“Süresiz nafaka” için karar günü geldi. Gözler Anayasa Mahkemesi’nde

Anayasa Mahkemesi’ndeki görüşme, Antalya 12. Aile Mahkemesi’nin Türk Uygar Kanunu’nun 175’inci hususunun birinci fıkrasında yer alan “süresiz olarak” tabirinin iptal edilmesi talebi üzerine gerçekleştirilecek.

Söz konusu fıkra şunu söylüyor:

“Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak şartıyla geçimi için öbür taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.”

Konu uzun müddettir kamuoyunun ve siyasetin gündeminde yer alıyor.

Son olarak Adalet Bakanı Akın Gürlek, boşanma davalarındaki müddetin uzunluğuna dikkati çekerek “Boşanma davaları 10 yıl sürüyor, bu mühlet zarfında nafaka ödeyen şahıs kendine yeni bir hayat kuramıyordu. Bunu çözeceğiz.” demişti.

Yüksek Mahkeme bu çerçevede 4 Haziran’daki toplantıda başvuruyu temelden ele alarak, karara bağlayacak.

Türkiye’de farklı emellere hizmet eden birkaç nafaka tipi bulunuyor.

Eş için ödenen nafaka, çocuk için yetişkin olana dek ödenen nafaka ve öbür aile bireyleri için talep edilen yardım nafakası bunlardan kimileri.

Boşanma davası sürerken, ekonomik olarak zayıf tarafın ve çocukların mağdur olmamasını sağlamak gayesiyle süreksiz bir önlem nafakası da uygulanabiliyor.

Bu nafaka tipi boşanma katılaşınca sona eriyor.

Eğer eş çalışmıyorsa, çocuğun bakımını üstleniyorsa ve geliri başkasından önemli ölçüde düşükse dava mühletince önlem nafakası uygulanıyor.

Türkiye’de en çok eşe ödenen yoksulluk nafakası tartışmalara husus oluyor.

Bu nafakanın koşullarının oluşabilmesi için, nafaka isteyen eşin boşanma yüzünden fakirleşecek olması gerekiyor.

Ayrıca boşanmada karşı tarafa nazaran daha az kusurlu olması ve öbür eşin ödeme gücünün bulunması gerekiyor.

Kanunlarda bu nafaka çeşidi için rastgele bir yıl hududu bulunmuyor.

Yine de bu durum yoksulluk nafakasının ömür uzunluğu ve her şartta devam edeceği manasına gelmiyor.

Örneğin nafaka alan kişinin tekrar evlenmesi durumunda yoksulluk nafakası resen sona eriyor.

Bunun yanı sıra mahkeme kararıyla;

– Fiilen evli üzere yaşama,

– Yoksulluğun ortadan kalkması,

– Nizamlı gelir elde edilmesi,

– Haysiyetsiz hayat savını ispatı,

– Nafaka yükümlüsünün ödeme gücünü kaybetmesi üzere durumlarda nafakaya son veriliyor.

– İştirak yani çocuk nafakasında ise velayeti alan ebeveyne çocuk yetişkin olana dek nafaka ödeniyor.

Bu nafaka tipinde, boşanmadan sonra ekseriyetle annede kalan çocuğun bakım, eğitim, sıhhat ve ömür masraflarına katkı sağlanması amaçlanıyor.

Genelde çocuk 18 yaşına gelene kadar sürüyor ve bundan sonra şayet eğitim devam ediyorsa yardım nafakası gündeme geliyor.

AK Parti’nin masasındaki taslakta evlilik mühletinin temel alınması planlanıyor. 3 yıl evli kalanlara 5 yıl; 5 yıl evli kalanlara 7 yıl; 10 yıl evli kalanlara ise 12 müddetle nafaka ödenmesi öngörülüyor.

Bu mühletin sonunda ise nafaka yükümlülüğünün sona erdirilmesi gündemde.

Nafakanın sona ermesiyle maddi zorluk yaşayabilecek bayanlar için ise toplumsal yardım sistemlerinin devreye alınması düşünülüyor.

Nafaka kesildiğinde oluşabilecek mağduriyetlerin devlet dayanaklarıyla giderilmesi amaçlanıyor.

Ayrıca çekişmeli boşanma davalarının azaltılması da düzenlemenin amaçları ortasında yer alıyor.

Davaların uzamasına neden olan ögelerin ayrıştırılarak farklı davalar kapsamında ele alınması ve sürecin daha süratli sonuçlandırılması planlanıyor.

Benzer bir müracaat 2012 yılında Kestel Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından da yapılmış, anayasanın 2., 10. ve 40. hususlarına terslik tezi gündeme getirilmişti.

Ancak Anayasa Mahkemesi, “süresiz nafaka” düzenlemesinin iptali istemini tıpkı yıl reddetmişti.

Gerekçede, “İtiraz konusu kuralda, boşanma sebebiyle yoksulluğa düşen eşi korumak için başka eşin, şartları bulunduğu sürece, rastgele bir müddet hududu olmaksızın yoksulluk nafakası vermesi düzenlenmiş olup bu yükümlülüğün toplumsal hukuk devleti prensibinin gereği olarak getirildiği kuşkusuzdur.” vurgusu yapılmıştı.

Aynı kuralda yer alan “süresiz olarak” ibaresi 2015’te bir sefer daha Anayasa Mahkemesi önüne farklı bir Mahkeme tarafından, Ankara 5. Aile Mahkemesi’nce getirilmiş, Anayasa’nın 152. unsuru son ve 6216 sayılı yasanın 41. unsurunun birinci fıkrasında yer alan, “Mahkemece işin temeline girerek verilmiş bir kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren 10 yıl geçmedikçe birebir kanun kararının Anayasa’ya tersliği teziyle müracaat yapılamaz” kararı gereği reddedilmişti.