ABD-İran sınırında tansiyon yükselirken, son atılım bölgedeki istikrarları değiştirebilecek yeni bir sürecin kapısını araladı. Hücumların yönü ve seçilen noktalar, uzmanların dikkatini tek bir soruya çevirdi: Tahran’ın asıl amacı ne ve Washington bu iletiye na...
Haberlerimizi Google’da Takip Edin
Gelişmelerden anında haberdar olun.
Google’da tercih edilen
kaynak olarak ekleyin
ABD-İran sınırında tansiyon yükselirken, hücumların yönü dikkat cazibeli bir noktaya çevrildi: Ürdün! Washington’un bölgedeki askerî planlarını etkileyebilecek gelişmeler yaşanırken, yeni amacın arkasındaki hesaplar tartışılıyor. Bilhassa Tahran’ın Ürdün’de konuşlu Amerikan askerî noktalarına yönelik füze ve insansız hava aracı (İHA) taarruzlarını artırdığı bildirildi. Pekala Ürdün’e yönelik taarruzlarla İran ne planlıyor?
ABD KAYIP VERDİ: MUWAFFAQ SALTİ ÜSSÜ SALDIRISI
İran tarafından gerçekleştirildiği belirtilen geçtiğimiz hafta sonundaki füze ataklarında Ürdün’de bulunan Muwaffaq Salti Hava Üssü gaye alındı. Akında iki ABD askerinin hayatını kaybettiği, bir askerin ise kayıp olduğu bildirildi. Bu olay, iki taraf arasında daha evvel duyuru edilen lakin daha sonra geçerliliğini yitiren ateşkes sürecinden bu yana İran kaynaklı hücumlarda yaşanan birinci Amerikan askeri kayıpları olarak kayıtlara geçti.
ABD idaresi taarruzun akabinde bölgedeki askerî hazırlıklarını artırırken, Pentagon yetkilileri İran’ın ataklarının karşılıksız kalmayacağı iletisini verdi. Fakat Muwaffaq Salti Hava Üssü saldırısının İran’ın Ürdün’deki Amerikan varlığına yönelik tek teşebbüsü olmadığı tabir edildi. Wall Street Journal’da yer alan habere nazaran Tahran’ın son periyotta Ürdün’deki farklı Amerikan askerî noktalarını amaç aldığı, bu taarruzlarla hem ABD’ye ileti vermeyi hem de Washington ile yakın bağlantıları bulunan Amman idaresi üzerinde baskı oluşturmayı amaçladığı ileri sürüldü.
İRAN’IN ÜRDÜN’E YÖNELİK SALDIRILARININ ARKASINDA TAM OLARAK NE VAR?
İran’ın Ürdün’e yönelik akınlarının arkasında sadece ABD askerî varlığının bulunmadığı, birebir vakitte Amman idaresinin Washington ile yürüttüğü yakın iş birliğinin de tesirli olduğu bedellendiriliyor. ABD’li yetkililere nazaran İran, Ürdün’ü ABD siyasetlerinin bölgedeki değerli takviye noktalarından biri olarak görüyor.
Geçtiğimiz hafta İran güçlerinin ABD askerlerinin bulunduğu Kral Faysal Hava Üssü’ne hücum düzenlediği belirtildi. Bunun yanı sıra Ürdün’deki diğer bir havaalanının da gaye alındığı ve burada konuşlu kimi ABD Ordusu’na ilişkin Black Hawk helikopterlerinin hasar gördüğü aktarıldı.
Orta Doğu’daki Amerikan askerî faaliyetlerinden sorumlu olan ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) ise atakların sebep olduğu hasarın boyutuyla ilgili detaylı açıklama yapmadı. Pentagon kaynakları, devam eden kıymetlendirme sürecinin sürdüğünü belirtirken, taarruzların bölgedeki Amerikan birlikleri için yeni güvenlik tedbirlerini beraberinde getirdiğini söz etti.
TAHRAN’IN YENİ STRATEJİSİ ÇATIŞMAYI BÖLGESELLEŞTİRMEK Mİ?
İran’ın Ürdün’deki ABD üslerini gaye alması, direkt Washington’a yönelik hudutlu bir ileti verme stratejisi mi, yoksa bölgesel çapta daha geniş bir çatışmanın habercisi olarak mı değerlendirilmeli?
Bu soruma İran Araştırmaları Merkezi (İRAM) araştırmacılarından Dr. Çağatay Balcı, “Açıkçası bunun direkt ABD’ye yönelik bir bildiri olduğunu düşünmüyorum” yanıtını verdi ve şöyle devam etti:
“Çünkü İran, hâlihazırda Körfez’deki ABD üslerini direkt gaye alabilecek bir kademeye geçmiş durumda. Hasebiyle Ürdün’e yönelik akınlarla ABD’ye sembolik bir bildiri verme gayesini taşımadığını düşünüyorum. Bunun yerine İran, Ürdün’e gerçekleştirdiği taarruzlarla, çatışmaların büyümesi ve daha fazla hücuma maruz kalması durumunda savaşı bölgeselleştireceğine dair daha evvel söylemsel olarak ortaya koyduğu stratejiye yöneleceğini duyuru ediyor.”
HEDEFTEKİ ÜLKENİN ASIL KIRILGAN NOKTASI NE?
Yaklaşık beş aydır devam eden çatışma sürecinde Ürdün, ABD’nin bölgedeki askerî operasyonları açısından kritik bir pozisyona geldi. Amman idaresi, uzun yıllardır Washington ile güçlü güvenlik, istihbarat ve askerî ilişkiler yürütüyor. Orta Doğu Enstitüsü araştırmacısı ve eski üst seviye ABD diplomatı Alan Eyre, İran’ın Ürdün’ü amaç seçmesinin hem coğrafik hem de siyasi sebepleri olduğunu belirtti.
Eyre, Ürdün’ün ABD’nin bölgesel gayeleriyle büyük ölçüde uyumlu hareket eden bir ülke olduğunu ve Washington’a ekonomik olarak da değerli ölçüde bağlı bulunduğunu tabir etti. Eski diplomat, İran’ın ABD üslerine yönelik misilleme stratejisine yönelmesine kadar Ürdün’deki Amerikan varlığının düşük riskli bir seçenek olarak görüldüğünü fakat mevcut durumun bu dengeyi değiştirdiğini söyledi.
Bu noktada şu probleminin yanıtı da değerli: Ürdün, ABD ile yakın askeri ve güvenlik iş birliği sebebiyle İran’ın maksadında yer alıyor. Pekala, bu durum Amman idaresinin bölgesel istikrardaki pozisyonunu ve güvenlik siyasetlerini nasıl etkileyebilir?
Dr. Çağatay Balcı, Ürdün açısından önemli bir değişim beklemediğinin altını çizerek, “Ürdün de, tıpkı Körfez ülkeleri üzere ABD’nin yakın askerî ve güvenlik iş birliğinde bulunduğu bir ülke. Bu bağlamda Ürdün’ün, İran’a karşı ABD’ye daha fazla dayanak sunmaktan öte bir dönüşüme gitmeyeceğini düşünüyorum” dedi.
WASHINGTON’DAN ASKERÎ TAKVİYE KARARI
İran’ın Ürdün’deki hücumları, Trump idaresinin İran’a yönelik hava operasyonlarını genişlettiği bir periyoda denk geldi. ABD’nin İran içindeki maksatlara yönelik hücumlarında sırf askerî noktaların değil, köprüler ve birtakım altyapı ögelerinin da gaye alınması, Washington’ın baskıyı artırma stratejisi olarak değerlendirildi.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Amerikan askerlerinin vefatının Washington’ın kararlılığını artıracağını söyledi. Bu açıklamaların akabinde ABD’nin Orta Doğu’daki askerî kapasitesini güçlendirmek emeliyle yeni savaş uçakları ve dayanak ögeleri bölgeye gönderildi.
Yine Wall Street Journal’da yer alan habere nazaran Almanya’daki Spangdahlem Hava Üssü’nden ABD’ye ilişkin F-16 savaş uçaklarının, İngiltere’de bulunan Lakenheath Hava Üssü’nden ise gelişmiş F-35 savaş uçaklarının bölgeye sevk edildiği bildirildi.
Bunun yanı sıra uzun periyodik hava operasyonlarını desteklemek emeliyle havadan yakıt ikmal uçaklarının da konuşlandırıldığı belirtildi. ABD idaresi bu ögelerin hangi noktalarda konuşlandırılacağını açıklamazken, askerî uzmanlar Ürdün ve İsrail’in bu operasyonlarda değerli merkezler olabileceği görüşünde.
‘HÜRMÜZ-BASRA KÖRFEZİ MERKEZLİ BİR AMFİBİ HAREKÂT BEKLENTİSİ İÇERİSİNDEYİM’
Peki, ABD’nin askerî desteği İran üzerinde caydırıcı bir tesir oluşturur mu, yoksa karşılıklı askeri tırmanışı daha da artırma riski mi taşır?
“ABD’nin bölgeye yönelik ek askeri sevkiyatlarını bu bağlamda kıymetlendirmek mümkün. Ben açıkçası ilerleyen süreçte Hürmüz-Basra Körfezi merkezli bir amfibi harekât beklentisi içerisindeyim” diyen Dr. Çağatay Balcı, şu yorumda bulundu:
“ABD’nin son akınlarında ortaya çıkan örüntüye baktığınızda bu taarruzların, muhtemel bir amfibi harekâtın ön hazırlığın çağrıştırdığı görülebiliyor. Huzistan’dan Çabahar kıyılarına kadar geniş bir alanda, adaları da kapsayacak biçimde bir amfibi harekat görebiliriz. Tabi bu ABD açısından inanılmaz seviyede maliyetli olur ve muvaffakiyet mümkünlüğü da son derece belirsiz. Lakin ABD Hürmüz krizini kalıcı olarak çözmek istiyorsa bunun sadece abluka ve hava akınlarıyla mümkün olmadığının da şuurunda.”
ÜRDÜN’ÜN AVANTAJI VE ZAYIF NOKTASI
ABD açısından Ürdün’ün en değerli avantajlarından biri İran’a olan coğrafik uzaklığı olarak bedellendiriliyor. Kuveyt ve Bahreyn üzere Körfez ülkelerine kıyasla İran’ın direkt füze kapasitesine daha uzak bir pozisyonda bulunan Ürdün, Amerikan askerî varlığı açısından daha inançlı bir seçenek olarak görülüyor.
Ancak uzmanlara nazaran Ürdün’ün askerî kapasitesi hudutlu. Ülkenin küçük ordusu, İran üzere bölgesel askerî kapasitesi yüksek bir aktöre karşı uzun vadeli bir tansiyonda önemli zorluklarla karşılaşabilir. Bu durum, Ürdün’ün ABD ile ittifakından kaynaklanan stratejik avantajlarını birebir vakitte kıymetli risklerle karşı karşıya bırakıyor.
İRAN NEDEN İSRAİL’İ HEDEF ALMIYOR?
İran’ın taarruzlarında dikkat çeken bir başka nokta ise ABD uçaklarının bulunduğu İsrail’deki kimi noktalar yerine yüklü olarak Ürdün’deki üslerin amaç alınması oldu. Uzmanlar, bunun birkaç sebebi olduğunu belirtiyor. İran’ın İsrail ile direkt çatışmayı daha geniş sonuçları olabilecek bir adım olarak gördüğü, buna karşılık Ürdün’deki Amerikan üslerine saldırarak Washington’a bildiri vermeyi tercih ettiği değerlendiriliyor.
İsrail Savunma Bakanı Israel Katz’ın, İran’ın balistik füze hücumlarına devam etmesi halinde Tahran’a karşı “tam güçle” karşılık verileceğini açıklaması da bölgedeki tansiyonun yükseldiğine işaret ediyor. Lakin Ürdün’ün İsrail üzere büyük ölçekli askerî kapasiteye sahip olmaması, İran açısından daha düşük riskli bir gaye olarak kıymetlendirilmesine yol açıyor.
Haber Bültenleri ve E-Posta Tercihleri
Türkiye ve dünyadaki en şimdiki gelişmelerden haberdar olmak için, bültenlerin gönderileceği e-posta adresini girin.
Bülten Seçimleri
Gün Başlıyor
Gün Sonu
ETK Kuralları ve Bilgilendirme Metnikapsamında onay veriyorum.
Abone Ol
Keşfetmeye Devam et
ABD’nin güvenli limanı artık tehlikede: İran yeni cepheyi açtı! Ne planlanıyor? ‘Amfibi harekât bekliyorum’
AB ile teknoloji devleri kapıştı
Rock efsanesi Waters: İsrail lobisi beni maksat aldı
Arakçi Ankara’ya minnettar… ‘İran’ı Türkiye böldürtmedi’
‘The Odyssey’ Atina’yı böldü
Rahipler vaazları GPT’ye yazdırıyor
Kral Charles Cambridge Merkez Camisi’nde
