Trump’tan Rusya yaptırımları tasarısına İran’ın da eklenmesi daveti

ABD Başkanı Donald Trump, kendi sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda , Kongre’deki Cumhuriyetçilere seslenerek Rusya yaptırım tasarısının kapsamının genişletilmesini istedi.

Trump paylaşımında, “Cumhuriyetçiler, Rusya Yaptırımları Tasarısı’na İran’ı da eklemeli. Lindsey’nin yapmak istediği buydu ve bu gerçekleşecekti. ÖNEMLİ!!!” tabirlerini kullandı.

Trump’ın işaret ettiği ve yakın vakitte hayatını kaybeden Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham’ın uzun müddettir ilerletmeye çalıştığı Rusya yaptırımları yasa tasarısının revize edilmiş metni, Moskova’ya yönelik zarurî tedbirlerin kapsamını genişletirken lidere geniş muafiyet yetkileri tanıyor.

Graham, ani vefatından evvelki günlerde gerçekleştirdiği Kiev ziyareti sırasında, Demokrat Senatör Richard Blumenthal ile birlikte hazırladığı tasarının son versiyonu üzerinde Beyaz Saray ile muahedeye varıldığını belirtmişti.

“BAŞKAN TRUMP’IN DESTEĞİNDEN BÜYÜK MEMNUNİYET DUYUYORUZ”

Senatör Blumenthal salı günü yaptığı açıklamada, tasarı üzerinde aylarca süren, son derece şiddetli ve vakit zaman hararetli geçen partiler üstü müzakereler yürüttüklerini kaydetti.

Blumenthal, “Ancak Başkan Trump’ın şu anda bunu destekliyor olmasından ötürü çok fakat çok memnunuz” dedi.

Tasarının yeni metni; mecburî yaptırımların sadece Rusya liderliği ve güç bölümüne değil, birebir vakitte Rus savunma endüstrisinin alt yüklenicilerine ve yaptırımları delmek için kullanılan “gölge filoya” da uygulanmasını öngörüyor.

Yeni taslak, evvelki versiyona kıyasla liderin Rus gücü satın alan global alıcılar üzerindeki gümrük vergisi yetkisini ise daraltıyor.

Buna rağmen güncellenmiş metin, Beyaz Saray’ın muafiyetin “ABD’nin ulusal çıkarlarına uygun olduğunu” yazılı olarak belgelemesi ve münasebetlerini içeren bir rapor sunması koşuluyla, lidere yaptırımları yahut kısıtlamaları askıya alma yetkisi veriyor.

Rusya’nın savaş bütçesine giden kaynakları kesmeyi amaçlayan partiler üstü bu teşebbüs, yasama organı ile Beyaz Saray arasında yürütme organının ne derece sonlandırılacağı konusundaki uyuşmazlıklar sebebiyle uzun müddettir tıkanmış durumdaydı.

Beyaz Saray, Graham’ın ofisinden tasarıdaki yaptırım lisanını yumuşatmasını istemiş; Trump’ın yaptırım uygulanacak kişi yahut kurumları seçebilmesine imkan tanıyacak muafiyetlerin eklenmesini ve bağlayıcı sözlerin metinden çıkarılmasını talep etmişti.

Yasanın mevcut haline nazaran, yürürlüğe girmesinden itibaren 30 gün içinde Rus liderliği, güç bölümü ve finans kuruluşlarının yanı sıra yasa dışı yollarla Rus petrolü taşıyan gölge filoyu da içeren geniş yaptırım kaçakçılığı ağlarına yönelik kısıtlamaların devreye girmesi gerekiyor.

MÜTTEFİKLERE ENERJİ İTHALATINDA ESNEKLİK

Tasarı, Rusya’nın güç ihracatına bağımlılığı azaltmaları için global alıcılara baskı yapmak maksadıyla gümrük vergilerini kullanmayı hedefliyor.

Önceki taslakta yer alan global alıcılara yönelik yüzde 500’lük genel gümrük vergisi oranı, bu versiyonda değiştirildi.

Yeni düzenleme, Rus doğalgazına olan bağımlılığını azaltmak için “önemli adımlar” atan ve toplam doğalgaz ithalatı Rusya’nın o dönemki yıllık toplam doğalgaz ihracatının yüzde 15’inden az olan ülkelere istisna tanıyor.

Bu karar, Rus gücüne bağımlılığını azaltmakta zorlanan ABD müttefiklerine hareket alanı sağlıyor.

Hassas müzakereler hakkında bilgi veren ve isminin açıklanmasını istemeyen bir Senato çalışanına nazaran, geçen hafta Türkiye’de düzenlenen NATO doruğunda Senatör Graham, Senatör Jeanne Shaheen ve Hazine Bakanı Scott Bessent arasında yürütülen üst seviye görüşmelerin akabinde taraflar arasında tam bir uzlaşı sağlandı.

Tasarının nisan 2025’te sunulan evvelki versiyonu, ocak ayında Beyaz Saray’ın onayını almış fakat daha sonra tekrar sonuçsuz kalmıştı.

Senatörler, Beyaz Saray ile üzerinde yakın çalışılarak hazırlanan bu yeni metnin Kongre’den problemsiz bir formda geçmesini bekliyor.

Graham, tasarıyı geçen yıl nisan ayında birinci sefer sunduğunda Avrupa ülkelerine, Rusya ile yaptığı ticaret sebebiyle Çin’i cezalandırma davetinde bulunmuştu. Blumenthal ise bu bahiste daha temkinli bir lisan kullanarak, “Adım atıyorlar, umarız daha fazlasını yaparlar” demekle yetinmişti.

Demokrat Senatör Mark Kelly ise tasarının süratlice yasalaşması konusunda daha karamsar bir tablo çizerek, “Senato’daki Cumhuriyetçiler ne yazık ki çoklukla Donald Trump’ı takip ediyor. Bağımsız bir idare organı olduğumuzu sıkça unutuyorlar. Trump’ın bu bahiste ne söyleyeceğini görmemiz gerekecek” değerlendirmesinde bulundu.

DEMOKRATLAR KARŞI

Diğer yandan birtakım Demokrat Kongre üyeleri, tasarının yasalaşması halinde ABD’deki tüketiciler için fiyatların yükseleceği ihtarını yaparak Kongre’ye tasarıyı engelleme davetinde bulundu.

“2026 Rusya’ya Yaptırım Yasası” ismini taşıyan revize edilmiş tasarı, Graham’ın vefatından günler sonra perşembe günü Senato’ya sunuldu.

Cumhuriyetçiler tasarının geçmesini Graham’ın mirasına ve Ukrayna’nın özgürlüğüne verilen dayanağa bir hürmet duruşu olarak nitelendirirken, Demokratlar bu adımın faturasını Amerikan hanehalkının ödeyeceğini savunuyor.

Temsilciler Meclisi üyeleri Don Beyer ve Brad Schneider, yaptırımların yanı sıra Rus petrol ve doğalgazını almaya devam eden ülkelerden yapılacak ithalata yüzde 100’e varan gümrük vergisi getirilmesinin, Amerikan ailelerinin maliyetlerini artıracağını ve ABD’nin en değerli ticari bağlarına ziyan vereceğini belirtti.

Rus petrol ve doğalgazının en büyük alıcıları arasında Çin ve İndistan yer alıyor.

Birleşmiş Milletler ticaret datalarına nazaran Çin, geçen yıl Meksika ve Kanada’nın akabinde ABD ithalatında yaklaşık yüzde 10’luk hisseyle üçüncü sırada yer alırken, Hindistan ise yüzde 3’lük bir oran oluşturdu.

Demokratların bu ikazları, Ukrayna’nın Rus petrol rafilerine düzenlediği insansız hava aracı taarruzlarının global ölçekte ve ABD’de ekonomik sarsıntılara yol açtığı bir periyoda denk geldi.

Dünyanın en büyük petrol üreticilerinden Rusya, iç piyasadaki yakıt tedarikinin aksaması üzerine bu ay dizel ihracatını askıya almıştı.

Bu da global çapta dizel fiyatlarını yükseltirken, ABD’de de dizel fiyatlarının galon başına 5 doların üzerine çıkmasına sebep oldu.