Zımnî Rus programı ortaya çıktı: 20 bin çocuk kaçırıldı mı? 13 yaşında ve öyküsü şaşırttı

Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin üzerinden dört, Kırım’ı ilhakının üzerinden ise 12 yıl geçti. Uzun süren işgal süreci sonucunda kimi çocuklar “Ruslaştırılmaya” maruz kalmaya başladı.

Medyada çıkan haberler ve okuldan elde edilen raporlara nazaran, Misha, 2014 baharından beri Rus denetiminde olan ve Donetsk’in doğusunda bulunan Makiivka’da yaşıyor. Edinilen bilgiye nazaran, eleme imtihanını geçen Misha, böylelikle Rusya’yı temsil edecek ve Temmuz-Ağustos 2025’te Kuzey Kore’deki kampa katılacak kişi olarak seçildi.

Washington’da bulunan Savaş Araştırmaları Enstitüsü (ISW), Ukraynalı çocukların Kuzey Kore’ye gönderilmesini, “Ruslaştırma ve askerileştirme eforlarının Rusya sonlarının ötesine uzanmasının bir yansıması” olarak kıymetlendirdi.

‘YENİDEN EĞİTİM TESİSLERİ’ SONLARIN DIŞINA TAŞIYOR

Rusya, 2022’de Ukrayna’yı işgal etmesinden bu yana birçoğu tatil köyleri ve kamplarda bulunan “yeniden eğitim tesisleri” ağını genişletti. Raporlar, çocukların vatanseverlik ve askeri eğitim başta olmak üzere, Ruslaştırma programları dahilinde bu kamplara gönderildiğini gösteriyor. Uzmanlar ise, hedefin işgal edilen bölgeler ile Rusya anakarası ortasında değişim programları uygulanarak, asimilasyonun artırılması olduğu kanaatinde. Ukrayna merkezli sivil toplum kuruluşu Bölgesel İnsan Hakları Merkezi’ne (RCHR) nazaran, bu tıp yine eğitim kampları Rusya, Belarus ve Ukrayna’nın işgal altındaki bölgelerine yayılmış durumda. RCHR’nin datalarına nazaran ayrıyeten, yalnızca geçen yıl Ukrayna’nın işgal altındaki bölgelerinden toplam 7 bin çocuk bu merkezlere gönderildi. Misha’nın olayı ise, Kuzey Kore’deki tesisin bilinen 165’inci lokasyon olduğunu gösterdi.

Misha’nın gönderildiği Songdowon Milletlerarası Çocuk Kampı, Kuzey Kore’nin doğu kıyılarında yer alan Wonsan kentinde. Kampa, Soğuk Savaş periyodundan bu yana sosyalist ülkelerden çocuklar milletlerarası değişim programları kapsamında kabul ediliyor. Ukrayna basınında çıkan haberlere nazaran ise, Misha, Kuzey Kore’ye yaklaşık 9 bin kilometrelik yol katetti. Makiivka’daki konutundan Moskova’ya giden Misha, buradan da havayoluyla Rusya’nın en doğusundaki Vladivostok’a geçti. Vladivostok’tan da uçağa binerek Pyongyang’a gönderilen çocuk, Wonsan’a ise otobüs seyahati gerçekleştirdi.

İKİ ÜLKE ORTASINDA PAYDAŞLIK MUTABAKATI İMZALANMIŞTI

Japonya denizine bakan Wonsan, Kuzey Kore’nin tatil beldesi olarak anılıyor. Kampın çabucak kuzeyinde, idaredeki Kim ailesine ilişkin bir villa mevcut. Kuzey Kore başkanı ve Kore İşçi Partisi Genel Sekreteri Kim Jong-un’un çocukluğunu bu villada geçirdiği söyleniyor.

Kampın doğu tarafında ise, 2025’te hizmete açılan Wonsan-Kalma Turist Bölgesi yer alıyor. Bölge, Kim Jong-un ile Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov arasında gerçekleşen üst seviye görüşmelere konut sahipliği yaptığından “Kuzey Kore-Rusya balayının sembolü” olarak tabir ediliyor.

Rusya’nın Ukrayna’ya başlattığı işgalde Kuzey Kore Rusya’nın yanında yer alarak, ülkeye silah yardımı yaptı ve savaşa 10 binden fazla Kuzey Koreli asker gönderdi.

Kuzey Kore ile Rusya ortasında Ocak 2024’te Kapsamlı Stratejik İştirak Mutabakatı imzalanmasının akabinde, Rus gençlik örgütü Birincilerin Hareketi, Songdowon Kampı’na Rus gençleri göndereceklerini duyurmuştu. Kelam konusu örgüt, Rusya’nın tekrar eğitim çalışmalarının bir modülü olarak biliniyor. Ukrayna medyasındaki haberlere nazaran de Misha gençlik örgütüne üye. Japonya’daki Tsukuba Üniversitesi’nde milletlerarası bağlantılar alanında çalışmalar yürüten Atsuko Higashino, “Geleceğin seçkin katmanı olarak yetiştirmek üzere, halihazırda asimile olmuş çocukları gönderiyor olabilirler” dedi.

Geçen sene Kuzey Koreli ve Rus çocuklarla yapılan gençlik kampından. Kaynak: KCNA, Telegram 

YÜZLERCE ÇOCUK GÖNDERİLDİ

Kampın kayıt rehberine nazaran, Misha, 21 Temmuz-1 Ağustos tarihlerinde Kuzey Kore’deydi. Programdan sorumlu kuruluşlardan Rusya Ulusal Gençlik Kurulu, Rus iştirakinin 2024’te 280’e ulaştığını, 2025’te ise 100’ü geçtiğini bildirdi. Savaş Araştırmaları Enstitüsü, Misha ve kimliği tespit edilen bir çocuğun haricinde, diğer Ukraynalı çocukların da Kuzey Kore’ye gönderilmiş olmasının kuvvetle mümkün olduğunu belirtiyor.

Rusya temsilcisi olarak gönderilen iştirakçiler, Rus bayrakları taşıyor ve Kuzey Koreli çocuklarla yemekler pişirip, müzikler söyleyerek, karşılıklı kültürel etkileşimlerde bulunuyor. Bu faaliyetler sıradan etkileşimler üzere görünse de Ukraynalı çocukların bunlara dahil edilmesi aktifliğin ehemmiyetini kökünden değiştiriyor. RCHR’den hukuk uzmanı Kateryna Rashevska, uygulamayı kınayarak, çocukların aslında “Rus propaganda ajanları” olarak kullanıldığını lisana getiriyor.

RCHR, Kırım’dan da Liza isminde bir kızın 2024’te Kuzey Kore’deki gençlik kampına gönderildiğine dair bilgilere sahip. Kızın seçildiğine dair dokümanlar mevcut lakin Liza’nın Kuzey Kore’de bulunup bulunmadığı görsel ispatlarla doğrulanamadı.

2024’te düzenlenen kampta açık bir askeri propaganda da görüntülendi. Asia Nikke’de yer alan habere nazaran, toplumsal medyada paylaşılan bir görüntüde, Rus bir adam çocuklara şöyle şu halde bağırdı:

“ABD saldırganlığına kaşı hazırlanmalıyız. İnanıyorum ki Rus ve Kuzey Kore ordularında hizmet eden babalarınıza layık halefler olacaksınız.”

Japonya’daki Keio Üniversitesi’nden Kuzey Kore siyaseti uzmanı Atsuhito Isozaki, ABD aykırısı askeri propagandanın Kuzey Kore’de günlük bir rutin olduğunu belirterek, “Görünen o ki Rusya da kendi askerileşmesini haklı çıkarmak için bundan faydalanıyor” değerlendirmesini yaptı.

ÇOCUKLAR UKRAYNALI KİMLİKLERİNİ KAYBETME RİSKİYLE KARŞI KARŞIYA

Rusya’nın Ukrayna’daki işgali devam ediyor ve bu bölgede yaşayan çocukların Ukraynalı kimliklerini kaybetme riski de giderek artıyor. Misha, 2023’te Makiivka’daki Rus yetkililer tarafından çekilen bir görüntüde, evvel kendini ve memleketini tanıtıyor ve Makiivka’nın “Büyük Rusya’nın bir parçası” olduğunu söylüyor.

Geçen sene Kuzey Koreli ve Rus çocuklarla yapılan gençlik kampından öteki bir manzara. Kaynak: KCNA, Telegram

Keio Üniversitesi’nde milletlerarası alakalar çalışmaları yürüten Yoko Hirose ise, “İşgal uzadıkça kimliklerde yapılan değişiklikleri geri almak da o kadar sıkıntı olacak” dedi. Yale Üniversitesi İnsani Araştırmalar Laboratuvarı Başkanı Nathaniel Raymond, Nikkei’ye yaptığı açıklamada, “İşgal altındaki bölgelerden yine eğitim kamplarına gönderilen çocuklara rutin bir uygulamayla Ukrayna’nın düşman olduğu, ana-babaları ve memleketlerindeki beşerler tarafından istenmedikleri söyleniyor” dedi.

Rusya’nın 2022’de ilhak ettiği bölgelerde vatandaşlar, Rus pasaportu almadan idari hizmetlere erişemiyor. Tsukuba Üniversitesi’nden Higashino ise, asimilasyon sürecinden sonra yaşanacakları şöyle anlattı:

“Bu çocuklar büyüdüklerinde muhtemelen Ukrayna’ya karşı savaşmak için inisiyatif alacaklar.”

‘DÖRT YILDA 20 BİN ÇOCUK ALINDI’

Rusya, işgal ettiği bölgelerdeki çocukları “koruma” gerekçesiyle öteki yerlere naklediyor. Ukrayna hükümetine nazaran, 2022’deki işgalden bu yana 20 bin Ukraynalı çocuk alındı ve bunlardan yalnızca iki bine yakını geri döndü. Raporlar, bu çocukların yine eğitim kamplarına gönderilme ya da Rus aileler tarafından evlatlık edinilme üzere asimilasyon programlarına tabi tutulduğunu gösteriyor.

Savaş kabahati işlediğine yönelik suçlamalarla karşı karşıya kalan Rusya, bunlara meydan okuyarak cevap verdi. Milletlerarası Ceza Mahkemesi (UCM) 2023’te, çocukların işgal altındaki bölgelerden hukuka ters biçimde nakledilmesi nedeniyle Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve öbür bir yetkili hakkında tutuklama buyruğu çıkarmıştı. Putin ise, UCM’ye taraf olan ve kendisini tutuklama yükümlülüğü bulunan Moğolistan ve Tacikistan’a gitti. Bu ziyaretler, tutuklama buyruklarının pek bir gücü olmadığını gösterme teşebbüsü olarak görüldü.

ABD’de mevzuyla ilgili yaşanan gelişmeler ise dikkat çekici. ABD Dışişleri Bakanlığı, Donald Trump’ın ikinci periyodunun başlamasının akabinde, UCM’ye çocuk kaçırmalarına dair kanıtlar sunan Yale Üniversitesi İnsani Araştırma Laboratuvarı’na verdiği fonu kesti.

BM Genel Kurulu’nda ise geçtiğimiz Aralık’ta, “Rusya’nın savaşın başlangıcından bu yana zorla nakledilen yahut hudut dışı edilen tüm Ukraynalı çocukları derhal ve şartsız olarak iade etmesini” talep eden bir karar kabul edildi.

Asia Nikkei’de yer alan “A Ukrainian boy sent to North Korea” başlıklı haberden Türkçeleştirildi.