hastalık bulunan periyotlarda ortak kullanılan telefon, tablet ve uzaktan kumandaların daha sık temizlenmesini öneriyor.

Telefon ekranını bir bezle silmek aygıtın büsbütün temizlendiği manasına gelmiyor. Kılıfların kenarlarında, kamera etrafında, şarj girişinde ve fizikî tuşların arasında kir birikebiliyor.

Özellikle silikon ve kauçuk kılıflar ter, deri yağı ve tozu tutabiliyor. Telefon kılıfından çıkarıldığında iç kısımda görünür bir kir katmanıyla karşılaşılması bu sebeple şaşırtan değil.

Kulaklıklar, şarj kabloları ve telefon tutucuları da sık dokunulan lakin nadiren temizlenen aksesuarlar arasında bulunuyor.

Cihaz temizlenirken telefonun yanında kullanılan kılıf ve kulaklıkların da farklı ayrı silinmesi gerekiyor. Aksi halde temizlenen telefon kısa müddet içinde yine kirlenebiliyor.

Pek çok kişi telefonunu alarm olarak kullandığı için gece boyunca yatağın yahut yastığın yanında tutuyor. Gün içinde tuvalete, mutfağa, iş yerine ve toplu taşıma araçlarına giren aygıt böylelikle uyku alanına da taşınıyor.

Telefon ekranının direkt önemli bir hastalık oluşturması beklenmese de kirli bir aygıtın yüze, göze yahut ağıza daima temas etmesi gereksiz bir bulaşma yolu yaratıyor.

Özellikle cilt yarası, egzama, göz enfeksiyonu yahut bağışıklık sistemi sorunu bulunan şahıslar daha dikkatli olmalı.

Telefonu yatmadan evvel temizlemek ve direkt yastığın üzerine bırakmamak hem hijyen hem de ekran müddetinin azaltılması açısından faydalı olabilir.

Sağlık çalışanlarının telefonları üzerinde yapılan kimi araştırmalarda antibiyotiklere dirençli bakterilere rastlandı. Bu durum bilhassa hastaneler ve bakım konutları açısından kıymet taşıyor.

Telefonlar farklı hasta odaları arasında taşınabiliyor ve birden fazla vakit tıbbi ekipmanlar kadar tertipli dezenfekte edilmiyor. Sıhhat çalışanı elini temizlese bile kirli telefonuna dokunduğunda elleri tekrar kontamine olabiliyor.

Antibiyotiklere dirençli bakteriler sağlıklı bireylerde her vakit hastalık oluşturmayabilir. Fakat yoğun bakım hastaları, yeni ameliyat geçirenler ve bağışıklığı baskılanmış bireyler için önemli enfeksiyonlara yol açabilir.

Bu sebeple klinik ortamlarda kullanılan şahsî aygıtların temizliğinin sadece ferdî bir alışkanlık değil, hasta güvenliği konusu olduğu belirtiliyor.

Telefonu temizlemeden evvel aygıt üreticisinin bakım talimatlarına bakılması gerekiyor. Birtakım kaplamalar sert kimyasallardan ziyan görebiliyor.

Genel olarak telefonun kapatılması, şarj kablosunun çıkarılması ve yüzeyin yumuşak bir mikrofiber bezle silinmesi öneriliyor. Aygıt için uygun olduğu belirtilen yüzde 70 alkollü mendiller de kullanılabiliyor.

Sıvı direkt telefonun üzerine püskürtülmemeli; şarj girişi, hoparlör ve mikrofon açıklıklarına nem kaçırılmamalı. Çamaşır suyu, aşındırıcı paklık eserleri ve çok ıslak bezler kullanılmamalı.

Telefonun her gün tekraren dezenfekte edilmesi birçok kişi için gerekli değil. Lakin tuvalette kullanıldıysa, kirli bir yüzeye düştüyse, yemek hazırlanırken tutulduysa, diğer bireylerle paylaşıldıysa yahut evde biri hastaysa temizlenmesi mantıklı.

Telefon paklığı faydalı olsa da en tesirli usul aygıtın kirlenmesini en baştan önlemek.

Telefonu tuvalete götürmemek, banyo tabanına yahut lavabo kenarına bırakmamak, yemek hazırlarken kullanmamak ve ortak masalara direkt koymamak bulaşma ihtimalini azaltıyor.

Tuvalet kapağı varsa sifon çekmeden evvel kapatılması, ellerin sabunla en az 20 saniye yıkanması ve akabinde kirli telefona yine dokunulmaması da kıymetli.

Telefonda bakteri bulunması tek başına paniğe yol açmamalı. Lakin gün boyunca dokunduğumuz en ferdî eşyalardan birinin, tıpkı vakitte en az temizlenen yüzeylerden biri olduğu da unutulmamalı.