Vefat kokan parfüm! Rus casusların çöpe attığı şişe nasıl felaket getirdi?

Haberlerimizi Google’da Takip Edin

Gelişmelerden anında haberdar olun.

Google’da tercih edilen
kaynak olarak ekleyin

İngiltere’nin Amesbury kasabasında sakin bir yaz günüydü. Sokaktaki bir hayır kurumu kumbarasını (kıyafet ve eşya bağış kutusu) karıştıran Charlie Rowley, gözüne küçük bir karton kutu kestirdi. Kutunun içinde, plastiğe sarılı, üzerinde dünyaca ünlü Fransız markasının isminin yazdığı bir parfüm şişesi vardı. Birinin kazara ya da artık kullanmak istemediği için bu kıymetli parfümü çöpe attığını düşünen Rowley, büyük bir sevinçle kutuyu aldı. Hedefi, sevgilisi Dawn Sturgess’a hoş bir sürpriz yapmaktı.

Çöpe atılan yahut bağışlanan eşyalar arasından ‘hazine’ bulmak, Rowley’nin en büyük hobilerinden biriydi. Yıllar içinde bu halde televizyonlar, beyaz eşyalar bulup tamir etmişti. Fakat 2018 yılının o Haziran gününde asıl maksadı diğerdi; sevgilisine evlilik teklif etmek için kimsenin fark etmeden attığı bir yüzük bulmayı umuyordu.

Rowley CNN’e verdiği röportajda o günleri, “Dawn bana sık sık bir evlilik yüzüğü almamdan, bilhassa de safir bir yüzük istediğinden bahsederdi” kelamlarıyla anlatıyordu.

Ancak Rowley’nin bilmediği ölümcül bir gerçek vardı: Bulduğu o şişe, Rus istihbaratının yalnızca üç ay evvel, yakınlardaki Salisbury kentinde eski bir Rus casusunu zehirlemek için kullandığı askeri seviyedeki kimyasal hudut gazının ta kendisini barındırıyordu. Bu pak ikram; milletlerarası bir casusluk savaşının, dünyadan habersiz iki sivil kurbanı olan Dawn Sturgess’ın vefatı ve Charlie Rowley’nin bitkisel hayata girmesiyle sonuçlanacak trajik bir zinciri tetikledi.

Gözünü açtığında hiçbir şey hatırlamıyordu

“Gerçek, hoş bir ikram olduğunu düşünmüştüm. Dawn da görünce çok sevindi. Ancak her şey çok kısa müddette, çok korkunç bir halde zıt gitti” diyerek anımsıyor Rowley ve ekliyor:

“Parfümü sıktı, kokladı ve bileğine sürdü. Çok kısa bir mühlet sonra tuhaf hissettiğini söyledi. Başının ağrıdığından şikâyet etti, akabinde büsbütün tepkisizleşti. Onu ayıltmaya çalıştım. Her şey gözümün önünde ağır çekimde yaşanıyor üzereydi.“

Aynı günün ilerleyen saatlerinde, Sovyet dönemi üretimi olan Noviçok isimli hudut gazı Rowley’nin bedenini da ele geçirmeye başladı. Sırılsıklam ter içinde kalan, oturduğu yerde sallanarak anlamsız sözler mırıldanan Rowley, kısa müddet sonra komaya girdi. Haftalarca hastanede hayat gayreti verdi. Uyandığında birinci başta ne olduğunu bile hatırlamıyordu. Taburcu olduktan sonra ise felç geçirdi ve tekrar uzun bir tedavi sürecine girmek zorunda kaldı.

Bu dehşetli olay, sıradan bir İngiliz vatandaşını Rus ve İngiliz istihbarat servislerinin global hesaplaşmasının tam ortasına fırlattı.

Olayın üzerinden sekiz yıl geçmesine karşın Rowley, bugün hala yaşadıklarını sözlere dökmekte zorlanıyor. Yeni yayınlanan ‘The Salisbury Poisonings: A Spy Next Door’ (Salisbury Zehirlenmeleri: Yan Dairedeki Casus) isimli belgeselde konuşan Rowley, anlatırken sık sık duraksıyor, gözleri yaşlarla doluyor: “Bunu daima aklımın arkasına itmeye çalıştım. Benim ya da Dawn’ın başına bu türlü bir şey geleceğini hiç iddia etmezdim. O günden sonra hiçbir şey eskisi üzere olmadı” diyor.

Şişedeki tuhaflığı fark etmişti ancak…

Çift, evsizler için hizmet veren bir toplumsal tesiste tanışmış ve yaklaşık bir yıldır birlikteydi. Rowley yeni bir konuta taşınmış, sevgilisi Dawn’ın da yanına taşınması için meskeni hazırlıyordu. Hayatları hayli sadeydi; en büyük cümbüşleri sokaktaki bağış kutularından çıkan ‘hazinelerdi’.

Rowley, “Çöp kutularını karıştırırken görülmenin utandırıcı bir yanı vardı elbette, fakat birçok vakit mükafatını alıyordum. Dawn için her vakit en alttaki torbalara kadar kazardım, tahminen o safir yüzüğü bulurum diye” diyor.

28 Haziran günü, yani şişeyi bulduktan iki gün sonra, Rowley armağanını sevgilisine verdi. Bir cumartesi günü öğlen saatlerinde televizyon izliyorlardı. Dawn markayı çabucak tanıdı ve çok heyecanlandı.

Rowley, o an şişeyle ilgili tuhaf bir ayrıntı fark ettiğini hatırlıyor: Parfümün püskürtme sistemi şişeye takılı değildi, kutunun içinde başka duruyordu. Kapağı açıp mekanizmayı şişeye kendisi monte etmek zorunda kalmıştı.

Dawn parfümü sıktı, kokladı ve bileğine sürdü. Sıvının yağlı bir dokusu vardı ve hiçbir kokusu yoktu. Rowley o an içinden “Çok tuhaf, hiç kokusu olmayan bir parfüm” diye geçirdiğini söylüyor.

Kısa müddet sonra Dawn kendini düzgün hissetmediğini belirterek banyoya gitti. Az sonra banyodan büyük bir gürültü duyuldu. Rowley içeri girdiğinde sevgilisini küvetin içinde baygın halde buldu ve çabucak ambulans çağırdı. Rowley, o anı “Bir dakika evvel Dawn ile konuşuyordum, bir dakika sonra değişik biriydi, reaksiyon vermiyordu. Büsbütün panik moduna geçtim, ne yapacağımı bilemedim” diye anlatıyor.

Tam 10.000 insanı öldürebilecek güçte

İlk yardım grupları Dawn’ı süratle hastaneye kaldırdı. Durumun Rus casusluğu ve kimyasal silahlarla ilgili olduğundan habersiz olan Rowley, sevgilisinin arkasından hastaneye gitmeden evvel meskendeki birkaç işini halletmek istedi.

Rowley, yaşadığı pişmanlığı şu sözlerle lisana getiriyor: “Keşke onunla ambulansa binip gitseydim. Onun için makyaj materyali, kıyafet, birkaç modül eşya koyduğum bir çanta hazırlamayı planlıyordum. Fakat her şey o kadar süratli gelişti ki…”

Rowley, sevgilisini bir daha asla canlı göremedi. Dawn’ın hastaneye kaldırılmasından yalnızca 5 saat sonra, birebir adrese bu sefer Rowley için bir ambulans daha geldi. İşlerini bitirip konuta döndüğünde zehir onun da bedenine yayılmıştı. Dawn Sturgess hastanede 10 gün sonra, 44 yaşında hayatını kaybetti. Charlie Rowley ise o sırada komadaydı.

İngiltere’nin eski Terörle Mücadele Polis Şefi Neil Basu, belgeselde dehşet verici bir gerçeği açıklıyor: “O küçük parfüm şişesinin içindeki zehir, tam 10.000 insanı öldürebilecek güçteydi.”

Salisbury’nin ölümcül sırrı: Eski bir Rus ajanı

Yaklaşık 44 bin nüfuslu, tarihi ve kartpostalları andıran imajı ile Salisbury kenti, milletlerarası bir casusluk skandalının merkezi olmaya en son aday gösterilecek yerlerden biriydi. Lakin olaylar adeta bir soğuk savaş romanından fırlamış üzere gelişti.

2018’in Mart ayında, kent merkezindeki bir alışveriş alanında, bir bankta yarı baygın halde çökmüş iki kişi bulundu. Bu bireyler, İngiliz dış istihbarat servisi MI6 ismine casusluk yapmakla suçlanan eski bir Rus askeri istihbarat albayı Sergei Skripal ve Moskova’dan kendisini ziyarete gelen kızı Yulia Skripal’dı. Onlara birinci müdahaleyi yapan bir İngiliz polis memuru da ağır biçimde zehirlenerek hastaneye kaldırıldı.

İngiliz dedektifler, baba ve kızın Sovyetler Birliği tarafından geliştirilen askeri seviyedeki kimyasal hudut gazı Novichok ile zehirlendiğini tespit etti. Soruşturmaya nazaran, Rusya askeri istihbaratına (GRU) bağlı iki casus düzmece kimliklerle İngiltere’ye gelmiş, zehri Skripal’ın konutunun dış kapı koluna sürmüş ve tıpkı gün uçakla Moskova’ya geri dönmüştü.

Salisbury sokakları bir anda gözetici beyaz tulumlar giymiş isimli tıp uzmanları ve askerlerle doldu. Parklar, restoranlar, kiliseler karantinaya alındı. Kentte büyük bir panik dalgası yayıldı. Skripal ve kızı haftalarca yoğun bakımda kaldıktan sonra mucizevi bir formda hayatta kalmayı başardı ve daha sonra yeni kimliklerle saklı bir yere yerleştirildi.

Bu olaydan üç ay sonra, kent tam olağana dönmeye başlamışken, Salisbury’nin çabucak kuzeyindeki Amesbury kasabasında Charlie Rowley, o suikast teşebbüsünde casusların sokağa fırlattığı parfüm şişesi görünümlü ölümcül tuzağı buldu ve kâbus tekrar başladı.

“Adalet aramaktan vazgeçtim”

O devirde de Rusya Devlet Başkanı olan Vladimir Putin, İngiltere’nin suçlamalarını “saçmalık” olarak nitelendirerek reddetti. Şişeyi atan Rus casuslarının kimlikleri İngiliz istihbaratı tarafından fotoğraflarıyla deşifre edildi. Lakin casuslar, Rus televizyonuna çıkıp Salisbury’ye yalnızca “ünlü katedralin 123 metrelik yüksek kulesini görmek isteyen günahsız turistler” olarak gittiklerini argüman ettiler. Rusya suçluları iade etmediği için iki casus hiçbir vakit tutuklanamadı.

Charlie Rowley ise komadan uyandığında acı gerçeği hekimlerden öğrendi: Sevgilisini öldüren şey, kendisinin ona doğum günü/nişan ikramı üzere büyük bir sevinçle verdiği o parfüm şişesiydi.

Rowley, “Korkunç bir şok yaşadım. Dawn’a armağan olarak verdiğim şişeydi o. Kendimi inanılmaz derecede hatalı hissettim ve hala bu suçluluk hissiyle başa çıkmakta zorlanıyorum” diyor.

Rowley bugün hala Salisbury yakınlarında, zehrin bedeninde bıraktığı kalıcı hasarlarla yaşıyor. Sol kolunu büyük oranda kullanamıyor, görme ve istikrar problemleri yaşıyor, hafızası ise hiçbir vakit tam olarak yerine gelmedi.

Olaydan bir yıl sonra net bir karşılık alabilmek ümidiyle Londra’daki Rus Büyükelçisi ile şahsen görüşen Rowley, aradığı adaleti orada da bulamamış: “Gerçeği birinci ağızdan duymak istemiştim. Lakin hiçbir yanıt alamadım, yalnızca topu taca atan mazeretler sundular. Artık bir adalet beklentim kalmadı. Bu durum benim boyumu aşar, artık yapabileceğim hiçbir şey yok.”