Yemek sonrası bunu yaşıyorsanız dikkat! İnce bağırsakta bakteriler aşırı çoğalmış olabilir

Toplumda görülme sıklığı tam olarak bilinmemekle birlikte sindirim şikayeti olan bireylerin yüzde 34’ünde SIBO tespit ediliyor. İrritabl bağırsak sendromu (IBS) hastalarında ise oran yüzde 52’ye yükseliyor. SIBO tedavi edilmediğinde yol açtığı emilim bozuklukları, vitamin ve mineral eksiklikleri sebebiyle hayat kalitesini düşürebilen kıymetli problemlere sebep olabiliyor.

Prof. Dr. Elif Öztürk, konuyla alakalı çok değerli bilgiler verdi.

Yemek sonrasında karnınız balon üzere şişiyorsa…

İnce bağırsaktaki bakterilerin olağan bedellerin üzerine çıkması SIBO olarak tanımlanıyor. İnce bağırsakta artmış olan bu bakterilerin besinleri fermente etmesi sebebiyle “metan, hidrojen ve kimi durumlarda hidrojen sülfür” gazları oluşabiliyor. Bunun sonucunda çeşitli klinik bulgular ortaya çıkabiliyor.

SIBO’nun en tipik belirtilerinin başında, yemek sonrasında karında adeta balon görünümüne sebep olan şişkinlik ve gaz geliyor. Karın ağrısı, kabızlık, bulantı, ishal, emilim bozuklukları ve buna bağlı olarak vitamin eksiklikleri ile besin intoleransı üzere semptomlar da tabloya eşlik edebiliyor. Bunların yanı sıra cilt, genitoüriner (üreme ve böbrek, mesane üzere idrar sistemi) ile nörolojik sistemlere ilişkin semptomlar da görülebiliyor.

Ancak şişkinliğin kesinlikle SIBO’ya işaret ettiğinin düşünülmemesi gerekiyor. Zira inflamatuvar bağırsak hastalıklarından laktoz intoleransına, çölyak hastalığından irritabl bağırsak sendromuna kadar pek çok hastalık benzeri belirtilere sebep olabilmektedir.

Belirtileri başka hastalıklarla büyük benzerlik gösteriyor

SIBO’nun en değerli özelliklerinden biri, belirtilerinin başka sindirim sistemi meseleleri yahut hastalıklarıyla büyük ölçüde benzerlik göstermesi. Örneğin dispepsi (hazımsızlık), irritabl bağırsak sendromu (IBS), inflamatuvar bağırsak hastalıkları (Crohn, ülseratif kolit), çölyak hastalığı, besin intoleransı, pankreas yetmezliği, paraziter enfeksiyonlar, safra asidi malabsorbsiyonu (bağırsakların safra asitlerini gereğince geri emememesi) gastroözafagial reflü üzere sıhhat sıkıntılarıyla da benzeri klinik bulgular görülebiliyor.

Bu sebeple SIBO’nun tanısı gecikebiliyor ve hastalar yalnızca şikayetleri baskılayan tedaviler kullanmak zorunda kalabiliyor. Obezite, romatolojik hastalıklar, parkinson üzere sindirim sistemiyle alakalı görünmeyen kronik hastalığı olan bireylerin de gaz ve kabızlık şikayetleri olduğunda kesinlikle bir uzmana başvurmaları gerekiyor.

Tanıda endoskopik inceleme önemli

Hidrojen ile metan nefes testlerinin, mikrobiyota tahlillerinin ve SIBO’ya ait farkındalığın gelişmesiyle birlikte hastalık günümüzde daha sık tanımlanıyor. Hastanın semptomları ve bulguları SIBO’ya işaret ediyorsa, teşhiste nefes testi ya da endoskopik usulle alınan örnekten mikrobiyolojik incelemeyle bakteri yükü bedellendiriliyor.

Tanı için en sık kullanılan formüllerden biri olan hidrojen ve metan testinde, hastaya şeker içeren solüsyon veriliyor ve muhakkak aralıklarla nefes örnekleri alınarak ortaya çıkan gazlar ölçülüyor. Bu gazların seviyelerindeki değişiklikler, ince bağırsakta mikrobiyal aşırı çoğalma konusunda yol gösterebiliyor.

Ancak nefes testi daha kolay bir usul olsa da endoskopik inceleme diğer bir yapısal sorunun varlığını ekarte etmesi açısından değer taşıyor.

Mide asidinden diyabete… 

Normal kaidelerde ince bağırsakta bakterilerin sayısı ve çeşitliliği makul bir istikrar içinde oluyor. Fakat kimi etkenler bu dengeyi bozabiliyor ve bunun sonucunda bakterilerin ince bağırsakta olağandan fazla çoğalması için uygun ortam oluşabiliyor. SIBO ile ilişkilendirilen nedenlerin başında çölyak hastalığı, Crohn hastalığı ve bağırsak hareketlerini yavaşlatan diyabet üzere durumlar geliyor.

Bunun yanı sıra gastrointestinal anatomide yahut safra metabolizmasında meydana gelen değişiklikler, mide asidi yahut pankreas enzimi üretiminin azalması ve bağışıklık sistemiyle ilgili problemler üzere çeşitli düzenekler SIBO’ya yol açabiliyor.

Antibiyotik tedavisi tek başına kâfi değil

Test sonucu tanıyı desteklerse hastaya, bakterilerin aşırı çoğalmasını azaltmaya yönelik antibiyotik tedavisi ve diyet öneriliyor. Bunun yanı sıra bağırsak hareketlerini etkileyen ve SIBO’ya yol açan temel hastalıkların tedavi edilmesi de büyük değer taşıyor.

Öncelikle tablonun başlamasına sebep olan alışkanlıkların bırakılması gerekiyor. Ayrıyeten, diyet yapılmadan antibiyotik tedavisinin hiçbir manası olmamaktadır. Beslenme alışkanlıkları kademe aşama değiştirilmektedir.

Bu bahiste eğitimli diyetisyen takibi çok önemlidir. Öncelikle fermente olabilen besinler diyetten çıkarılmakta, akabinde diyetisyen kontrolünde tekrar diyete eklenmektedir. Hastanın tedaviye ahengi çok değerlidir. Şuurlu hastayla muvaffakiyet talihi artmaktadır. Tedavi sonrası tekrarlamaması için SIBO’ya yol açan etkenlerden kesinlikle uzak durulması gerekiyor.