Lübnan’da ateşkes Hürmüz’ü de açtı

TAHRAN’ın ABD ile yürütülen müzakerelerden doğacak muhtemel bir ateşkes denkleminde Lübnan’ın da yer alması gerektiğine dair “kırmızı çizgilerini” kaide koyduğu bir periyotta atılan temkinli adımlar sonuç verdi. ABD Başkanı Donald Trump’ın önceki gün yaptığı duyuruyla Tel Aviv ve Beyrut ortasında başlayan ateşkes, beraberinde global petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği ve ikili abluka altındaki Hürmüz Boğazı’nın açılmasıyla sonuçlandı.

10 GÜNLÜK ATEŞKES İLAN EDİLDİ

İsrail’in 2 Mart’tan bu yana akınlarını sürdürdüğü Lübnan çizgisinde ateşkes için birinci somut adım atıldı. Trump, evvelki gün toplumsal medya platformu Truth Social üzerinden Lübnan’da 10 günlük ateşkesin perşembe günü saat 17.00’de (TSİ 24.00) başladığını duyurdu. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Trump’ın baskısıyla kabul etmek zorunda kaldığı öne sürülen ateşkese ait yaptığı birinci açıklamada, tarihi bir barış muahedesi için bir fırsat doğduğunu belirtti. Trump da toplumsal medya paylaşımında, Netanyahu idaresine seslenerek, “İsrail, artık Lübnan’ı bombalamayacak. Kâfi artık” davetinde bulundu.

HÜRMÜZ SONUNDA AÇILDI

Lübnan’da ilan edilen kırılgan ateşkesin akabinde Tahran’dan bilhassa Avrupa ve Asya ülkelerini sevindirecek açıklama geldi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, “Lübnan’daki ateşkese paralel olarak, ateşkesin kalan mühleti boyunca Hürmüz Boğazı’nın tüm ticari gemilere açıldığını” duyurdu. Arakçi, gemilerin boğazdan geçişinin İran Liman ve Denizcilik Örgütü tarafından daha evvel duyurulduğu üzere koordine edilmiş rotadan yapılacağını belirtti. New York Times’a konuşan analistler, Arakçi’nin belirttiği rotanın İran kıyılarına yakın bir rota manasına geldiğini kaydetti.

İRAN’DAN HÜRMÜZ KOŞULLARI

Öte yandan İran İhtilal Muhafızları Ordusu (IRGC) Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçmesi için kurallarını açıkladı. Buna nazaran, IRGC’nin geçiş şartları ortasında; sivil gemilerin belirlenen rotadan geçeceği, askeri gemilerin ise boğazı geçmesinin yasak olduğu hususları yer alıyor. Ayrıyeten geçişler için IRGC’nin onayının gerektiği belirtiliyor. 

‘ABLUKA SÜRERSE MİSİLLEME YAPARIZ’

İran’ın yarı resmi Tasnim Haber Ajansı’nın kaynaklara dayandırdığı haberinde de İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, “İran limanlarına yönelik deniz ablukası devam ederse, İran’ın misillemede bulunacağını” belirtti.

TRUMP: TEŞEKKÜRLER ABLUKAYA DEVAM

Trump da Hürmüz’ün açılma kararının akabinde, Truth Social’dan yaptığı açıklamada İran’a teşekkür etti. Trump, yaptığı başka paylaşımda da İran ile “anlaşma” tamamlanana kadar ABD’nin deniz ablukasının tam güçle devam edeceğini belirtti. Ayrıyeten, “İran, Hürmüz Boğazı’nı bir daha asla kapatmayacağını kabul etti. Artık burası dünyaya karşı bir silah olarak kullanılmayacak” dedi.

AVRUPA’NIN KONFERANSI BİRDEN BOŞA ÇIKTI

FRANSA’nın başşehri Paris’te bulunan Elysee Sarayı dün Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğünün yine tesis edilmesine ait memleketler arası bir konferansa konut sahipliği yaptı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile İngiltere Başbakanı Keir Starmer’ın eş başkanlığında gerçekleştirilen toplantıya Almanya Başbakanı Friedrich Merz ve İtalya lideri Giorgia Meloni şahsen, telekonferans yoluyla ise yaklaşık 50 ülke ve memleketler arası kuruluş katıldı. Lakin uzmanların Avrupa’nın ABD’den bağımsız hareket etme kapasitesini gösterme uğraşı olarak yorumladığı konferans dün Hürmüz Boğazı’nın sürpriz bir kararla açılmasının akabinde boşa çıkmış oldu.

TRUMP: BENİ ARADILAR

Avrupalı müttefiklerinden haftalardır takviye bekleyen lakin geri çevrilen ABD Başkanı Donald Trump da “hayal kırıklığını” bir sefer daha lisana getirme fırsatını kaçırmadı. Trump, toplumsal medya platformundan “Hürmüz Boğazı sorunu artık sona erdiğine nazaran, NATO’dan bize yardıma gereksinim duyup duymadığımızı soran bir telefon aldım. Ben de onlara, yalnızca gemilerini petrolle doldurmak istiyorlarsa gelsinler, aksi halde uzak durmalarını söyledim” bildirisini paylaşarak,NATO’yu bir defa daha “kâğıttan kaplana” benzetti.

Öte yandan Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, İran’ın Hürmüz kararını memnuniyetle karşıladıklarını bildirdi. Macron, Merz ve Starmer toplantının akabinde boğazın açılmasını ‘doğru istikamette atılmış bir adım’ olarak nitelendirerek ‘acil anlaşma’ davetinde bulundu.

ABD VE İRAN ORTASINDA NÜKLEER PAZARLIĞI

ABD merkezli Axios’un haberine nazaran Washington ve Tahran ortasında “savaşı sona erdirmek üzere” üç sayfalık bir mutabakat metni üzerinde pazarlık gerçekleştiriliyor. Washington’un yaklaşık 20 milyar dolarlık dondurulmuş İran varlığını nakit ödeme ile özgür bırakması karşılığında Tahran’ın zenginleştirilmiş uranyum stoğundan vazgeçmesi sorunu ise pazarlığın en değerli ayağını oluşturuyor. Pazarlık sürecinde ABD’nin daha evvel 6 milyar dolar önerdiği, İran’ın 27 milyar dolar talep ettiği ve son basamakta 20 milyar dolar düzeyine gelindiği argüman edildi. Habere nazaran seçenekler ortasında uranyumun üçüncü bir ülkeye gönderilmesi yahut İran içinde milletlerarası kontrol altında seyreltilmesi de yer alıyor. Ayrıyeten Pakistan, Mısır ve Türkiye’nin arabuluculuk eforları ile İslamabad’da ikinci bir tıp görüşmenin yapılabileceği belirtiliyor. Öte yandan ABD Başkanı  Donald Trump, Axios’a verdiği röportajda , “İran bir mutabakat yapmak istiyor. Sanırım bir iki gün içinde görüşme gerçekleşecek” dedi.

TAHRAN TRUMP’I YALANLADI

Trump Reuters’e verdiği demeçte de İran’ın mutabakat kapsamında ülkedeki zenginleştirilmiş uranyumun çıkarılması için kendileri ile işbirliği yapacağını söyledi. Trump, “Bunu halledeceğiz. Büyük makinelerle hafriyat çalışmalarına başlayacağız. Bunu ABD’ye geri getireceğiz,” dedi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de İran televizyonuna yaptığı açıklamada, Trump’ın tezlerini reddetti. Bekayi, “Zenginleştirilmiş uranyum tıpkı İran toprağı üzere kutsaldır. Hiçbir formda farklı yere taşınması kelam konusu değildir” tabirlerini kullandı.