Gökyüzünde üçlü şölen: Tutulma, meteor yağmuru ve altı gezegen

12 Ağustos 2026, üç değerli gökyüzü olayının tıpkı güne denk gelmesiyle astronomi meraklıları için özel bir gün olacak.

Gün şafak öncesinde altı gezegenin gökyüzünde oluşturduğu geniş yayla başladı. Akşam saatlerinde Grönland, İzlanda, Portekiz’in küçük bir kısmı ve İspanya’da tam Güneş tutulması yaşanacak. Gecenin ilerleyen saatlerinde ise yılın en dikkat cazip meteor yağmurlarından Perseidler tepeye ulaşacak.

Güneş tutulması, Ay’ın Dünya ile Güneş’in arasına girerek Güneş diskini büsbütün örtmesiyle gerçekleşecek.

NASA’ya nazaran tam tutulma sınırı kuzey Rusya’dan başlayarak Grönland, İzlanda ve Atlantik üzerinden ilerleyecek; akabinde İspanya’yı ve Portekiz’in küçük bir kısmını geçecek. Tutulmanın tam evresi birtakım bölgelerde 2 dakika 18 saniyeye kadar sürecek.

İspanya için tutulmanın başka bir ehemmiyeti bulunuyor. Ülkenin ana karasında bir asrı aşkın mühletin akabinde birinci defa tam Güneş tutulması izlenebilecek. İspanya’daki tutulma gün batımına yakın gerçekleşeceği için Güneş ufka yaklaşırken büsbütün kararacak.

Tam tutulma sınırının dışında kalan Avrupa’nın değerli bir kısmında, Kuzey Amerika’nın birtakım bölgelerinde ve Kuzeybatı Afrika’da ise Güneş’in sadece bir kısmı Ay tarafından örtülecek.

TÜRKİYE’DEN GÜNEŞ TUTULMASI GÖRÜLECEK Mİ?

Güneş tutulması Türkiye’den izlenemeyecek.

Türkiye’den izlenebilecek bir sonraki Güneş tutulması 2 Ağustos 2027’de kesimli olarak gerçekleşecek.

Türkiye’deki gökyüzü meraklıları tutulmayı internet üzerinden canlı takip edebilecek. NASA ve Avrupa Uzay Ajansı (ESA), İspanya ve tutulma sınırındaki farklı noktalardan canlı yayın yapacak.

Günün bir öbür dikkat cazip olayı ise şafak öncesindeki “gezegen geçidi”.

Satürn, Neptün, Uranüs, Mars, Merkür ve Jüpiter 12 Ağustos sabahı gökyüzünde geniş bir yay boyunca tıpkı anda yer aldı. Buradaki “sıralanma”, gezegenlerin uzayda sahiden birebir çizgi üzerine gelmesi manasına gelmiyor. Dünya’dan bakıldığında gökyüzünün tıpkı kısmında bir yay boyunca görülmelerini söz ediyor.

Türkiye de bu olayın izlenebildiği bölgeler arasında.

İstanbul için gökyüzü datalarına nazaran Satürn, Mars ve Uranüs şafaktan evvel görülebilirken Merkür ve bilhassa Güneş’e epey yakın pozisyondaki Jüpiter ufka yakın olduğu için daha güç seçiliyor. Uranüs için dürbün, Neptün için ise dürbün yahut teleskop gerekiyor.

Dolayısıyla sosyal medyada kullanılan “altı gezegen çıplak gözle görülecek” tabiri yanlışsız değil. Altı gezegen tıpkı gökyüzünde bulunmasına karşın hepsini çıplak gözle görmek mümkün değil.

12 Ağustos’un Türkiye’den izlenebilecek en güçlü gökyüzü gösterisi ise Perseid meteor yağmuru olacak.

NASA’ya nazaran Perseidler 12 Ağustos’u 13 Ağustos’a bağlayan gece tepeye ulaşacak. Bu yıl müşahede şartları bilhassa elverişli çünkü meteor yağmurunun zirvesi yeni Ay devrine denk geliyor. Ay ışığının bulunmaması gökyüzünü daha karanlık hale getirerek daha sönük meteorların da görülmesini kolaylaştıracak.

Perseidler Kuzey Yarımküre’den rahatlıkla izlenebildiği için Türkiye’den de görülebilecek. En uygun müşahede saatleri gece yarısından sonra başlayıp şafak öncesine kadar sürecek.

AP’nin aktardığına nazaran ülkü ve ışık kirliliğinden uzak şartlarda saatte 50 ila 100 meteor görülebilir. Daha gerçekçi kırsal müşahede koşullarında ise Amerikan Meteor Derneği saatte yaklaşık 30 ila 50 meteorun görülebileceğini belirtiyor.

Meteorları görmek için teleskop yahut dürbün gerekmiyor. Kent ışıklarından uzak, mümkün olduğunca karanlık ve gökyüzü görüşü açık bir noktaya gitmek kâfi. Gözlerin karanlığa alışması için yaklaşık yarım saat beklenmesi öneriliyor.

Perseid meteorları, Dünya’nın 109P/Swift-Tuttle kuyruklu yıldızının bıraktığı parçacıkların içinden geçmesi sırasında oluşuyor. Küçük parçacıklar Dünya atmosferine yüksek süratle girerek yanıyor ve gökyüzünde “kayan yıldız” olarak gördüğümüz ışık izlerini meydana getiriyor.