Otizm teşhisi çığırından çıktı mı? Öncü bilim insanından ezber bozan ikaz

Birleşik Krallık’ta otizm tanılarındaki artış, teşhis kriterleri ve kıymetlendirme süreçlerine ait tartışmaları yine gündeme getirdi. 1960 ve 70’li yıllarda otizmin tıbbi tarifini şekillendiren öncü araştırmalara imza atan University College London (UCL) Bilişsel Sinirbilim Enstitüsü Öğretim Üyesi Prof. Dame Uta Frith, yayımladığı yeni makalede mevcut teşhis süreçlerini sert bir lisanla eleştirdi.

Psychological Medicine mecmuasında yayımlanan çalışmasında Prof. Frith, otizm tanımının son 80 yıl içinde büyük ölçüde değiştiğini vurguladı.

1940’larda otizmin sadece ağır bağlantı ve davranış problemleri yaşayan kısıtlı bir çocuk kümesini kapsadığını hatırlatan Frith, günümüzde teşhis kriterlerinin son derece esnetildiğini belirtti.

Her yaştan ve her zekâ düzeyinden beşere otizm teşhisi konulabilir

Tanı kriterlerinin hafif belirtileri olan ve rastgele bir lisan yahut öğrenme zahmeti çekmeyen bireyleri de kapsayacak kadar genişletildiğini belirten Prof. Frith, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Bugün muhakkak kriterleri karşıladığı sürece her yaştan ve her zeka düzeyinden beşere otizm teşhisi konulabiliyor. Otizm, farklı tedavi yaklaşımları gerektiren öteki ruhsal meseleler için adeta bir ‘genel bir tanı’ haline geldi. Sosyal medya, sinemalar ve çevrim içi topluluklar insanların tecrübelerini paylaşmasını sağladı fakat birebir vakitte kolaylaştırılmış ve aldatıcı fikirleri de yaydı.”

Otizmin bir ‘nöroçeşitlilik’ olarak tanımlanmasının damgalanmayı azaltsa da tıbbi bir çelişki yarattığını savunan Frith; anksiyete, depresyon yahut toplumsal gerilim kaynaklı problemlerin gerçek tespit edilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Frith, mevcut yaklaşımın devam etmesi halinde sahiden ağır pürüzlerle gayret eden otizmli bireylerin trajik bir biçimde ihmal edilebileceği ikazında bulundu.

Otizm düz bir çizgi değil, bireye özel farklılıklar içeren bir spektrum

​ Ulusal Otizm Derneği (National Autistic Society) Politika ve Etki Başkanı Mel Merritt, otizmin düz bir çizgi değil, her bireyin kendine mahsus özellikler, güçlü yönler ve dayanak gereksinimlerine sahip olduğu bir spektrum olduğunu belirtti.

Merritt, “Hafif belirtiler” üzere tabirlerin birçok otizmli bireyin günlük ömürde karşılaştığı zahmetleri yansıtmayabileceğini söz ederek, asıl tartışılması gereken bahsin otizmli bireylerin kaliteli kıymetlendirme hizmetlerine ve gereksinim duydukları dayanağa erişiminin güzelleştirilmesi olduğunu söyledi.

İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi (NHS) bilgilerine nazaran ülke genelinde çocukların yaklaşık yüzde 3’ünün otizm spektrumunda yer aldığı varsayım ediliyor. Otizm teşhis kriterleri ile sosyal medyanın farkındalık üzerindeki tesirine ait tartışmalar sürüyor.