Sovyetler Birliği’nin gizemli laboratuvarları yine gündem! Veba alarmı ülkeleri alarma geçirdi: Rus basınında haberler silindi

Rusya’nın Sibirya bölgesindeki İrkutsk Veba ile Mücadele Enstitüsü’nde çalışan 28 yaşındaki Daria Shipilova’nın zatürre sebebiyle hayatını kaybetmesi, ülkede veba salgını kuşkusunu gündeme getirdi. Rus makamları veba tezlerini reddederken, kimi Rus medya kuruluşlarının haberlerini silmesi ve Orta Asya ülkelerinin hudut denetimlerini artırması dikkat çekti.

İRKUTSK’TA VEBA ALARMI

İrkutsk Veba ile Mücadele Enstitüsü’nde çalışan Daria Shipilova, 29 Eylül’de ağır zatürre belirtileriyle hastaneye kaldırıldı ve 2 Ekim’de hayatını kaybetti.

Rus medyasında Shipilova’nın laboratuvarda veba etkeni içeren bir deney tüpünü kırdığı ve bunun akabinde hastalandığı öne sürüldü. Lakin bu sav Rus makamları tarafından doğrulanmadı.

Rusya İnsan Sağlığı ve Tüketici Haklarını Koruma Servisi (Rospotrebnadzor), Shipilova’nın vefat sebebini “nedeni belirlenemeyen zatürre” olarak açıkladı. Kurum, yapılan incelemelerde hastadan alınan örneklerde mesleksel faaliyetiyle kontaklı rastgele bir mikroorganizmaya rastlanmadığını bildirdi.

Rospotrebnadzor ayrıyeten İrkutsk bölgesi ile İrkutsk ve Şelehov kentlerindeki sıhhi ve epidemiyolojik durumun istikrarlı olduğunu açıkladı.

HASTANELERDE KARANTİNA TEDBİRLERİ

Rus makamlarının veba salgını bulunmadığı yönündeki açıklamalarına karşın bölgede tedbirler artırıldı.

İrkutsk’taki birtakım hastanelerde karantina uygulamaları başlatıldı. Enstitüde çalışan 60’tan fazla kişinin de önlem hedefiyle izolasyona alındığı bildirildi. Yaklaşık 200 kişinin ise Shipilova ile temasları sebebiyle nezaret altında tutulduğu aktarıldı.

Dünya Sağlık Örgütü, mevcut bilgiler ışığında halk sıhhati riskinin düşük göründüğünü belirtti. Rus yetkililer ise yeni bir veba olayının tespit edilmediğini ve Shipilova’nın mevti ile mesleksel faaliyeti arasında ilişki bulunmadığını savundu.

ORTA ASYA ÜLKELERİ SINIRLARI SIKIŞTIRDI

İrkutsk’taki gelişmeler Rusya’nın komşularında da tedbirlerin artırılmasına yol açtı.

Kırgızistan, Rusya’dan gelen şahıslar, araçlar ve yükler üzerindeki sıhhat denetimlerini sıkılaştırdı. Özbekistan da yüksek riskli enfeksiyonların ülkeye girişini ve yayılmasını önlemek hedefiyle ek önlemler aldı.

Kazakistan, Rusya sonundaki geçiş noktalarında sıhhat denetimlerini artırırken gelişmeleri yakından takip ettiğini açıkladı. Moğolistan hududundaki bölgelerde de alarm düzeyi yükseltildi.

RUS MEDYASINDA VEBA HABERLERİ SİLİNDİ

Rusya’da bazı medya kuruluşlarının İrkutsk’taki mümkün veba olaylarıyla ilgili haberlerini kısa mühlet içinde kaldırması dikkat çekti.

The Insider’ın aktardığına nazaran Kommersant, Trump idaresinin Rusya’daki muhtemel veba salgınına ait gelişmeleri takip ettiğini yazdıktan yaklaşık 25 dakika sonra internet sitesindeki haberi ve Telegram paylaşımını sildi.

REN TV’nin de İrkutsk’taki mümkün veba hadiseleriyle ilgili yayımladığı beş paylaşımı kaldırdığı bildirildi. Bağımsız Rus yayın kuruluşu Lyudi Baikala da kimi haberlerin silindiğini aktardı.

Buryatya Cumhuriyeti lideri Alexey Tsydenov’un da daha evvel yaptığı bir paylaşımda “veba” tabirini kullandığı, daha sonra bu ifadeyi “muhtemelen veba” biçiminde değiştirdiği bildirildi.

KREMLİN’DEN “RESMİ AÇIKLAMALARA GÜVENİN” ÇAĞRISI

Kremlin Sözcüsü Dmitry Peskov, İrkutsk’taki gelişmelerle ilgili söylenti ve spekülasyonlara prestij edilmemesi gerektiğini söyledi.

Peskov, kamuoyunun Rospotrebnadzor’un resmi açıklamalarını takip etmesi gerektiğini belirtti. Rus yetkililer, bölgede veba salgını bulunduğu tezlerini reddetmeye devam ediyor.

SOVYETLER BİRLİĞİ’NİN VEBA LABORATUVARLARI

İrkutsk’taki laboratuvarın geçmişi, Sovyetler Birliği periyodundaki biyolojik araştırmalar sebebiyle de tekrar gündeme geldi.

Raymond A. Zilinskas’ın “The Anti-Plague System and the Soviet Biological Warfare Program” başlıklı araştırmasına nazaran Sovyetler Birliği’nin “anti-plague” olarak isimlendirilen veba ile çaba sistemi, 1960’lı yıllarda biyolojik savaşa karşı savunma programında değerli bir rol üstlendi. Sistem, 1970’lerin ortalarından itibaren Sovyetler Birliği’nin taarruz hedefli biyolojik savaş programıyla da kontaklı hale geldi.

Zilinskas’ın araştırmasına nazaran Sovyet devrindeki anti-veba araştırma istasyonları, farklı bölgelerden tehlikeli patojen örnekleri topladı. Bu sistemde misyon yapan kimi uzmanlar daha sonra biyolojik silah programlarında çalıştı.

New York Post’un aktardığı Zilinskas araştırmasına nazaran İrkutsk’taki laboratuvar da Doğu Asya ve Sibirya’daki hayvanlardan izole edilen veba, şarbon ve öteki patojenlerin yüksek virülanslı suşlarının saklandığı merkezlerden biriydi.

RUSYA: LABORATUVARLAR SAVUNMA VE AŞI ÇALIŞMALARI YAPIYOR

Rusya ise bu laboratuvarların biyolojik silah üretimi gayesiyle kullanıldığı tezlerini reddediyor.

Moskova, İrkutsk’taki merkezin savunma araştırmaları ve aşı geliştirme çalışmaları yürüttüğünü belirtiyor.

Bununla birlikte ABD Dışişleri Bakanlığı’nın Nisan 2025 tarihli raporunda Rusya’nın atak maksatlı bir biyolojik savaş programı yürüttüğü ve Biyolojik Silahlar Sözleşmesi kapsamındaki yükümlülüklerini ihlal ettiği öne sürüldü.

VEBA İDDİASI HENÜZ DOĞRULANMADI

İrkutsk’taki olayla ilgili en kritik nokta, Shipilova’nın vebadan öldüğünün şimdi resmi olarak doğrulanmamış olması.

Rus makamları mevt sebebini “nedeni belirlenemeyen zatürre” olarak açıklarken, laboratuvarda veba etkeninin dışarı sızdığına ait tezleri da reddediyor. Buna karşın karantina tedbirleri, hudut denetimlerinin sıkılaştırılması ve kimi haberlerin Rus medyasından kaldırılması, olayla ilgili soru işaretlerinin büyümesine sebep oldu.