Dolandırıcılar bu sefer Türkiye’nin en güçlü kurumsal markalarından birinin güvenilirliğini maksat alıyor. Birinci bakışta gerçek sanılabilecek bu içerikler, vatandaşları fark edilmesi güç bir tuzağın içine çekiyor. Pekala itimat veren bir isim nasıl dolandırı...
Bir sosyal medya reklamı, tanıdık bir yüz ve birkaç dakikada büyük yarar vaadi… İlk bakışta sıradan görünen bir içerik, aslında güzel kurgulanmış bir dolandırıcılık zincirinin birinci adımı olabilir.
Dolandırıcılar artık sırf uydurma internet siteleri ya da gerçek dışı yatırım vaatleriyle değil, insanların itimat duyduğu şirketlerin ve yöneticilerin kimliğine bürünerek karşılarına çıkıyor.
Peki bu sistem nasıl işliyor, mağdur daha para göndermeden evvel hangi evrelerden geçiyor ve yapay zeka bu oyunun neresinde?
DOLANDIRICILARIN HEDEFİNDE BU KEZ BAYKAR VAR
Bu metodun son örneklerinden biri Baykar’ın ismi üzerinden ortaya çıktı. Şirket, sosyal medya platformları başta olmak üzere çeşitli mecralarda Baykar’ın ismi ve logosunun yanı sıra yöneticilerinin yapay zekayla oluşturulmuş düzmece imajlarının kullanıldığı yatırım dolandırıcılıklarına karşı kamuoyunu uyardı.
Sahte içeriklerde yatırım fırsatı ve pay satışı ismi altında yüksek çıkar vaat edildiğini belirten şirket, Baykar’ın halka arz edilmiş bir şirket olmadığını ve kişisel yatırımcılardan katiyetle yatırım kabul etmediğini açıkladı.
Ancak Baykar’ın yaptığı ihtar, tek başına bir şirketin isminin berbata kullanılmasından ibaret değil. Asıl dikkat cazibeli nokta, dolandırıcıların itimat oluşturmak için hangi usulü kullandığı ve bir sosyal medya reklamının nasıl olup da yatırım yapmaya ikna eden bir düzeneğe dönüştüğü. Bu noktadan sonra problemin odağı şirketten çıkıyor; kullanılan metot, kurulan inanç düzeneği ve yapay zekânın bu sistemdeki rolü öne çıkıyor.
Baykar resmî kanallarından hususa dair açıklamalarda bulundu
SÜRECİN AŞAMASINDAKİ ÇOK ÖNEMLİ BİR DETAYA DİKKAT!
“Bugünkü yatırım dolandırıcılıkları evvelce olduğu üzere yalnızca şu hesaba para gönderin, çok kazanacaksınız formunda gerçekleştirilmiyor. Artık baştan sona tasarlanmış bir müşteri seyahati üzere çalışan hata iktisadı var” diyen Bilişim Uzmanı Osman Demircan, sürecin nasıl ilerlediğine şu bilgilerin altını çizdi:
— İlk kademede vatandaş, sosyal medyada son derece profesyonel hazırlanmış bir reklam görüyor. Reklamda çok bilinen şirketlerin logoları, yöneticilerinin yapay zeka ile hazırlanmış imajları yahut emniyetli bir haber kuruluşunun web sayfaları ve düzmece ekranları kullanılabiliyor. Vatandaş reklama tıkladığında çoklukla direkt para istenmiyor. Evvel inanç oluşturuluyor. Kendisini gerçek bir haber sitesindeymiş üzere hissedebileceği bir sayfaya yönlendiriliyor.
— Örneğin hayali bir röportaj ile ‘Cumhurbaşkanlığı’ndan sonlu yatırım fırsatı’, ‘Selçuk Bayraktar yeni yatırım modelini açıkladı’ ya da ‘Vatandaşlar bu projeyle ek gelir elde edebilecek’ üzere başlıklar kullanılabiliyor. Sonra şahıstan küçük bir form doldurması isteniyor. Ad-soyad, telefon numarası ve e-posta bilgileri vatandaştan talep ediliyor. Burada çok değerli bir durum oluşuyor. Artık dolandırıcı gayesine ulaşmış oluyor ve vatandaş, dolandırıcının satış sistemine potansiyel müşteri olarak kaydolmuş oluyor.
‘ÖNCE 5 BİN VEYA 10 BİN TL İLE DENEYEBİLİRSİNİZ’ ŞEKLİNDE YAKLAŞIYORLAR
Ardından kişinin ekseriyetle kelamda bir yatırım danışmanı, portföy uzmanı yahut müşteri temsilcisi olduğunu söyleyen biri tarafından arandığını söyleyen Osman Demircan, “Son derece profesyonel konuşabiliyor bu dolandırıcılar. İlk etapta çok büyük bir para istemiyorlar. Örneğin, ‘Önce 5 bin yahut 10 bin TL ile deneyebilirsiniz’ biçiminde yaklaşıyorlar vatandaşa” dedi.
“Vatandaşın bir dolandırıcıyla konuşmadığına ikna olduğu anlardan biri de yüksek meblağlarda para talep edilmemesi oluyor” diyen Demircan, “Kişiye, gerçek yatırım platformuna benzeyen bir internet sitesinde yahut uygulamada hesap açtırılıyor. Para yatırıldıktan sonra ekranda 10 bin TL’nin 12 bin, sonra 15 bin TL olduğu gösteriliyor. Lakin ekrandaki paranın gerçekte var olmayan bir para olduğunu vatandaş maalesef anlamıyor. Uydurma yatırım platformlarında şahsa özel kurgulanmış çıkarlar gösteriliyor. Hatta bazen itimat kazanmak emeliyle küçük ölçüde para çekmesine müsaade bile verilebiliyor. Daha sonra vatandaşın daha büyük yatırım yapması isteniyor” dedi.
‘ASIL VURGUN TÜM BUNLARIN SONUNDA GELİYOR’
“Bu usul bir organize cürüm olayında da mağdurlar küçük yatırımlarla sisteme çekilmiş, uydurma grafiklerle yüksek kâr gösterilmiş ve kelamda brokerlar tarafından daha büyük para yatırmaları için baskı altına alınmış oluyor” diyen Osman Demircan, şöyle devam etti:
— Asıl vurgun tüm bunların sonunda geliyor. ‘50 bin TL daha yatırırsanız VIP yatırımcı olacaksınız’, ‘Bu fırsat gece yarısı kapanıyor’, ‘Portföyünüz yüzde 70 kazandı, şimdi büyütme zamanı’ üzere telaffuzlar kullanılıyor. Hatta mağdura kredi çektirmeye çalışan hadiseler bile görülebiliyor. Kişi, tüm bu palavra vaatlerin sonunda parasını çekmek istediğinde ise dolandırıcılar ikinci kademeyi başlatıyor. ‘Vergi ödemeniz gerekiyor’, ‘Bloke kaldırma fiyatı var’, ‘Komisyon yatırmanız gerekiyor’, ‘MASAK doğrulaması gerekiyor’ üzere taleplere maruz kalıyor.
— Mağdur, 20 bin TL’sini kurtarmak için 5 bin TL daha gönderiyor; sonra 10 bin TL daha. Talep edilen bu ek paralar kelamda toplam çıkarın daima altında kalıyor. Yani vatandaş aslında kazandığını düşündüğü için bu talepleri sorgulamıyor. Böylelikle kayıp gitgide büyüyor ve dolandırıcılar vatandaştan alabileceği en büyük sayısı alıp tüm iletişimi kesiyor.
İNSANLAR BU TUZAKLARA NEDEN İNANIYOR?
Osman Demircan, “Bir reklamda tanımadığınız bir kişinin, örneğin Selçuk Bayraktar’ın ya da Baykar şirketinin ‘Bana 20 bin TL gönderin’ demesi, aslında çok tanınan bir şirketin ya da CEO’nun bunu söylüyor üzere görünmesi, ruhsal olarak vatandaşı tuzağa çekiyor. Baykar üzere bilinen bir marka kullanıldığında insanın zihninde şu temaslar oluşabiliyor: Baykar → büyük şirket → teknoloji → devlet projeleri → bilinen yöneticiler → güvenilirlik. Dolandırıcı, bütün bu itimadı kendisi sıfırdan üretmek yerine markanın yıllardır biriktirdiği prestiji çalıyor. Bu ruhsal dolandırıcılık silahı, toplumsal ispatlarla da vatandaşın gözünde doğrulanmaya devam ediyor” dedi.
BENZER DOLANDIRICILIK GİRİŞİMLERİ ARTIYOR! 2025 YILINDA 2,1 MİLYAR DOLAR DOLANDIRICILARA KAPTIRILDI
Hem Türkiye’deki resmî ikazların hem de milletlerarası dataların sorunun büyüdüğünü ve sistemlerin çeşitlendiğini çok açık biçimde gösterdiğini söz eden Osman Demircan, “SPK’nın sosyal medya üzerinden gerçekleştirilen dolandırıcılık teşebbüslerinin giderek çeşitlendiğine dikkat çekmesi, İletişim Başkanlığı’nın da sosyal medya ve iletileşme uygulamalarında yapay zeka takviyeli içeriklerle şahsî ve finansal bilgilerin ele geçirilmeye çalışıldığı konusunda nizamlı ikazlar yapması, Türkiye’de faaliyet gösteren başka otoritelerin de misal ikazlar yayımlaması, olayın büyüklüğünü gözler önüne seriyor” sözlerini kullandı.
Datalara dair bilgiler de paylayan Demircan, “Uluslararası datalar ise 2020 yılında dolandırıcılara kaptırılan para ölçüsü 261 milyon dolar olarak açıklanırken, 2025 yılında bu sayının 2,1 milyar dolara, yani yaklaşık 8 katına çıkmış olmasının çok önemli bir yükselişe işaret ettiğini gösteriyor. 2025 bilgileri, sosyal medyada başlayan dolandırıcılıkların yol açtığı kayıpların 1,1 milyar dolarının yatırım dolandırıcılıklarından kaynaklandığını gösteriyor” formunda konuştu.
VATANDAŞIN PARASINI GÖNDERMEDEN ÖNCE YAPABİLECEĞİ EN BASİT VE ETKİLİ KONTROLLER NELER?
“Bu şirket nitekim yatırım kabul ediyor mu? Araştırması kesinlikle yapılmalı” diyen Osman Demircan şu işaretlere dikkat çekti.
— Sosyal medyada karşılarına çıkan reklamın doğruluğu katiyetle verilen temasa tıklanarak denetim edilmemeli. Reklamlar arama motorlarında bile karşımıza çıksa, bunların gerçek ve hakikat olduğunu varsaymamak gerekiyor. Tarayıcılarımıza şirketin resmî web adresini kesinlikle kendimiz yazmalı yahut doğrulanmış resmî sosyal medya hesaplarına giderek denetimlerimizi yapmalıyız. Örneğin, yatırım dolandırıcılıklarında ismi en sık kullanılan kurumlar arasında bulunan Baykar’ın çıkan reklamlarının gerçek olup olmadığı, Baykar’ın halka açık bir şirket olmadığı ve bu türlü bir teklifi yapmadığı, şirketin web sayfasından ya da doğrulanmış sosyal medya hesaplarından süratlice öğrenilebilir.
— Bir öteki doğrulama sistemi de yatırım hizmeti sunduğu sav edilen firmanın SPK tarafından yetkilendirilip yetkilendirilmediğinin denetim edilmesi olacaktır. Tüm dolandırıcılık sürecinin sonunda, talep edilen paranın transferi için ekseriyetle IBAN’a EFT tekniği kullanılıyor. Burada ‘Parayı kime gönderiyorum?’ sorusu kesinlikle sorulmalı. ‘Baykar yatırımı’ deniliyor fakat IBAN’da hiç tanımadığınız bir kişinin ismi çıkıyorsa, bunun dolandırılmak üzere olduğunuzu açıkça gösteren kıymetli bir işaret olduğu unutulmamalı.
PEKİ, KİŞİ TUZAĞA DÜŞTÜĞÜNÜ FARK ETTİĞİNDE NE YAPMALI?
“Ben bunu ‘ilk 10 dakika-ilk saat-sonrasında’ diye ayırabilirim. İlk iş, dolandırıcıyla para trafiğini kesin. Ayrıyeten ‘Paranızı kurtarmak için son bir ödeme yapın’, ‘Vergiyi yatırırsanız paranız açılacak’, ‘Blokeyi kaldıracağız’ denildiğinde bir kuruş dahi para göndermeyin. Zira mağduriyet fark edildiğinde dolandırıcının birinci maksadı ekseriyetle son bir ödeme daha almak olacak” diyen Osman Demircan, iki kıymetli etaba daha dikkat çekerek şu bilgileri paylaştı:
— İkinci olarak bankayı çabucak arayın ve müşteri hizmetlerinin dolandırıcılık/güvenlik ünitesine durumu kesinlikle bildirin. Yapılan süreçlerin dolandırıcılık sebebiyle gerçekleştiğini, sürecin geri çağrılması/iptali için mümkün olan sürecin başlatılmasını ve alıcı hesabın dolandırıcılık kuşkusuyla değerlendirilmesini talep edin.
— Burada saniyeler ve dakikalar değerli olabilir. Para, karşı hesaptan öteki hesaplara yahut kripto varlıklara aktarılmadan yakalanabilirse müdahale ihtimali artabilir. Fakat banka havale/EFT sürecini her durumda tek taraflı olarak geri çevirebilir demek hakikat değildir. Sürecin durumu ve hukuksal süreç belirleyici olabilir. Kart bilgileri verilmişse kartın da derhâl kapatılması gerekir. İnternet bankacılığı şifresi, SMS kodu yahut diğer kimlik doğrulama bilgileri paylaşılmışsa bunlar da çabucak değiştirilmeli ve bankaya bildirilmelidir.
— Üçüncü olarak kanıtları muhakkak silmemek gerekiyor. Bu, nitekim en kritik noktalardan biri. Reklamın ekran imgesi, internet adresi, iletileşme uygulamalarındaki yazışmalar, telefon numaraları, IBAN, hesap sahibinin ismi, dekontlar, e-postalar, düzmece yatırım sitesindeki hesap bilgileri ve varsa kripto cüzdan adreslerinin tamamı saklanmalıdır. Bahisle ilgili isimli süreç başlatıldığında bu kanıtlar ışığında süreç daha sağlıklı ilerleyebilecektir. Bu usul bir dolandırıcılıkla karşılaşıldığında güvenlik emeliyle telefonu formatlamak ve tüm kanıtları yok etmek mutlaka gerçek değildir. Telefon kapalı pozisyona getirilerek kanıt niteliğinin korunması sağlanmalıdır.
Bu tuzağa dikkat! Dolandırıcılar süreci nasıl yürütüyor? Bir yılda kaptırılan para şaşırttı | İşte değerli işaretler
Kibar Feyzo sinemasındaki minareyi babası yapmış. 42 yıldır müsaadeden gidiyor
Hırsız çalmaz ve bardacıkla yaptılar. 2 farklı çeşitte var, talep yağıyor
Hakikaten ağrıyı azaltıyor mu? Suda doğumla ilgili bilinmesi gereken 4 değerli nokta
Bülent Ersoy konserde küplere bindi. Seyirciyi azarladı, “Defol git” diyerek kovdu
Şefler Erzurum mutfağını keşfetti. Listenin başında yer aldı: “Dünya çapında bir lezzet”
Maldivler’de “evet” demişti. Survivor Ayşe Yüksel evlendi
