ABD, mutabakat metnini birinci defa kamuoyuyla paylaştı… İran’dan açıklama geldi: ABD’yi yendik

İran devlet televizyonu, üst seviye ABD’li bir yetkilinin, ABD ile İran ortasında varılan ve kesin muahede için 60 günlük müzakere müddeti öngören 14 unsurluk mutabakat metnini birinci sefer kamuoyuyla paylaşmasının akabinde, Kalibaf ile gerçekleştirilen röportajı yayımladı. Röportajda Kalibaf, ABD ve İsrail’in savaşın başında belirlediği 9 maksada ulaşmasına müsaade vermediklerini kaydederek, “Dünyanın siyasi, ekonomik ve askeri olarak bir numaralı gücü İsrail ile birlikte karşımıza çıktı. Bu savaşın çatışma sahnesi global tesirler doğurdu ve bu milletlerarası bir mevzuydu. Gelişmeler bölgesel olabilir lakin tesirleri global boyuttadır. ABD ve İsrail’in savaşın başında belirlediği 9 gayeye ulaşmasına müsaade vermedik. ABD ve Siyonist rejimi yendik.” diye konuştu.

“SİLAHLI KUVVETLERİMİZ DÜŞMAN KARŞISINDA GALİP GELMİŞTİR”

Mevcut müzakerelerin, ABD ile geçmiş devirde gerçekleştirilen müzakerelerden farklı olduğunu söyleyen Kalibaf, “Şimdiki müzakerelerin evvelki periyotlardan farkı, alandaki zaferin müzakereye destek oluşturmasıdır. Silahlı kuvvetlerimiz düşman karşısında galip gelmiştir.” değerlendirmesinde bulundu.

Kalibaf, şunları kaydetti:

“Müzakereler sırasında düşmanın Fars Körfezi’ndeki aksiyonlarına karşılık verdik. Hürmüz Boğazı’ndan geçmeye çalışan iki düşman fırkateyn vuruldu ve yandı. Öte yandan düşman uçaklarının kalktığı tüm havalimanları bulundukları ülkelerde vuruldu. Bu olaylar müzakereler devam ederken meydana geldi.

İsrail Dahiye’yi vurduğunda ABD’ye karşılık vereceğimiz konusunda tehdit ettik ve ültimatom verdik, taleplerimizin kabul edilmesini istedik. Ardından ABD Başkanı, Netanyahu’nun Dahiye’ye saldırma hakkının bulunmadığına dair paylaşım yapmak zorunda kaldı.”

Kalibaf son olarak, “Benim işim diplomasi değil ben bir savaşçıyım. Diplomasiyi savaşçı ruhuyla yürütüyorum. Askeri aksiyonla elde etmek istediğimiz şeyleri hatta daha fazlasını müzakere ile başardık. Savaşı kazandık ve kazanımlar müzakerelerde şekillenecektir.” tabirlerini kullandı.

ABD’Lİ YETKİLİ, 14 UNSURLUK MUTABAKATI BİRİNCİ SEFER PAYLAŞTI… İŞTE KRİTİK UNSURLAR

Üst seviye ABD’li bir yetkili, ABD ile İran ortasında varılan ve son mutabakat için 60 günlük müzakere müddeti öngören 14 unsurluk mutabakat metnini birinci sefer kamuoyuyla paylaştı.

ABD’li üst seviye bir yetkili, düzenlediği telekonferansta basın mensuplarına, ABD ile İran ortasında varılan ve 14 unsurdan oluşan mutabakat metninin ayrıntılarını açıkladı.

Mutabakat metninin tamamını okuduğunu ve metin üzerinde kapsamlı değerlendirmelerde bulunduğunu belirten yetkili, İran’ın bu mutabakatla nükleer silaha sahip olmayacağını kabul ettiğini söyledi.

Yetkili, Hürmüz Boğazı’nın yine açılacağını, İran’ın elindeki nükleer stokların imha sürecinin ve ülkenin 300 milyar dolarlık dondurulmuş fonlarının hür bırakılmasına ait sürecin ise derhal müzakereye açılacağını söz etti.

ABD’li yetkilinin daha sonra tamamını okuduğu 14 unsurluk mutabakat metni şu unsurlardan oluşuyor:

“1- ABD ile İran İslam Cumhuriyeti, Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerdeki askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirildiğini ilan etmek, bundan bu türlü birbirlerine karşı rastgele bir savaş yahut askeri operasyon başlatmamayı taahhüt etmek, birbirlerine karşı güç kullanmaktan yahut güç kullanma tehdidinde bulunmaktan kaçınmak ve Lübnan’ın toprak bütünlüğünü ve egemenliğini garanti altına almak hedefiyle bu mutabakat zaptını imzalamaktadırlar. En son mutabakat, Lübnan dahil olmak üzere tüm cephelerdeki savaşın kalıcı olarak sona erdirilmesini ve bu paragrafın öteki kararlarını teyit edecektir.

2- ABD ve İran İslam Cumhuriyeti, birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne hürmet göstermeyi ve birbirlerinin iç işlerine karışmamayı taahhüt ederler.

3- ABD ve İran İslam Cumhuriyeti, en fazla 60 gün içinde en son muahedeyi müzakere edip sonuçlandırmayı taahhüt eder, bu müddet, karşılıklı istek ile uzatılabilir.

4- Bu mutabakat zaptının imzalanmasının çabucak akabinde ABD, İran İslam Cumhuriyeti’ne yönelik deniz ablukasını ve her türlü engellemeyi yahut aksaklığı kaldırmaya başlayacak ve deniz ablukasını 30 gün içinde büsbütün sona erdirecektir. Bu mühlet zarfında, gemilerin trafiği, İran İslam Cumhuriyeti tarafından tekrar tesis edilen savaş öncesi trafik hacmine orantılı olacaktır. ABD ayrıyeten, kesin muahedenin imzalanmasından sonraki 30 gün içinde İran İslam Cumhuriyeti sonları yakınındaki kuvvetlerini geri çekmeyi taahhüt eder.

5- Bu mutabakat zaptının imzalanmasının akabinde İran İslam Cumhuriyeti, ticari gemilerin İran Körfezi’nden Umman Denizi’ne ve aykırısı tarafta, sırf 60 gün mühletle, fiyatsız ve inançlı bir biçimde geçiş yapabilmeleri için elinden gelen tüm çabayı göstererek gerekli düzenlemeleri yapacaktır. Ticari gemilerin trafiği derhal başlayacak ve İran İslam Cumhuriyeti tarafından teknik ve askeri manilerin kaldırılması ve mayın paklığı gerekliliği göz önünde bulundurularak, bu düzenlemeler 30 gün içinde yürürlüğe girecektir. İran İslam Cumhuriyeti, geçerli memleketler arası hukuk ve Hürmüz Boğazı kıyı devletlerinin egemenlik hakları çerçevesinde, başka Basra Körfezi kıyı devletleriyle görüşerek Hürmüz Boğazı’ndaki gelecekteki yönetim ve denizcilik hizmetlerini belirlemek üzere Umman Sultanlığı ile diyalog kuracaktır.

6- ABD, bölgesel ortaklarıyla birlikte İran İslam Cumhuriyeti’nin yine inşası ve ekonomik kalkınması için en az 300 milyar ABD doları fiyatında, kesin ve karşılıklı olarak mutabık kalınan bir plan hazırlamayı taahhüt etmektedir. Bu planın uygulanmasına yönelik düzenek, 60 gün içinde imzalanacak son muahedenin bir kesimi olarak kesinleştirilecektir. İlgili finansal süreçler için gerekli olan tüm lisanslar, muafiyetler ve müsaadeler ABD tarafından verilecektir.

7- ABD, sonuncu muahedenin bir modülü olarak, üzerinde mutabık kalınan bir takvime nazaran, Birleşmiş Milletler Güvenlik Kurulu kararları, Milletlerarası Atom Gücü Ajansı (UAEA) Yönetim Kurulu kararları, tüm tek taraflı ABD yaptırımları, birincil ve ikincil yaptırımlar dahil olmak üzere kaldırmayı taahhüt eder. İran İslam Cumhuriyeti ve ABD, üstte bahsedilen yaptırımların kaldırılması konusunun kritik ehemmiyetini kabul eder ve bu hususlarda karşılıklı mutabakat sağlamak emeliyle müzakerelerde bu problemleri derhal ele alma niyetlerini tabir ederler.

8- İran İslam Cumhuriyeti, nükleer silah temin etmeyeceğini yahut geliştirmeyeceğini bir defa daha teyit etmektedir. ABD ve İran İslam Cumhuriyeti, yedinci paragrafta belirtilen takvime uygun olarak karşılıklı olarak mutabık kalınacak bir sistem çerçevesinde, zenginleştirilmiş materyal stoklarının imhasını, UAEA nezareti altında yerinde seyreltme yoluyla gerçekleştirilecek taban prosedürle tahlile kavuşturmak üzere anlaşmışlardır. Taraflar ayrıyeten, en son muahedede üzerinde mutabık kalınacak tatmin edici bir çerçeve temelinde, zenginleştirme problemini ve İran İslam Cumhuriyeti’nin nükleer gereksinimleriyle ilgili öteki karşılıklı olarak kararlaştırılan mevzuları görüşmeyi kabul etmişlerdir. Son muahede, bu paragrafın kararlarını teyit edecek ve İran İslam Cumhuriyeti, üstte belirtilen nükleer sıkıntıların hayati değerini kabul edecektir. Taraflar, bu sıkıntılar üzerinde karşılıklı mutabakat sağlamak emeliyle müzakerelerde bu bahisleri derhal ele alma niyetlerini söz etmektedirler.

9- Son muahede imzalanana kadar, ABD ve İran İslam Cumhuriyeti mevcut durumu muhafazayı kabul ederler. İran İslam Cumhuriyeti nükleer programının mevcut durumunu koruyacak, ABD ise rastgele bir yeni yaptırım uygulamayacak ve bölgeye ek asker konuşlandırmayacaktır.

10- ABD, bu mutabakat zaptının imzalanmasının çabucak akabinde ve yaptırımların sona ermesine kadar, ABD Hazine Bakanlığının İran ham petrolü, petrol eserleri ve türevlerinin ihracatı ile bankacılık süreçleri, sigortacılık, nakliye vb. dahil olmak üzere tüm ilgili hizmetler için muafiyetler vereceğini taahhüt eder.

11- ABD, bu mutabakat zaptının yürürlüğe girmesiyle birlikte İran İslam Cumhuriyeti’ne ilişkin dondurulmuş yahut kısıtlanmış fon ve varlıkların kullanımına tam olarak açılmasını taahhüt eder. ABD ile İran İslam Cumhuriyeti, müzakereler sırasında bu fonların özgür bırakılmasına ait yollar üzerinde karşılıklı olarak mutabık kalacaktır. Bu fonlar, ister asıl hesaptan ister havale yoluyla elde edilsin, İran İslam Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafından belirlenen en son lehtara yapılacak ödemeler için tam olarak kullanılabilir hale getirilecektir. ABD, buna uygun olarak gerekli tüm lisans ve müsaadeleri vermeyi taahhüt eder.

12- ABD ve İran İslam Cumhuriyeti, bu mutabakat zaptının başarılı bir halde uygulanmasını ve kesin mutabakata gelecekte uyulmasını izlemek üzere bir yürütme düzeneğinin kurulacağı konusunda mutabık kalmışlardır.

13- Bu mutabakat zaptının imzalanmasının akabinde, bu mutabakat zaptının 1, 4, 5, 10 ve 11. paragraflarının uygulanmaya başlanması ve bu önlemlerin uygulanmaya devam edilmesi şartıyla, ABD ve İran İslam Cumhuriyeti, son muahede konusunda münhasıran öteki paragraflar üzerinde müzakerelere başlayacaktır.

14- En son muahede, bağlayıcı bir BM Güvenlik Kurulu kararıyla onaylanacaktır.”