İsrail'de Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki hükümetin bölgede taarruzlara imza attığı dört yıllık periyodunun akabinde, 1988'den bu yana birinci defa vaktinde genel seçim yapılacak.
İsrail ordusunun Gazze Şeridi’nde büyük yıkıma yol açan hücumlarının yanı sıra Lübnan’ın güneyini işgali ve ABD ile birlikte İran’a karşı başlattığı savaş sonrası yapılacak birinci seçimde, İsrail Meclisinin 26. periyodunda vazife yapacak milletvekilleri belirlenecek.
İsrail Merkez Seçim Komitesi datalarına nazaran, ülkede oy kullanma hakkına sahip 7,3 milyon seçmenin büyük kısmının, ülke genelinde kurulacak 12 bin 18 seçim istasyonundaki 18 bin sandıkta oy kullanması bekleniyor.
Komite, seçimler için 100 bin işçinin görevlendirildiğini ve güvenliği sağlamak emeliyle seçim istasyonlarına 15 bin kamera yerleştirildiğini duyurdu.
Seçim için 690 milyon şekel (yaklaşık 220 milyon dolar) bütçe ayrıldı.
Oy verme süreci lokal saatle 07.00’de başlayıp 22.00’de sona erecek. Lakin sandıklar kapansa bile yoğunluk halinde seçim merkezlerinde bekleyen her seçmen oy kullanma hakkına sahip olacak.
KİMLER OY KULLANACAK?
İsrail’de ülkenin tamamının tek seçim bölgesi kabul edildiği göreli temsil sistemi uygulanıyor. Seçmenler adaylara değil, siyasi partilere oy veriyor.
Toplam 37 parti ve liste, yüzde 3,25’lik seçim barajını aşarak 120 sandalyeli Meclise dört yıllığına milletvekili göndermek için yarışacak. Seçim barajını aşamayan partilerin oyları ise hesaba katılmıyor.
İsraillilerin yanı sıra, sayıları yaklaşık 1,2 milyona ulaşan (toplam nüfus içindeki oranı yaklaşık yüzde 21 olan) İsrail vatandaşlığına sahip Filistinliler seçimlere katılma hakkına sahip.
Öte yandan, Filistinlilere ve mülklerine sık sık ataklar düzenleyen, işgal altındaki Batı Şeria ve Doğu Kudüs’te yaşayan 750 binin üzerindeki Filistin topraklarını gasbeden İsrailli de oy kullanıyor.
Buna rağmen işgal altındaki Doğu Kudüs, Batı Şeria, abluka altındaki Gazze Şeridi’nde yaşayan yaklaşık 6 milyon Filistinli, İsrail hükümetinin siyasetlerinden direkt etkilenmelerine karşın İsrail vatandaşı değil ve bu seçimlerde oy kullanamıyor.
İsrail yasalarına nazaran, yurt dışında yaşayan birden fazla İsrail vatandaşı da oy kullanamıyor, yurt dışında yaşayan oy kullanma hakkına sahip seçmenler fakat İsrail’e gelerek sandığa gidebiliyor.
Yurt dışındaki İsrailli diplomatlar ve devlet temsilcileri kelam konusu yasağa tabi tutulmuyor.
İsrail ordusunun işgal altında tuttuğu Suriye, Lübnan ve Filistin toprakları dahil toplam 850 merkezde genel seçimler için askerlerin ve kumandanların oy kullanma süreçleri 20 Ekim’de başlamıştı.
İsrail’de yapılan kamuoyu yoklamaları, seçimin Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki aşırı sağcı koalisyon ile Siyonist muhalefet bloğu arasında geçeceğine işaret ediyor.
Her iki bloğun da 120 sandalyeli İsrail Meclisinde tek başına çoğunluk elde edemeyeceği kamuoyu yoklamalarına yansıyor.
İsrail tarihinin en uzun müddet misyon yapan başbakanı olan ve kesintilerle 19 yıldır vazifede bulunan Netanyahu, yolsuzluk suçlamalarıyla yargılandığı bir devirde bir defa daha başbakanlık koltuğuna oturmak istiyor.
Netanyahu liderliğindeki blokta aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’in Dini Siyonizm Partisi, aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir’in Yahudi Gücü Partisi, Aryeh Deri liderliğindeki Ultra-Ortodoks (Haredi) Şas Partisi, Yitzhak Goldknopf liderliğindeki Ultra-Ortodoks Birleşik Tevrat Yahudiliği Partisi ve Ofer Winter liderliğindeki İsrail Halkı Partisi yer alıyor.
Eski Genelkurmay Başkanı ve Yashar Partisi başkanı Gadi Eisenkot ise anketlerde Netanyahu’nun aşırı sağcı koalisyon karşısında Siyonist muhalefet bloğunun en olası başbakan adayı olarak öne çıkıyor.
Kamuoyu yoklamaları, seçimlerden Yashar Partisi’nin birinci parti olarak çıkacağını, Eisenkot’un da başbakanlık için seçmenler arasında en çok tercih edilen isim olduğunu gösteriyor.
Muhalefet bloğunda, eski başbakanlar Naftali Bennett ve Yair Lapid liderliğindeki Beyahad (Birlikte) Partisi, Avigdor Liberman’ın İsrail Evimiz ve Yair Golan liderliğindeki Demokratlar Partisi de yer alıyor.
Genelkurmay Başkanlığı ve Savunma Bakanlığı görevlerinde bulunmuş Benny Gantz ise liderliğini yaptığı Mavi-Beyaz (Kahol-Lavan) Partisi’ni seçimden çekti.
Ultra-Ortodoks Yahudileri temsil eden Ahi Partisi de Netanyahu’nun Haham Yosef David Abargel’e (parti lideri) bakan yardımcılığı ve Tevrat okulunda okuyan Haredilerin askere alınmaması kelamı vermesi üzerine seçime katılmama kararı aldı.
İSRAİL VATANDAŞI FİLİSTİNLİLERİ 2 LİSTE TEMSİL EDİYOR
Seçmenler arasında yaklaşık yüzde 20 olarak sayılan İsrail vatandaşı Filistinliler, Ortak Liste ve Birleşik Arap Listesi (Raam Partisi) tarafından temsil ediliyor.
Hadaş, Taal ve Beled partilerinin bir araya gelerek oluşturduğu Ortak Liste’nin liderliğini Yusuf Cabirin üstleniyor.
Beled lideri Sami Ebu Şehade ise İsrail Yüksek Mahkemesi’nin kendisi hakkında seçim yasağı kararını görüşmesinden çabucak evvel seçim yarışından çekilmek zorunda kaldı.
Mansur Abbas liderliğindeki Raam Partisi, Mart 2021’deki seçimlerin akabinde koalisyon pazarlıklarındaki kilit pozisyonuyla hatırlanıyor. Bennett-Lapid Değişim Hükümeti’ni 4 milletvekiliyle destekleyerek kurulmasını sağlayan Raam, bu bağlamda ülke tarihinde bir koalisyona dahil olan ilk Arap partisi olmuştu.
Bugün yapılacak seçimler sonuçlarının Raam ve Ortak Liste’yi misal biçimde kilit bir pozisyona yerleştirmesi bekleniyor. Arap partileri, aşırı sağcı ve ırkçı figürlerin kilit roller üstlendiği Netanyahu hükümetini devirmek için çalışacaklarını vurgulayarak hükümete katılmaya kapıyı açık bırakıyor. Buna rağmen Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloku, Arap partileri ile hükümet pazarlığı yapmayacağını vurguluyor. Bunun arkasında, Netanyahu’nun seçim kampanyasında muhalefetin Arap partilerle işbirliği yapacağı suçlamasına sıkça başvurmasının tesirli olduğu tahlillere yansıyor.
HÜKÜMET NASIL KURULACAK?
İsrail’de sandıkların kapanmasıyla birlikte gözler, 120 sandalyeli parlamentoya girmeye hak kazanan partilerin koalisyon senaryolarına ve pazarlıklarına çevrilecek.
Barajı aşan partilerin oy oranlarına nazaran sandalye dağılımı netleştikten sonra resmi süreç işlemeye başlayacak.
Resmi sonuçların açıklanmasının akabinde Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, Meclise giren tüm parti temsilcileriyle görüşerek başbakan adayı tekliflerini toplayacak.
Cumhurbaşkanı, hükümeti kurma vazifesini en çok oyu alan partiye vermek zorunda olmamakla birlikte, 61 milletvekilinin dayanağını alma ihtimali en yüksek olan lideri görevlendirecek.
Hükümet kurmak için görevlendirilen isim, sert geçmesi beklenen koalisyon pazarlıkları için 28 günlük bir mühlete sahip olacak ve gereksinim halinde bu mühlete 14 gün daha eklenebilecek.
Cumhurbaşkanının görevlendirdiği isim hükümeti kuramazsa, cumhurbaşkanı yine istişare yaparak Meclis içinde öteki bir isme hükümet kurması için misyon verebilir. Bu ismin 28 gün içinde koalisyon kurması gerekiyor. Şayet hala hükümet kurulamazsa, İsrail Meclisinin içinden bir kişinin 61 milletvekilinin imzasını toplaması için 21 günlük mühlet başlıyor. Şayet 61 milletvekili sağlanırsa bu kişinin iki hafta içinde hükümeti kurması gerekiyor. Şayet sağlayamazsa Meclis lağvediliyor ve ülke tekrar 3 ay içinde seçime gitmesi gerekiyor.
Tüm bu senaryoda, ülkedeki mevcut Başbakan süreksiz de olsa misyonuna devam ediyor. Bu durumda Netanyahu, seçimleri kazanamasa da muhalefetin hükümeti kurmakta başarısız olması halinde azami müddet 6 ay daha süreksiz başbakanlık misyonunda kalabilir.
Bugüne kadar hiçbir partinin tek başına çoğunluk sağlayamadığı İsrail’de koalisyon protokollerinin tamamlanması kritik ehemmiyet taşıyor. Tarafların uzlaşması durumunda kurulan kabine Meclisten güvenoyu alarak resmen misyona başlayacak, koalisyon pazarlıklarının akamete uğraması durumunda ise ülke yine erken seçime gidecek.
İsrail, hükümeti belirlemek için sandık başına gidiyor. İşte tüm detaylar
Dünyanın en büyük elektrikli gemisi sefere başladı: 2.100 yolcu ve 225 araç taşıyor
ABD’de yolcu uçağı “terör tehdidi” ihbarı üzerine havalimanına geri döndü
Ürdün’’den Suriye’ye akın: 5 meyyit, 2 yaralı
İran: ABD, müzakere konusunda önemli ise Tahran’ın 7 koşulunu kabul etmeli
Suriye’de mühimmat deposunda patlama
Trump’tan seçimlerde hile ihbarına 1 milyon dolarlık ödül vaadi
