Melasma tedavisi yazın bırakılmalı mı?

Melasma birden fazla vakit sadece kozmetik bir sorun üzere görülse de aslında kronik seyirli, tekrarlamaya eğilimli bir cilt hastalığıdır.
Hastaların en sık şikâyeti ise şudur:
“Lekeler neden daima geri geliyor?”
Çünkü melasma yalnızca cildin üst katmanında oluşan kolay bir pigment artışı değildir.
Yıllar boyunca melasmanın sadece pigment hücrelerinin fazla çalışması sonucu geliştiği düşünüldü.
Bugün biliyoruz ki işin içinde sadece melanin artışı yok.
Güneş hasarı, cilt bariyer bozukluğu, damar yapıları, inflamasyon, bağ dokusu değişiklikleri ve hormonal tesirler daima birlikte rol oynuyor.
Özellikle güneş ışığı melasmanın en güçlü tetikleyicisidir.
UV ışınları kadar görünür ışık ve sıcaklık da pigment hücrelerini aktive eder. Son yıllarda mavi ışığın da melasma üzerinde tesirli olabileceği gösterildiği için telefon, tablet ve bilgisayar ekranları bile artık bu sürecin bir kesimi olarak bedellendiriliyor. Fakat sorun sadece pigment hücrelerinin fazla çalışması değildir.
Melasmalı ciltte, cildin gözetici bariyer yapısında bozulma olduğu görülür. Bu durum pigmentin daha derine yerleşmesine ve lekelerin daha kalıcı hale gelmesine neden olabilir. Kolajen yapısı bozulur, güneş hasarı artar ve cilt daha hassas hale gelir.
Bunun yanında “mast hücresi” ismi verilen birtakım savunma hücrelerinin sayısında artış olduğu da bilinmektedir.
Bu hücreler histamin ve inflamasyonu artıran çeşitli hususlar salgılayarak hem pigmentasyonu artırır hem de hastalığın kronikleşmesine katkıda bulunur.
Bazı hastalarda melasmaya hafif kızarıklık, hassasiyet yahut damar görünümünün eşlik etmesinin nedeni de budur.
Çünkü melasma sadece bir renk değişikliği değil, birebir vakitte düşük seviyeli kronik inflamasyonla bağlantılı bir hastalıktır.
Hormonal tesirler de değerlidir. Gebelik, doğum denetim hapları ve birtakım hormon tedavileri melasmayı tetikleyebilir.
Bu nedenle bayanlarda erkeklere nazaran çok daha sık görülür.
Tüm bu nedenlerle çağdaş melasma tedavisi artık sırf “leke açıcı krem sürmekten” ibaret değildir.
Günümüzde tedavinin temel gayesi:
∆ Pigment üretimini azaltmak,
∆ İnflamasyonu baskılamak,
∆ Cilt bariyerini güçlendirmek,
∆ Damar tesirini azaltmak,
∆ Güneş hasarını denetim etmek,
∆ Cildi uzun periyotta sakin tutmaktır.
Bu nedenle tedavi birçok vakit kombine halde planlanır.
Leke baskılayıcı kremler, antioksidan içerikler, retinoidler, traneksamik asit içeren eserler, bariyer onarıcı tedaviler ve uygun hastalarda çeşitli süreçler birlikte kullanılabilir.
Kimyasal peeling’ler, microneedling uygulamaları, birtakım düşük güçlü lazer sistemleri ve cilt yenileme protokolleri de seçilmiş hastalarda yarar sağlayabilir.
Ancak burada en kıymetli nokta, cildi agresif halde tahriş etmeden denetimli ilerlemektir.
Özellikle yaz aylarında melasma idaresi konusunda yıllardır değerli bir yanlış inanış vardı: “Yazın tedavi bırakılır.” Nitekim de geçmişte uygulanan kimi agresif süreçler yaz periyodunda leke riskini artırabiliyordu. Bu nedenle birçok hasta yaz gelince tüm tedavileri kesiyordu. Lakin artık yaklaşım değişti.
Bugün biliyoruz ki melasma tedavisini büsbütün bırakmak birden fazla vakit lekelerin tekrar yoğunlaşmasına neden oluyor.
Çünkü yaz boyunca güneş, sıcaklık ve görünür ışık tesiri devam ediyor. Tedavi kesildiğinde pigment hücreleri tekrar aktive oluyor ve sonbaharda hastalar birçok vakit daha koyu lekelerle geri dönüyor.
Bu nedenle yaklaşım “Yazın tedaviyi büsbütün bırakmak” değil, “Yazın cildi yormadan tedaviye devam etmek” olmalıdır.
Özellikle:
∆ Bariyer dostu tedaviler,
∆ Düşük irritasyonlu leke serumları,
∆ Antioksidan içerikler,
∆ Hafif peeling uygulamaları,
∆ Nem ve bariyer takviyeleri,
∆ Denetimli microneedling süreçleri,
∆ Birtakım düşük güçlü lazer sistemleri uygun hasta seçimiyle yaz periyodunda de uygulanabilir.
Burada hedef cildi agresif biçimde soymak değil, inflamasyonu artırmadan pigment denetimini sürdürebilmektir.
Elbette tüm bunların temelinde güçlü güneş muhafazası yer alır.
Melasma hastalarında sırf klasik güneş koruyucular kâfi olmayabilir.
Özellikle görünür ışığa karşı da müdafaa sağlayan, demir oksit içeren renkli güneş koruyucular daha yararlı olabilir.
Bunun yanında:
∆ Şapka kullanılması,
∆ Ağır güneşten kaçınılması,
∆ Cildin çok ısıya maruz bırakılmaması,
∆ Sauna ve ağır sıcak ortamların sonlandırılması tedavinin değerli kesimleridir.
Sonuç olarak melasma kısa vadeli değil, uzun devir denetim gerektiren kronik bir cilt hastalığıdır.
Günümüzde hakikat eserler, uygun süreçler ve cilt bariyerini koruyan çağdaş yaklaşımlarla yaz aylarında da tedaviye denetimli formda devam etmek mümkündür.
Asıl kıymetli olan, cildi tahriş etmeden melasmayı yıl boyunca istikrarda tutabilmektir.