Mutabakat bozuldu: ABD ile İran arasındaki çatışmalar 6. gününde

İran, ABD ordusunun askeri tesislerine yönelik üst üste gerçekleştirdiği altıncı gece bombardımanının akabinde cuma günü Ortadoğu’daki ABD tesislerine yeni ataklar başlattığını, bu kapsamda Suriye topraklarında birinci defa direkt bir amacı vurduğunu açıkladı.

Geçen ay taraflar arasında sağlanan ateşkes, yerini günlük akın ve misillemelere bıraktı. Yaşanan çatışmalar global petrol nakliyeciliğinde kritik kıymete sahip Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatı büyük ölçüde durdururken ABD ve İsrail’in şubat ayında başlattığı savaşın global iktisada yönelik yansımaları yatırımcılar arasındaki telaşları tekrar artırdı.

ABD ordusu, İran’ın askeri yeteneklerini daha da zayıflatmak amacıyla Keşm Adası ile ülkenin en büyük limanına mesken sahipliği yapan Bender Abbas yakınlarındaki kritik deniz ve Devrim Muhafızları tesisleri dahil birçok noktaya gece boyunca yeni hava taarruzları düzenlendiğini açıkladı.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı tarafından yapılan yazılı açıklamada şu tabirlere yer verildi:

“Savaş uçakları, insansız hava araçları ve savaş gemilerini içeren ABD kuvvetleri; kıyı izleme ve hava savunma mevzileri, askeri lojistik altyapısı ile deniz muharebe yetenekleri üzere düzinelerce İran askeri maksadını hassas mühimmatla vurmuştur.”

İran’ın yarı resmi Tasnim haber ajansı, ülkenin güneydoğusundaki liman kenti Çabahar yakınlarında yer alan Pasabandar bölgesine düzenlenen ABD akınında bir sivilin hayatını kaybettiğini duyurdu.

İran, komşu ülkelerdeki ABD askeri üslerine, Ürdün’deki bir hava üssü de dahil olmak üzere füze ve insansız hava araçlarıyla karşılık verdi. İran ordusu cuma günü erken saatlerde Bahreyn ve Kuveyt’teki ABD tesislerine yönelik akınlar gerçekleştirdiğini açıkladı.

Görgü şahitlerinin aktardığı bilgilere nazaran, Katar’ın başşehri Doha’da patlama sesleri duyuldu. Katar İçişleri Bakanlığı, şarapnel parçaları nedeniyle bir çocuğun yaralandığını açıkladı.

İran medyası, ABD’nin son akınlarında beş köprünün yanı sıra kıyı kenti Bender Hamir’deki tren istasyonu ile ülkenin güneydoğusundaki İranşehr Havalimanı’nın vurulduğunu aktardı.

İran resmi haber ajansı IRNA, güneydeki liman kenti Bender Hamir’deki köprülere düzenlenen ABD ataklarında yedi kişinin hayatını yitirdiğini bildirdi.

İran devlet medyası, Devrim Muhafızları Ordusunun, İranşehr’de öldürülen İran askerlerinin intikamını almak hedefiyle Suriye’nin el-Tanf bölgesinde bulunan bir ABD özel harekat komuta merkezini amaç alarak vurduğunu duyurdu.

Bu hareket, komşu ülkeleri tesiri altına alan çatışmaların dışında kalmaya çalışan Suriye topraklarında İran tarafından gerçekleştirilen birinci direkt taarruz olarak kayıtlara geçti.

Bölgedeki öbür çatışma çizgilerinde ise Lübnan’da İran dayanaklı Hizbullah savaşçıları İsrail güçleriyle çatışırken Irak’ta İran takviyeli silahlı kümeler ABD gayelerine insansız hava aracı ve roketlerle hücumlar düzenlemeyi sürdürüyor.

İran devlet medyasının Devrim Muhafızları açıklamasına dayandırdığı haberine nazaran, Umman’ın Gannem bölgesindeki bir ABD hava denetim radarı ile Salameh Kayalıkları’ndaki bir deniz radar sistemi gaye alınarak imha edildi.

Karşılıklı taarruzların şiddetlenmesi, doğalgaz ve petrol nakliyatında dünyanın en önemli su yolu olan Hürmüz Boğazı’ndaki geçişleri tekrar büyük oranda durdurdu.

Bu da petrol fiyatlarının yükselmesine yol açarken global enflasyon üzerindeki olumsuz tesirlere dair tasaları de beraberinde getirdi.

Tahran yönetimi boğazı yine ablukaya alırken Washington ise çarşamba gününden bu yana İran limanlarına yönelik ambargoyu tekrar uygulamaya koydu.

Reuters’a konuşan kaynaklar, Washington’ın İran altyapısını maksat almaya devam etmesi halinde, Tahran’ın Yemen’deki müttefiki Husileri Kızıldeniz’in girişindeki bir öteki kritik geçiş noktası olan Babülmendep Boğazı’nı kapatmaya teşvik edebileceğinin sinyalini verdiğini aktardı.

İran, geçen hafta boğazdaki bir koridordan geçen gemileri amaç almıştı.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt perşembe günü düzenlediği basın toplantısında, ABD Başkanı Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı’ndaki bu etkin hareketlere seyirci kalmayacağını ve İran’ın bunun bedelini ödemesini sağlayacağını belirtti.

Leavitt, Başkan Trump’ın tıpkı vakitte diplomasiye de her vakit açık olduğunu kelamlarına ekledi.

İranlı kaynaklar, Tahran’ın haziran ayındaki mutabakat zaptını büsbütün ortadan kaldıracak bir tansiyondan kaçınmak istediğini ancak Hürmüz Boğazı üzerindeki otoritesini kabul ettirmeyi amaçladığını söz etti.

İran içinde ise yine başlayan bombardımanlar halk arasında kaygıya sebep oldu.

Güvenlik gerekçesiyle soyadının açıklanmasını istemeyen Tahran sakinlerinden 46 yaşındaki devlet memuru Mahlegha, Reuters’a yaptığı açıklamada, “Savaşın yine başlama kaygısıyla yaşamak çok yıpratıcı. Bu formda yaşayamazsınız. Ben şahsen diplomasinin kazanmasını istiyorum” dedi.

Tahran idaresi, Hürmüz Boğazı’nı kullanan tüm gemilerin kendi kıyılarına yakın bir rotadan geçmesini istiyor ve geçen ayki mutabakat metninde belirlenen 60 günlük müzakere sürecinin sonunda geçiş fiyatı almayı planlıyor.

Washington ise gemileri Umman kıyısı boyunca güneydeki alternatif rotayı kullanmaya teşvik ediyordu.

ABD kuvvetleri, düzenlenen hava saldırılarının İran’ın boğazı denetim etme yeteneğini sekteye uğratmak gayesiyle kıyı şeridindeki askeri gayelere yönelik olduğunu açıkladı.

İran Ordusu Sözcüsü Tuğgeneral Muhammed Ekraminia ise perşembe günü yaptığı açıklamada, İran’ın kendi topraklarının her noktasından boğazı vurma gücüne sahip olması sebebiyle ABD stratejisinin sonuç vermeyeceğini savundu.

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın ana petrol ihraç terminalinin yer aldığı Harg Adası’nı ele geçirmek de dahil olmak üzere kara ögelerini kullanma seçeneğini dışlamadı.

Trump, Tahran müzakere masasına dönmediği takdirde önümüzdeki hafta İran’daki elektrik santrallerini ve köprüleri vurma tehdidini yineledi.