Hamas’ın yeni lideri belli oldu

Hamas, bugün yaptığı resmi açıklamada, hareketin genel liderliğine Halil el-Hayya’nın getirildiğini duyurdu.

Bu karar, İsrail’in Hamas’ın İsmail Heniyye ve Yahya Sinvar üzere en üst seviye önderlerine düzenlediği suikastların akabinde boşalan idare kademelerini doldurmak üzere başlatılan karmaşık geçiş sürecini tamamlıyor.

2023’ten bu yana avaşla karşı karşıya olan hareket için bu seçim, kendini yenileme yolunda kritik bir virajı temsil ediyor.

Reuters’ın haberine nazaran, yeni siyasi ofis liderini seçmek için yapılan kurum içi oylama, hareketin eski siyasi lideri Halid Meşal ile eski lider yardımcısı Halil el-Hayya arasında başa baş geçen bir rekabete sahne oldu.

Seçimi kazanan el-Hayya, Sinvar’ın Ekim 2024’te Gazze’de öldürülmesinin akabinde idaresi devralan süreksiz kurulun yerini alacak. Yeni önder, olağan seçimlerin yapılması planlanan 2027 yılına kadar vazifesini sürdürecek.

Hamas’ın iç tüzüğüne nazaran, bir adayın liderliği direkt kazanabilmesi için hareketin müracaat organı olan Şura Konseyi bünyesinde yüzde 50 artı bir oranında mutlak çoğunluğu elde etmesi gerekiyor.

İlk tiplerde hiçbir adayın bu eşiğe ulaşamaması sebebiyle, düğümü çözmek üzere adayların karşı karşıya geldiği ikinci tıp oylama gerçekleştirildi.

Kaynaklar, 2021 yılında belirlenen çerçeve anlaşması uyarınca, en üst seviye iki liderlik makamından birinde Gazze bölgesinden bir temsilcinin bulunmasının zarurî olduğunu aktardı.

Hamas coğrafik olarak Gazze, Batı Şeria ve diaspora olmak üzere üç bölgeye ayrılıyor. Gazze bölgesini temsil eden el-Hayya’nın genel liderliği kazanamaması durumunda, siyasi ofis lider yardımcılığı vazifesine getirilmesi bekleniyordu.

Hamas tüzüğüne nazaran mahallî ve bölgesel Şura kurullarını belirlemek emeliyle yapılan direkt taban seçimlerinin bilakis, siyasi ofis liderini seçme yetkisi münhasıran Genel Şura Konseyine ilişkin.

Mevcut prosedür, devam eden savaşın getirdiği ağır güvenlik şartlarına karşın hareketin kurumsal kurallarına uygun olarak, 2021 yılında başlayan mevcut misyon müddetini tamamlayacak bir halef seçmek üzere özel olarak tasarlandı.

Sahadaki güvenlik zorluklarının yanı sıra hayatını kaybeden üyeler sebebiyle Şura Konseyinde oluşan boşlukları doldurma önceliği liderlik seçimini geciktirdi.

Oylar katılaştığında yeni önderin kimliğinin resmi ve kamuya açık formda duyuru edileceğini vurgulamıştı.

Hamas kaynakları, her şartta, klâsik üç bölgeyi kapsayan kapsamlı taban seçimlerinin hazırlıklarına güvenlik kurallarına bağlı olarak gelecek yıl başlanacağını teyit etti.

Filistinli siyasi analist Abdullah Akrabavi, Hamas’ın iç dinamiklerinin artık mahallî bir kümenin kapalı kapılar ardındaki problemi olarak görülemeyeceğini belirtti.

El-Cezire kanalına konuşan Akrabavi, 7 Ekim 2023’ten bu yana Hamas’ın kararları Filistin sonlarını aşarak Ortadoğu jeopolitiğini direkt şekillendiren merkezi bir bölgesel aktör haline geldiğini, bu sebeple liderlik geçişinin bölgesel ve memleketler arası alanda yakından takip edildiğini kaydetti.

Mevcut seçim çerçevesi, Hamas’ın 2021 başlarında yaptığı genel iç seçimlere dayanıyor. Bu seçimlerde Heniyye siyasi büronun genel başkanı seçilirken, Sinvar Gazze Şeridi liderliğine getirilmiş, Meşal ise hareketin yurtdışındaki diaspora kanadının başına seçilmişti.

Bu kurumsal yapı, İsrail’in Hamas’ın siyasi ve askeri önder kademelerini amaç almasıyla sarsıldı. Temmuz 2024’te siyasi büro başkanı Heniyye’nin Tahran’da suikast sonucu öldürülmesinin akabinde Şura Konseyi, Ağustos 2024’te halefi olarak Sinvar’ı seçti.

Sinvar’ın da Ekim 2024’te Refah’ta İsrail güçleriyle girdiği çatışmada hayatını kaybetmesi üzerine hareket, savaş dönemi idaresini ve müzakereleri yürütmek üzere beş üyeli süreksiz bir idare kurulu oluşturdu. Bu süreksiz komiteye nominal olarak Katar merkezli yetkili Muhammed Derviş başkanlık ediyordu.

İsrail’in Hamas’ın komuta denetim düzeneğini çökertme yönündeki beyan ettiği gayelere karşın, bu geçiş sürecinin yapılandırılmış biçimde yürütülmesi, hareketin örgütsel emniyet ağını gösteriyor.

Filistinli siyasi analist Visam Afife ise, Hamas’ın örgütsel yapısının biyolojideki “mitoz bölünme” sürecine benzediğini söz etti.

Kriz anlarında, evvelce belirlenmiş acil durum prosedürlerinin ve yedek planların otomatik olarak devreye girerek idaresi üstlenecek ikincil idari kademeleri harekete geçirdiğini belirten Afife, karizmatik başkanların yerinin doldurulmasının güç olduğunu fakat kurumsal varlığın tek bir şahsa bağlı olmamasının hareketin sarsıntıları atlatmasını sağladığını vurguladı.