NASA’nın yeni ”evren avcısı” fırlatılıyor. Einstein’ın teorisi de sınanacak

Yaklaşık 4 milyar dolara mal olan Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu’nun, Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nden SpaceX’e ilişkin Falcon Heavy roketiyle pazar günü uzaya gönderilmesi planlanıyor. NASA yetkililerine nazaran fırlatma, başlangıçta belirlenen takvimden dokuz ay evvel gerçekleştirilecek.

Roman, 1990’da fırlatılan Hubble Uzay Teleskobu ile 2021’de uzaya gönderilen James Webb Uzay Teleskobu’nun akabinde NASA’nın yeni amiral gemisi gözlemevlerinden biri olacak.

Geniş görüş alanı ve yüksek tarama suratı sayesinde Roman’ın, kainatın yapısını, bileşimini ve vakit içerisindeki gelişimini daha evvel mümkün olmayan ölçekte incelemesi bekleniyor.

NASA Goddard Uzay Uçuş Merkezi’nde Roman projesinin kıdemli bilim insanı Julie McEnery, teleskobun geniş müşahede kapasitesinin bilim beşerlerine “tuhaf, ender ve sıra dışı” gök cisimlerini keşfetme imkanı sağlayacağını söyledi.

Roman’ın ana araştırmasının bir yıldan uzun sürmesi bekleniyor.

McEnery, bu çalışma kapsamında 2 milyardan fazla galaksinin gözlemleneceğini belirterek, yıldızların, galaksilerin ve galaksi kümelerinin nasıl oluşup geliştiğinin araştırılacağını söyledi.

Teleskop tıpkı vakitte kozmosun vakit içinde nasıl genişlediğini ölçerek karanlık madde ve karanlık gücün tabiatının anlaşılmasına katkı sağlamaya çalışacak.

Yaklaşık 13,8 milyar yıl evvel Büyük Patlama ile başlayan cihan o tarihten bu yana genişliyor. Bilim insanları 1998’de bu genişlemenin giderek hızlandığını ortaya koymuş, bunun arkasındaki görünmez gücü açıklamak için “karanlık enerji” kavramını geliştirmişti.

Bugünkü modellere nazaran yıldızlar, gezegenler, gaz ve toz üzere bildiğimiz olağan madde kainatın sırf yaklaşık yüzde 5’ini oluşturuyor. Karanlık maddenin hissesinin yaklaşık yüzde 27, karanlık gücün ise yüzde 68 olduğu varsayım ediliyor.

Roman’ın araştıracağı değerli sorulardan biri de karanlık gücün vakit içinde değişip değişmediği olacak.

Teksas Üniversitesi’nden kozmolog Mustapha Ishak, son müşahedelerin karanlık gücün vakit içerisinde değişebileceğine ait dikkat alımlı ipuçları verdiğini belirtti.

Roman, galaksilerin cihandaki dağılımını haritalayacak ve maddenin ışığı büktüğü “kütleçekimsel merceklenme” olayını inceleyecek.

Bu ölçümlerle Albert Einstein’ın 1915 yılında ortaya koyduğu genel görelilik teorisinin milyarlarca ışık yılı ölçeğinde de geçerliliğini koruyup korumadığı test edilecek.

Ishak, “Bu, fiziğin en temel sorularından birine cevap arıyor: Kainatı en büyük ölçeklerde hangi yasa yönetiyor?” dedi.

Roman’ın bir öbür kıymetli misyonu ise Güneş Sistemi’nin dışında bulunan ötegezegenleri araştırmak olacak.

Bugüne kadar 6 bin 350’den fazla ötegezegen keşfedildi. Roman’ın şimdiye kadarki en kapsamlı ötegezegen araştırmalarından birini gerçekleştirerek binlerce yeni gezegen keşfetmesi bekleniyor.

Teleskop ayrıyeten Güneş Sistemi’ne emsal gezegen sistemlerinin birinci kapsamlı istatistiksel haritasının çıkarılmasına katkı sağlayacak ve nispeten yakın kimi ötegezegenlerin direkt görüntülenmesine yönelik yeni teknolojileri test edecek.

DÜNYA’DAN 1,6 MİLYON KİLOMETRE UZAKTA ÇALIŞACAK

Fırlatmanın akabinde Roman, Dünya’dan yaklaşık 1,6 milyon kilometre uzaklıktaki Lagrange 2 (L2) noktasına hakikat yol alacak.

James Webb Uzay Teleskobu da tıpkı bölgede misyon yaparken Hubble, Dünya’ya yakın yörüngede bulunuyor.

Roman’ın misyon müddeti beş yıl olarak planlandı. Lakin NASA, teleskobun yakıtının beş yıl daha çalışmasına imkan verebileceğini belirtiyor.

Teleskop, ismini NASA’nın birinci baş astronomu Nancy Grace Roman’dan alıyor. “Hubble’ın annesi” olarak da anılan Roman, 2018 yılında 93 yaşında hayatını kaybetmişti.