1920’lerde geçen bir sinemanın balo sahnesindeyiz

Cesur geometrik formları, süslemeleri ve ihtimamla seçilmiş materyalleriyle art deco, 1920’lerde öne çıkan ve 1930’larda da tesirini sürdüren bir sanat ve tasarım anlayışı. Paris’te 1925 yılında düzenlenen Uluslararası Modern Dekoratif ve Endüstriyel Sanatlar Sergisi art deco akımının yaygınlaşmasında kıymetli bir dönüm noktası oldu. Tesirini mimaride, mobilyada, mücevherde ve modada gördük. Bir yandan gösterişli fakat öbür yandan göz yormayan bir estetiğe sahip olan art deco’da desenler birinci bakışta yoğun görünse de yakından baktığınızda ritmi ve personelliği fark ediyorsunuz.

Modadaki karşılığına geldiğimizdeyse bir küpenin biçiminde yahut bir kumaşın üzerindeki işlemede tıpkı tasarım lisanını görmek mümkün. O periyodun gece hayatı devreye giriyor ve kendimizi adeta 1920’lerde geçen bir sinemanın balo sahnesinde buluyoruz. Bayanların korselerden kurtulduğu bu süreçte dans etmek için hareket alanı bırakan, vücuttan düz dökülen elbiseler; neredeyse kalçaya inen bel çizgileri ve kısalan etek uzunlukları karşımıza çıkıyor. Bu sadeleşen silüetlerin üzerinde işlemeler de kendine geniş bir alan buluyor. Kumaş hareket ettikçe süslemenin de ona ahenk sağladığını ve ışığı yakaladığını görüyoruz.

Simetrik ayrıntılar…

Sonbahar/Kış 2026-2027 koleksiyonlarında da bu tarzlara rastlıyoruz: Rahat kesitler, aşağıya inen bel çizgileri, işlemeler, simetrik ayrıntılar… Bilhassa üstlerde desenin yerleşimi, çizgilerin birbirini takip etmesi, parıltılar, altın ve gümüşler 1920’leri anımsatıyor. Kallmeyer ve Lanvin markalarının boncuk işlemeli bluz ve elbiseleri bu şekle hoş bir örnek olabilir. Fakat birtakım dizayncılar bu tarzı direkt değil, periyodun üslubundan referans alarak sırf süsleme ve dantel üzerinden yorumluyor.

Bel çizgisi de bu kıssanın değerli bir kesimi. Chanel’in sonbahar/kış koleksiyonunda kreatif yönetici Matthieu Blazy’nin aşağıya taşıdığı bel çizgisi hem elbiselerde hem de üst ve etek eşleştirmelerinde görülüyor.
Uzayan gövde oranı görünümün bütün istikrarını değiştiriyor. Üst vücudu çok uzattığı ve bacağı daha kısa gösterdiği için bu silüet herkese uymayabilir. Ancak farklılığı sevenler ve bilhassa üst vücudu kısa olanlar tercih edebilir.

Elbette her düşük bel elbise ya da her payetli kesime art deco diyemeyiz. Bu etkiyi daha bariz kılan, ayrıntıların bir araya gelişi: Geometrik desen, sistemli yerleştirilmiş boncuklar, uzun bir gövde sınırı, hareketli bir etek mesela. Ancak esasen yüzde yüz art deco dememiz de gerekmiyor; daha çok bir ilhamdan bahsediyoruz.

Günlük giysiye nasıl uyarlarız?

Benim birinci tercihim işlemeli bir üstü bol bir jean’le birleştirmek olurdu. Üst zati gereğince şey söylüyor; geri kalanını sade tutmak hoşuma sarfiyat. Ya da işlemeli bir eteğin üzerine ince bir triko, düşük aşikâr bir elbiseye minik topuklu bir ayakkabı ya da her gün giydiğimiz siyah bir grubun yanına geometrik bir küpe de düşünülebilir.

HER TARZA UYGUN

Geometrik dizaynıyla art deco usulüne gönderme yapıyor. By Belin, 4.500 lira

Ceket ve büstiyer ekibine markanın internet sitesinden ulaşabilirsiniz. Eşa, 16.500 lira

Bol kumaş pantolon ve geometrik takılarla eşleştirin. H&M, 4.300 lira

Beyaz, dökümlü bir bluz, usulü hoş tamamlar. PSC, 4.600 lira

İşlemeleri, düşük beli ve bol dizaynıyla tam bir 1920’ler elbisesi. Zara, 12.000 lira

KISA KISA

Nijerya sokaklarından Chanel podyumuna

Rachel Ojuromi’nin görüntüleri bir müddettir karşıma çıkıyordu. Nijerya’nın Lagos kentinde pazara giderken bile defiledeymiş üzere yürüyen bu bayanın tarzına, gücüne, aurasına bayılmıştım. Şimdi onu Chanel’in İlkbahar/Yaz 2027 defilesinde görünce ayrıyeten etkilendim. 22 yaşındaki Rachel, stilist ve dizayncı arkadaşı Debby Fasingha’yla çektiği yaratıcı sokak görüntüleriyle kendi moda dünyasını kurmuştu. Chanel’in Métiers d’Art defilesini yine yorumladıkları görüntü da onu markanın gerçek podyumuna taşıyan adımlardan biri olmuş. Yıllar evvel Paris’te yaşamayı hayal ettiği görüntüler paylaşan Rachel bu kere Grand Palais’deki Chanel defilesinde yürüdü. Bana sorarsanız tam bir ‘manifestleme’ (hayatına çekme) kıssası. Ancak Ojuromi’nin Vogue mecmuasına (İngiltere edisyonu) anlattığına nazaran bu bir gecede gerçekleşmedi; arkasında fikirlerini hayata geçirmek, üretmek ve kendine inanmak var. Beşere “Gerçekten ne imkânsız ki” sorusunu tekrar sorduran bir hikaye. Ayrıyeten şunu söylemeden geçemeyeceğim: Rachel Ojuromi kendi sokaklarında yürürken de tıpkı auraya sahipti, Chanel podyumunda da.