‘Soykırım’ ikazına karşın… Gazze’yi yıkan silahlarda çok ülkenin izi var

BİRLEŞMİŞ Milletler’in en üst yargı kurumu olan Milletlerarası Adalet Divanı’nın (UAD) Gazze’de “makul soykırım riski” bulunduğuna hükmetmesinin ve Soykırım Cürmünün Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi’ne taraf 153 devlete “soykırımı önleme” yükümlülüğünü hatırlatmasının üzerinden geçen aylara karşın, dünya devletlerinin İsrail’e silah akışını kesmediği ortaya çıktı. El Cezire’nin İsrail Vergi Dairesi (ITA) bilgi tabanındaki 6.5 milyondan fazla gümrük kaydını inceleyerek gerçekleştirdiği aylar süren kapsamlı bir araştırma, ortalarında resmi silah ambargosu uygulayan yahut tedariki askıya aldığını açıklayan ülkelerin de bulunduğu en az 51 ülke ve özerk bölgenin İsrail’e askeri mühimmat, patlayıcı unsur ve zırhlı araç modülü göndermeyi sürdürdüğünü gözler önüne serdi.

EN ÇOK PATLAYICI MÜHİMMAT

Ocak 2024’te Güney Afrika’nın açtığı tarihi dava sırasında, mahkemenin ihtiyati önlem kararlarından sonra Ekim 2025’teki ateşkese kadar geçen süreçte can kaybı 70 bini, yaralı sayısı ise 171 bini aştı. El Cezire’nin tahlil ettiği gümrük kodları, UAD’nin net ikazlarına karşın İsrail’in silah ve mühimmat ithalatının azalmak bir yana, daha da arttığını gösteriyor. Gelen askeri gereçlerin en büyük hissesini ise direkt “patlayıcı mühimmatlar” oluşturuyor.

ABD ve Avrupa’nın birçok ülkesinde Gazze’deki savaş boyunca İsrail’e silah ambargosu uygulanması talebiyle protestolar düzenlenmişti.

ATEŞKES BİLE KESMEDİ

İsrail’e giren askeri nitelikli materyallerin en büyük beş menşe ülkesi olan ABD, Hindistan, Romanya, Tayvan ve Çek Cumhuriyeti, savaş ve katliamlar derinleşirken sevkiyatlarını tepeye taşıdı. Bilgilere nazaran yalnızca bu birinci 5 ülke, iki yıllık süreçte İsrail’e 735.2 milyon dolar bedelinde askeri gereç pompaladı. Bu ülkelerin yanı sıra Brezilya ve birtakım Avrupa ülkeleri de lojistik akışı beslemeye devam etti. Bilgilere nazaran sevkiyatlarda bombalar, el bombaları, torpidolar, mayınlar, füzeler, bunların kesimleri, mermi ve kartuşlar, silah kesimleri ile roketatar ve zırhlı araç kesimleri yer alıyor. Ateşkesten sonra bile sevkiyat durmadı. 2025 sonuna gelindiğinde 28 ülkeden gelen en az 220 sevkiyat, ateşkes ve 31 Aralık 2025 ortasındaki devirde İsrail limanlarına ulaştı. Araştırma, dünya önderlerinin kınamalarına karşın global silah zincirinin çalışmaya devam ettiğini, ülkelerin milletlerarası hukuku savunurken fiiliyatta İsrail’in bombardıman kapasitesini beslediğini ortaya koyuyor.

SOYKIRIMA ORTAKLIK

 Uluslararası hukuk uzmanları, UAD kararına karşın sevkiyatı durdurmayan devletlerin hukuken “soykırıma ortaklık” kabahati işliyor olabileceği konusunda hemfikir.

Ayrıca uzmanlar, Silah Ticareti Antlaşması’nın 6’ncı hususu uyarınca, ihraç edilen silahların önemli insan hakları ihlallerinde kullanılma riski varsa, bu transferlerin derhal yasaklanması gerektiğinin altını çiziyor. Fakat 51 ülkenin gümrük kayıtları, memleketler arası hukukun ekonomik ve siyasi çıkarlar karşısında bir kere daha felç olduğunu açıkça ortaya koyuyor.