ABD’li yapay zekâ şirketleri, Çinli rakiplerin kendi gelişmiş modellerini “öğretmen” üzere kullanarak daha ucuz ve güçlü sistemler geliştirdiğini savunuyor. Anthropic’in Claude kullanıcılarını izlemek için denediği kapalı takip kodu ise Silikon Vadisi ile Çin ...
ABD ile Çin arasındaki yapay zekâ rekabeti artık sırf daha güçlü model geliştirme yarışı değil. Silikon Vadisi’nin önde gelen şirketleri, Çin merkezli rakiplerin Amerikan YZ modellerini kullanarak kendi sistemlerini eğittiğini öne sürüyor.
Tartışmanın merkezinde Anthropic’in Claude modeli ve kesimde “distillation” yani “damıtma” olarak bilinen prosedür var. Bu formülde büyük ve değerli bir YZ modeli, daha küçük ve ucuz bir modele adeta öğretmenlik yapıyor. Büyük modele yüz binlerce, hatta milyonlarca soru yöneltiliyor; alınan yanıtlar da başka bir modeli geliştirmek için kullanılıyor.
GİZLİ KOD TEPKİ ÇEKTİ
Anthropic’in mart ayında Claude Code kullanıcıları üzerinde sessizce bir takip sistemi denediği ortaya çıktı. Teze nazaran bu kod, kullanıcının bilgisayarının Çin saat diliminde olup olmadığını ve birtakım Çinli YZ şirketleriyle ilişkili alan isimlerini kullanıp kullanmadığını denetim ediyordu.
Haberlerimizi Google’da Takip Edin
En aktüel haberlere ve son dakika gelişmelerine Google üzerinden anında ulaşmak için bizi favorilerinize ekleyin.
Google’da tercih edilen
kaynak olarak ekleyin
Amaç, Anthropic’in teknolojisinin Çinli rakipler tarafından müsaadesiz biçimde kullanılıp kullanılmadığını anlamaktı. Fakat uygulama bir yazılım geliştirici tarafından fark edilince kapalılık tartışması başladı.
Gizlilik savunucuları, Anthropic’i kendi kullanıcılarını izlemekle eleştirdi. Şirket ise bu sistemin “deneysel” olduğunu belirterek uygulamayı geri çektiğini açıkladı.
ÇİN MODELLERİ YAKLAŞTI
ABD’li şirketlerin kaygısının temelinde Çinli YZ modellerinin süratli yükselişi var. Kesimdeki ölçümlere nazaran Çin merkezli firmalar, ABD’de geliştirilen en gelişmiş modellere birçok vakit birkaç ay içinde yaklaşabiliyor.
Üstelik açık ve fiyatsız modellerde Çinli seçenekler giderek daha fazla tercih ediliyor. Alibaba’nın Qwen modeli, DeepSeek, Moonshot ve MiniMax üzere Çinli şirketlerin sistemleri; düşük maliyetleri, açık kullanıma uygun yapıları ve güçlü performansları sebebiyle geliştiriciler ve araştırmacılar arasında yayılıyor.
Bazı testlerde Çinli modellerin, Anthropic ve OpenAI üzere ABD’li şirketlerin fiyatlı sistemlerine yakın sonuçlar verdiği belirtiliyor. Bu da Silikon Vadisi’nde “teknolojik üstünlük” kaybı kaygısını büyütüyor.
25 BİN HESAP İDDİASI
Anthropic, Çinli şirketlerin kendi modellerini geliştirmek için Claude’dan yoğun biçimde yararlandığını savunuyor. Şirketin ABD’li senatörlere gönderdiği belirtilen bir mektupta, Alibaba’nın Qwen grubunun yaklaşık 25 bin geçersiz hesap kullanarak Claude ile 28,8 milyondan fazla etkileşim oluşturduğu tez edildi.
Anthropic daha evvel DeepSeek, Moonshot ve MiniMax için de misal suçlamalarda bulunmuştu. Şirkete nazaran bu teşebbüsler giderek daha yoğun ve daha karmaşık hale geliyor.
OpenAI ve Anthropic, bu formülün sırf ticari bir sorun olmadığını, birebir vakitte ulusal güvenlik riski oluşturduğunu savunuyor. ABD’li şirketlere nazaran Çinli rakipler, değerli Amerikan modellerini kullanarak kendi sistemlerini daha düşük maliyetle geliştiriyor ve aradaki farkı süratle kapatıyor.
DAMITMA TARTIŞMASI
Damıtma yolu yapay zekâ dünyasında yeni değil. Hatta ABD’li şirketler de daha küçük ve verimli modeller geliştirmek için bu sistemi kullanıyor. OpenAI da daha evvel müşterilerinin kendi modellerinden yararlanarak bilgi setleri oluşturmasını kolaylaştıran araçlar sunmuştu.
Bu sebeple tartışma teknik olarak karmaşık. Damıtma yasa dışı bir prosedür değil. Lakin şirketlerin kullanım kurallarına ters biçimde yapılması durumunda müsaadesiz kullanım ve fikri mülkiyet ihlali tartışmaları gündeme geliyor.
Bazı uzmanlara nazaran Çinli modelleri sırf “kopya” olarak görmek de yanlışlı olabilir. Çinli laboratuvarların bilhassa verimlilik ve düşük maliyet konusunda değerli ilerlemeler sağladığı, bunun da ABD’nin çip ihracatı kısıtlamaları sebebiyle daha az kaynakla daha güçlü sistemler geliştirme zorunluluğundan beslendiği belirtiliyor.
WASHINGTON DEVREDE
Konu artık sırf şirketler arası rekabet olmaktan çıkmış durumda. ABD idaresi ve birtakım Cumhuriyetçi senatörler, Çinli şirketlerin Amerikan YZ sistemlerini kullanarak kendi modellerini geliştirmesini stratejik bir tehdit olarak görüyor.
Beyaz Saray’ın daha evvel yayımladığı bir notta, Çinli firmaların Amerikan sistemlerini “endüstriyel ölçekte” kullanarak kendi modellerini geliştirdiği uyarısı yapılmıştı. ABD tarafındaki temel dert, Çin’in daha ucuz, daha erişilebilir ve güvenlik hudutları daha zayıf modellerle global YZ yarışında avantaj elde etmesi.
Anthropic de Çin ve Hong Kong’dan modellerine erişimi engellediğini, IP tabanlı kısıtlamalar ve kimlik doğrulama denetimleri uyguladığını belirtiyor. Şirket, Çin’den Claude’a eriştiği tespit edilen yüz binlerce hesabın kapatıldığını açıkladı.
ENGELLEME ZOR
Ancak bu kısıtlamaları uygulamak kolay değil. Çin’de kullanıcılar uzun yıllardır internet mahzurlarını aşmak için VPN, proxy sunucuları, üçüncü taraf hesaplar ve tekrar satılan abonelikler üzere formüllere alışkın.
Bu sebeple ABD’li şirketlerin Çinli kullanıcıları büsbütün dışarıda tutması epey güç görünüyor. Birtakım platformlarda Claude ve OpenAI hesaplarına düşük fiyatlarla erişim sağlanabildiği, hatta değerli profesyonel aboneliklerin çok daha ucuza tekrar satıldığı aktarılıyor.
Anthropic’e nazaran kimi proxy ağları birebir anda on binlerce uydurma hesabı yönetebiliyor. Bir hesap kapatıldığında yerine yenisinin açılması, bu çabayı daha da karmaşık hale getiriyor.
AÇIK MODEL İKİLEMİ
ABD’nin önünde öbür bir ikilem daha var. Çinli açık kaynaklı YZ modelleri, sadece Çin’de değil, Silikon Vadisi’nde de kullanılıyor. Start-up’lar, akademisyenler ve maliyeti düşürmek isteyen şirketler, Alibaba ve DeepSeek üzere firmaların fiyatsız ya da düşük maliyetli modellerinden yararlanıyor.
Airbnb ve Coinbase üzere büyük şirketlerin yöneticileri de daha ucuz YZ alternatiflerine ilgi duyduklarını açıkça lisana getirmişti. Bu sebeple ABD’nin Çinli modelleri sınırlamaya yönelik mümkün adımları, sadece Çin’i değil, bu modeller üzerine çalışan Amerikan teşebbüslerini ve araştırmacıları da etkileyebilir.
Sonuçta Silikon Vadisi ile Çin arasındaki YZ savaşı, sırf kimin daha güçlü model geliştirdiğiyle ilgili değil. Bu savaş tıpkı vakitte erişim, data, maliyet, güvenlik ve teknoloji üzerindeki global denetim uğraşına dönüşmüş durumda.
Ayvalık’ın derinliklerindeki ‘altın doku’: Sarı gorgonlar
Saçınızı yanlış kurutuyor olabilirsiniz: Havluyla sarmak sanıldığı kadar pak değil
Silikon Vadisi ile Çin arasında bâtın YZ savaş
Taylor Swift’in düğünündeki çöpleri satıyor. İşte istediği fiyat
İmaj değiştirip Ibiza’ya gitmişti. Tarkan’dan veda paylaşımı
Kemal Sunal’ın İnatçı sinemasına mesken sahipliği yapmıştı. Tarihi taş köprüyü ataşe verdiler
Hormonlarla ilgili hakikat bilinen yanlışlar: Kortizol berbat mü, testosteron saldırgan yapar mı?
