İtalya'da Giorgia Meloni'nin liderliğindeki sağ koalisyon hükümetinin hazırladığı ve genel seçimleri en az yüzde 42'lik oy oranıyla kazanan ittifaka, parlamentoda ek sandalyeler kazandırmayı öngören yeni seçim yasası tasarısı, parlamentonun alt kanadı Temsilci...
Ülkede bir müddettir gündemde olan tartışmalı seçim yasası ıslahatı için parlamentodaki onay süreci bugün tamamlandı. Temsilciler Meclisi’nde daha evvel temmuz ayında görüşülüp onaylanan lakin geçen ay parlamentonun üst kanadı Senato’daki oylamada birtakım maddelerinde değişiklikler yapılarak onaylanan ıslahat, bugün bir kez daha Temsilciler Meclisi Genel Kurulu’nda oylandı.
Söz konusu yeni seçim yasası tasarısı, 400 sandalyeli Temsilciler Meclisi’nde yapılan bâtın oylamada, 164 “ret” oyuna karşılık, 227 “evet” oyuyla kabul edildi ve yasalaştı.
Yasa tasarısına ait oylama sırasında, muhalefetteki sol partilerin milletvekilleri, “Dolandırıcılık yasasına hayır” ve “Sahtekarlık yasası” yazılı dövizler açarak, yeni yasayı protesto etti.
Meloni hükümetini oluşturan sağ partiler, yeni seçim yasasının, siyasi istikrar getireceği tezini işlerken, muhalefet partileri ise seçim sistemini kökten değiştirme atağı olarak tanımladıkları bu yasaya reaksiyon göstererek, iktidar ittifakının, gelecek yıl yapılacak genel seçimleri kaybetme kaygısıyla ve bu ihtimali en aza indirme gayesiyle bu yasayı getirdiğini savundu.
TERCİHLİ OYLAMA SİSTEMİ GERİ GELDİ
Başbakan Meloni, seçim ıslahatının Temsilciler Meclisi’nde son onayı almasının akabinde ABD merkezli X şirketinin hesabından bir paylaşımda bulundu.
Yeni seçim yasasının kesin onayıyla, İtalyanların tekrar sandık başına gittiklerinde partilerini, koalisyonlarını, başbakan adaylarını ve milletvekillerini seçebileceklerini belirten Meloni, “Merkez sağ, 30 yılı aşkın müddettir eksik olan tercihli oylama sistemini tekrar getirerek, vatandaşlara temsilcilerini direkt seçme gücünü geri veriyor. Tıpkı vakitte, siyasi yönü ne olursa olsun, rastgele bir hükümetin istikrarını ve parlamenter ahengini teşvik etmek için tasarlanmış kurallar getiriyoruz. Çünkü seçimleri kazananlar yönetebilmeli ve seçilenler kendilerini seçen seçmenlere karşı sorumlu olmalıdır.” sözlerini kullandı.
Yeni yasanın, istikrarlı hükümet, daha fazla iştirak ve daha fazla süreklilik manasına geldiğini lisana getiren Meloni, merkez sağın bölünmesini umanlara bugün bu oylamayla cevap verdiklerini kaydetti.
MUHALEFETTEN YENİ KURALLARA ELEŞTİRİ
Ana muhalefetteki Demokratik Parti (PD) lideri Elly Schlein oylama öncesinde yaptığı konuşmada, “Meloni, seçimden yalnızca birkaç ay evvel oyunun kurallarını değiştiriyor. Gerçek şu ki; kaybetmekten korkuyorsunuz. Sloganınız evvel koltuklar. Seçim yasasını değiştirin, her türlü durumda biz kazanacağız.” dedi.
5 Yıldız Hareketi (M5S) lideri Giuseppe Conte, “Tercihli oy sistemini büyük tantanalarla getirdiniz lakin bunlar göstermelik tercihler. İtalyanları kandırmayalım. Bir sonraki devir parlamento üyelerinin yüzde 80’inden fazlası, parti başkanları tarafından belirlenecek ve İtalyanların özgür iradesiyle seçim yapmasına imkan tanınmadan parlamentoya gönderilecek.” değerlendirmesini yaptı.
İTALYA’DA YENİ SEÇİM SİSTEMİ
Meloni liderliğindeki sağ koalisyon hükümetinin hazırladığı yeni seçim sistemi getirecek yasa, halihazırda uygulanan ve dar bölge çoğunluk sistemi ile rölatif temsil sisteminin bir arada kullanıldığı mevcut sistemin yerine, en fazla oyu alan ittifaka, parlamentoda çalışabilir bir çoğunluğa sahip olmasını sağlamak maksadıyla, oyların en az yüzde 42’sini alması şartıyla ek milletvekilliği veren bir rölatif temsil sistemi getirecek.
Hiçbir ittifakın yüzde 42’lik barajı aşamaması veya Temsilciler Meclisi ile Senato seçimlerinde farklı sonuçların ortaya çıkması halinde ise büsbütün rölatif temsil sistemine geçilecek.
Yeni seçim yasası, oyların en az yüzde 42’sini kazanan ittifaka, Temsilciler Meclisi’nde 70 milletvekili, Senato’da da 35 senatör ile parlamentoda yüzde 55’lik bir çoğunluk kazandırmayı öngörüyor.
Yeni yasa ayrıyeten, seçmene tercihli oy hakkı tanınmasının (seçmen oy kullanırken pusulada en fazla 3 tercih yapabileceği 6 adaydan oluşan bir listeye oy verecek) yanı sıra bir seçmen listesinin seçime girebilmesi için en az 6 bin imza toplanmasını koşul koşuyor ve birtakım seçmenlerin (Bir aile yakınına bakım sağlamak için kendi seçim bölgesi dışında bulunanların) kendi seçim bölgesi dışında oy kullanabilmesi hakkını da tanıyor.
Başbakan Meloni ve koalisyon ortaklarına nazaran, yeni seçim yasası sayesinde hükümetlerin 5 yıl misyon yapmasını, hasebiyle daha istikrarlı idareler getirmesini, seçimlerden sonraki uzun koalisyon oluşturma müzakerelerinin azaltılmasını ve seçimi kim kazanırsa onun parlamentoda rahat bir çoğunlukla idareye gelmesini sağlayacak.
Muhalefetteki sol partiler ise yeni seçim yasasında öngörülen bu tertibin, oy ve sandalye istikrarını bozacağı ve parlamentoda temsil unsurunu zayıflatacağı gerekçesiyle karşı çıkıyordu.
Ülkedeki son kamuoyu yoklamalarında, Başbakan Meloni’nin partisi İtalya’nın Kardeşleri (FdI), parti seviyesinde birinci sırada yer alsa da halihazırdaki hükümetteki koalisyon ortaklarının oy kaybı ve muhalefetteki sol partilerin oylarındaki hafif artış nedeniyle 2027 seçimlerinde daha modüllü bir parlamento tablosunun ortaya çıkabileceğine dair yorumlar yapılıyor.