Odyssey’in tercümanından Christopher Nolan’a reaksiyon

Homeros’un Odysseia destanını 2017 yılında İngilizceye çeviren ve çalışması direktör Christopher Nolan tarafından sinemanın tanıtım sürecinde ilham kaynağı olarak anılan klasik çağ uzmanı Emily Wilson, gösterimdeki uyarlamaya yönelik ağır bir eleştiri kaleme aldı.

Pennsylvania Üniversitesi Klasik Çağ Çalışmaları Bölüm Başkanı ve Öğretim Üyesi olan Wilson, London Review of Books mecmuasındaki yazısında sinemanın “ikna edici hiçbir şey söylemediğini” belirterek üretimin “psikolojik, duygusal, politik ve etik derinlikten yoksun” olduğunu bildirdi.

Nolan’ın Homeros temalarına duyduğu yakınlığın kendisini yeni yaratıcı tepelere taşıyacağını ve daha inandırıcı karakterler yaratmasını sağlayacağını umduğunu belirten Wilson, “Ancak Odyssey, Nolan’ın her zamanki görkem ve yüzeysellik birleşimini sergiliyor. Sinemanın vizyonu çok karmaşık, karakterleri ise büyük fikirler vaadini yerine getiremeyecek kadar az geliştirilmiş; yeniden de büyük patlamaları ve devasa devleri aktarmada çok başarılı” değerlendirmesinde bulundu.

Filmin anlatı yapısını “numaracı” ve senaryosunu “berbat” olarak nitelendiren Wilson, eleştirisini şu sözlerle sürdürdü:

“Nolan’ın Odyssey’i, destanı aziz kılan ögelerin birçoklarından mahrum. Vakit, hafıza, tarih, savaş ya da bir savaşçının ulu dönüşü ile ailesinin, düşmanlarının, yoldaşlarının, dostlarının ve komşularının ömürleri arasındaki ilgi hakkında ikna edici hiçbir şey söylemiyor. Ruhsal, duygusal, politik ve etik derinliği bulunmuyor. Anlatı yapısı numaracı. Yazım kötü. Karakterlerin hiçbirinin eylemleri veya sözleri için ikna edici bir motivasyonu yok. Hiç seks sahnesi yok ve tüm yiyecekler müthiş görünüyor.”

Nolan, Empire mecmuasına verdiği mülakatta ve basın tipinde, Wilson’ın çevirisinin birinci cümlesi olan “Bana karmaşık bir adamı anlat” ifadesini, Matt Damon tarafından canlandırılan Odysseus karakterini beyaz perdeye aktarırken kılavuz olarak kullandığını açıklamıştı.

Wilson ise bu referansa değinerek, “Bu senaryonun rastgele bir kısmını yazmış olmaktan utanırdım” sözünü kullandı.

Sunday Times mecmuasına verdiği söyleşide de tenkitlerini sürdüren Wilson, sinemanın kendisinde duygusal bir karşılık bulmadığını vurguladı.

Wilson, “Homeros’un bilakis çok uygun yazılmamış olmasıyla ilgili bir durum bu. Karakterler Homeros’un karakterlerindeki derinliğe sahip değil. ‘Bu adamın karısına dönüp dönmemesi sahiden umurumda mı?’ diye hissettim. Bana önemsemem için hiçbir sebep vermediniz” dedi.

Yapımın sinematik ve edebi niteliklerini eleştirmekle birlikte Wilson, sinemanın antik Yunan edebiyatına ve sinema kesimine olan olumlu tesirini kabul etti.

Filmin gösterime girmesinin kutlanması gereken bir olay olduğunu belirten Wilson, bu epik üretimin izleyicileri sinema salonlarına geri getirdiğini, kendi çevirisi dahil Odysseia baskılarının satışlarının süratle arttığını ve sinemanın tahminen de kimi üniversite idarelerini edebiyat, lisan ve tarih kısımlarını kapatmaktan vazgeçirebileceğini aktardı.

Wilson, “Nolan genel okuyucu kitlesine tekrar kitap okutmak için elinden geleni yapıyor ve ben buna minnettarım” değerlendirmesini ekledi.

Wilson’ın olumsuz değerlendirmelerine rağmen, sinema izleyicilerinin sinemaya ilgisi yüksek seyrediyor.

Açılış hafta sonunda CinemaScore üzerinden “A” notu alan imal, gişede yılın en büyük ticari başarılarından birine dönüştü. Sinema, ABD iç pazarındaki ikinci hafta sonunda 90 milyon dolar hasılat elde etti.