Fransa’da 15 yaş altına sosyal medya yasağı geldi

Haberlerimizi Google’da Takip Edin

Gelişmelerden anında haberdar olun.

Google’da tercih edilen
kaynak olarak ekleyin

Fransa’da 15 yaş altındaki çocuklara sosyal medya kullanımı yasaklandı. Fransa’da 15 yaş altındaki çocuklara sosyal medya kullanımını yasaklayan yasa tasarısı, Senato’da 2’e karşı 243 oyla, Ulusal Meclis’te ise 81’e karşı 279 oyla kabul edildi. Yasanın yürürlüğe girmesi için Anayasa Konseyi sürecinin tamamlanması bekleniyor.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un desteklediği ve çocukların çevrimiçi ortamdaki ziyanlı içeriklerinde korunmasını amaçlayan yasa, Fransa’da “dijital reşitlik yaşı”nı 15 olarak belirliyor.

Fransa hükümet, yasanın yeni eğitim-öğretim yılına yetişmesini hedeflerken, yeni hesaplar için yasağın 1 Eylül 2026’dan itibaren uygulanması planlanıyor. Halihazırda sosyal medya hesabı bulunan 15 yaş altı kullanıcılar için ise, sosyal medya platformlarına 4 aylık geçiş mühleti tanınacak. Bu müddetin akabinde, 1 Ocak 2027’den itibaren mevcut hesaplar da yaş doğrulama sürecinden geçirilecek.

INSTAGRAM, TİKTOK, FACEBOOK VE SNAPCHAT HEDEFTE

Instagram, TikTok, Facebook ve Snapchat üzere kullanıcılar arası paylaşım, yorum, takip, etkileşim ve topluluk oluşturma imkanı sunan hizmetlerin toplumsal ağ niteliği taşıyan kısımları yasanın kapsamında olacak.

YouTube ve WhatsApp üzere hizmetlerde ise ayrım daha dikkatli yapılacak. Görüntü izleme ya da iletileşme fonksiyonlarının direkt yasağın amacı olmadığı, buna karşılık yorum yapma, paylaşımda bulunma ve toplumsal ağ etkileşimi oluşturan özelliklerin düzenleme kapsamında kıymetlendirilebileceği belirtiliyor.

BAZI PLATFORMLAR YASADAN MUAF OLACAK

Yasa da kimi istisnalar da yer aldı. Çevrimiçi ansiklopediler, eğitim içerikleri ve açık kaynaklı eğitim ya da yazılım paylaşım platformları yasak kapsamı dışında bırakıldı. Buna karşın, hangi hizmetlerin toplumsal ağ fonksiyonu sebebiyle uygulamaya dahil edileceği, yaş doğrulama sistemlerinin devreye girmesiyle daha netleşecek.

YAŞ DOĞRULAMA SORUMLULUĞU PLATFORMLARDA OLACAK

Yasanın en kritik başlıklarından biri, yaş doğrulamanın nasıl yapılacağı olurken, hükümet, bu sorumluluğun sosyal medya platformlarında olacağını açıkladı. Dijital İşlerden Sorumlu Bakan Anne Le Henanff, “Sorumluluğu toplumsal ağlara yüklüyoruz. Yaşı doğrulayacak teknik tahlili onlar bulmak zorunda kalacak” dedi.

Le Henanff, uygulamanın yeni hesaplar için 1 Eylül’de başlayabileceğini belirterek, “1 Eylül’de operasyonel olabilir, zira yaş doğrulama araçları mevcut” tabirlerini kullanarak, France Identite ve La Poste’un iştiraki Docaposte üzere mevcut teknik tahlillerin kullanılabileceğini belirtti. Le Henanff, “Biz Fransızlar, dört ay boyunca yaşımızı kanıtlamak zorunda kalacağız. Şayet 15 yaşından küçüksek hesap kapatılacak” dedi.

KİŞİSEL VERİ TARTIŞMASI

Kişisel bilgilerin korunmasına dair tartışmaya değinen Le Henanff, “Yaşı doğrulayan sistem, sebep talep edildiğini ve hangi platform için kullanıldığını bilmeyecek. Toplumsal ağ da kendisine başvuran kişi hakkında hiçbir ferdî bilgiye sahip olmayacak” dedi.

Hükümetin üzerinde durduğu modelde, üçüncü bir muteber aracının kullanıcının yaşını doğrulayacağını ve platforma sadece kişinin 15 yaşından küçük olup olmadığına dair ikili bir karşılık göndereceğini söz eden Le Henanff, “Evet ya da hayır diyecek. Bu ikili bir cevap” dedi.

Le Henanff ayrıyeten, platformların kullanıcılara tek bir yaş doğrulama metodu dayatmasını istemediklerini belirterek, “Tek bir yaş doğrulama tekniği önerilmesini istemiyoruz. En az iki seçenek istiyoruz” dedi.

“AVRUPA’DA DİJİTAL REŞİTLİK YAŞINI GETİREN İLK ÜLKE OLACAĞIZ”

Düzenlemeyi çocukların çevrimiçi ortamda korunması açısından tarihi bir adım olarak nitelendiren Le Henanff, “Fransa, çocuklarımızı çevrimiçi ortamda daha güzel korumak için Avrupa’da dijital reşitlik yaşını getiren birinci ülke olacak” dedi.

LİSELERDE CEP TELEFONU KULLANIMI DA YASAKLANACAK

Yasa, sosyal medya yasağının yanı sıra liselerde cep telefonu kullanımına yönelik düzenleme de içeriyor. Fransa’da ilkokul ve ortaokullarda halihazırda uygulanan cep telefonu yasağı, 2026-2027 eğitim-öğretim yılından itibaren liseleri de kapsayacak halde genişletilecek.

Buna nazaran, lise öğrencilerinin okul içinde cep telefonu kullanımı yasaklanacak. Okul iç yönetmelikleriyle kimi istisnalar getirilebilecek. Hükümet, bu adımın öğrencilerin derslere daha düzgün odaklanmasını amaçladığını belirtti.

Le Henanff, “Sahadan gelen geri dönüşler çok net: Telefon olmadan öğrenciler daha dikkatli, daha odaklı ve öğrenmeye daha hazır oluyor” dedi.

“BU METİN, ÇOCUKLARIMIZA ELLERİNDEN ALINAN ÇOCUKLUKLARINI GERİ VERECEK“

Yasa teklifini hazırlayan milletvekili Laure Miller de oylama sürecinde düzenlemenin çocukları müdafaa gayesi taşıdığını belirterek, “Bu metin, çocuklarımıza ellerinden alınan çocukluklarını geri verecek” sözlerini kullandı.

“SİZİ BU ORMANDA YALNIZ BIRAKTIK VE BU DİKKATİNİZİ ÇALDI”

Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da daha evvel yaptığı bir açıklamada, sosyal medyanın çocukların dikkatini ve gelişimini etkilediğini belirterek, “Sizi bu ormanda yalnız bıraktık ve bu dikkatinizi çaldı” tabirlerini kullanmış, düzenlemenin gayesini “15 yaşından evvel artık sosyal medya yok” kelamlarıyla özetlemişti.

ARCOM DÜZENLEMESİ YASADAN ÇIKARILDI

Yasa tasarısı, Parlamento sürecinde Avrupa Birliği hukuku sebebiyle birkaç sefer değiştirildi. Senato, daha evvel sosyal medya platformlarını ikiye ayıran bir sistem önermiş, çocukların fizikî, zihinsel ya da ahlaki gelişimine ziyan verebileceği düşünülen platformlar “kara liste”ye, öteki birtakım platformlara ise daha farklı kurallar uygulanması gündeme gelmişti. Bu modelde Fransa’nın görsel-işitsel ve dijital iletişim alanındaki düzenleyici kurumu olan Arcom’a rol verilmesi değerlendirilmiş, lakin Avrupa Komisyonu, birtakım kararların Avrupa Birliği’nin Dijital Hizmetler Yasası’yla çakışabileceği yönünde çekinceler lisana getirmişti. Bunun üzerine milletvekilleri ve senatörler, uzlaşma metninde Arcom’a verilen bu rolü çıkardı. Böylelikle son metinde platform bazlı “kara liste” sistemi yerine, 15 yaş altı için genel sosyal medya yasağı formülü benimsendi.

UYGULANABİLİRLİĞİ TARTIŞMA KONUSU OLDU

Yasanın kabul edilmesine karşın uygulamanın nasıl işleyeceği konusunda tartışmalar sürüyor. Bilhassa yaş doğrulama sistemlerinin güvenilirliği, çocukların VPN ya da oburu ismine açılmış hesaplarla yasağı aşma ihtimali ve tüm kullanıcıların yaşını kanıtlama zorunluluğunun özel hayat üzerindeki tesirleri tenkitlerin merkezinde yer alıyor.

“BU SADECE İKİYÜZLÜ DEĞİL, AYNI ZAMANDA TEHLİKELİ BİR YASA”

Komünist milletvekili Soumya Bourouaha, “Uluslararası tecrübe ihtiyatlı olmayı gerektiriyor. Devletlerin bu türlü bir önlemi uygulamaya yönelik teşebbüsleri başarısızlıkla sonuçlandı” sözlerini kullandı.

Sosyalist milletvekili Arthur Delaporte, “Yaş denetiminin prosedürleri büyük ölçüde bilinmeyen kalıyor. Metnin yürürlüğe girmesine sadece bir ay kala bunlar hala netleşmiş değil” dedi.

Boyun Eğmeyen Fransa Partisi (LFİ) milletvekili Louis Boyard ise, düzenlemeye sert reaksiyon göstererek, “Bu yalnızca ikiyüzlü değil, tıpkı vakitte tehlikeli bir yasa” tabirlerini kullandı. Boyard, Avustralya örneğine değinerek, yasağın basitçe aşılabileceğini savundu ve düzenlemenin tüm kullanıcılar için kimlik doğrulama zorunluluğuna dönüşebileceğini ileri sürdü.

ÇOCUKLARIN EKRAN KULLANIMI RAPORLARLA GÜNDEME GELMİŞTİ

Yasanın arka planında, Fransa’da çocukların ekran ve sosyal medya kullanımıyla ilgili artan kaygılar bulunuyor. Fransa Ulusal Gıda, Çevre ve İş Sağlığı Güvenliği Ajansı Anses’in değerlendirmelerine nazaran, ülkede her 2 çocuktan 1’i günde 2 ile 5 saat arasında akıllı telefon kullanıyor ve bu kullanım birden fazla vakit sosyal medya irtibatlı oluyor.

Fransa’da dijital kullanımlara ait yıllık araştırmalardan biri olan 2025 Dijital Barometresi’ne nazaran, 12-17 yaş kümesindeki gençlerin yüzde 58’i sosyal medyayı her gün kullandığını belirtiyor. Fransa Ulusal Gıda, Çevre ve İş Sağlığı Güvenliği Ajansı Anses de ergenlerin yetişkinlere nazaran duygusal ve davranışsal açıdan daha kırılgan olduğuna dikkat çekerek, sosyal medya kullanımının bu yaş kümesinde daha hassas sonuçlara yol açabileceğini vurguluyor.

Anses’in değerlendirmelerinde, sosyal medya kullanımının uyku bozuklukları, özsaygının zayıflaması, riskli davranışlar ve siber zorbalığın ruh sıhhati üzerindeki tesirleriyle kontaklı olabileceği belirtiliyor. Fransa’da birtakım ailelerin, çocuklarının sosyal medyada maruz kaldıkları içeriklerle kontaklı olduğunu savundukları intihar olayları sebebiyle platformlara karşı hukuksal süreç başlatması da tartışmaları alevlendirmişti.

AVRUPA İÇİN TEST NİTELİĞİNDE OLACAK

Fransa’nın kabul ettiği yasa, Avrupa’da çocukların sosyal medya kullanımına ait daha geniş bir tartışmanın kesimi olarak görülüyor. Avrupa Komisyonu da çocukların çevrimiçi platformlara erişimi konusunda daha kademeli ve ortak bir çerçeve hazırlamaya çalışıyor.

Avrupa Komisyonu’nun yaklaşımı, üye ülkelerin kendi yaş hudutlarını belirleyebileceği lakin platformlara getirilecek yükümlülüklerin Avrupa Birliği hukuku ile uyumlu olması gerektiği yönünde şekilleniyor. Bu sebeple Fransa’daki uygulama, hem teknik yaş doğrulama sistemleri hem de AB hukuku açısından test niteliği taşıyacak.