Yunanistan’ın İsrail ile dansı. 3,5 milyar dolar ödedikleri savunma sisteminin kodunu alamadılar

Yunanistan ile İsrail arasında son yıllarda Doğu Akdeniz’deki güç ve güvenlik mimarisi üzerinden şekillenen stratejik paydaşlık, tarihinin en yüksek düzeyine ulaştı.

Atina idaresi, “Aşil Kalkanı” ismi verilen çok katmanlı hava savunma projesi için Tel Aviv ile yaklaşık 3,5 milyar dolarlık mukavele imzaladı.

Ancak Yunanistan’ın ödediği dev bütçeye karşın sistemin komuta denetim kaynak kodlarına erişemeyeceği öğrenildi.

Atina ile Tel Aviv arasındaki askeri ve stratejik bağlar, bilhassa son on yılda Doğu Akdeniz’deki güç kaynaklarının paylaşımı, deniz yetki alanları ve Türkiye ile yaşanan bölgesel rekabet ekseninde süratle derinleşti.

Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin (GKRY) de dahil olduğu üçlü tepe sistemleriyle kurumsallaşan bu çizgi; ortak hava tatbikatları, istihbarat paylaşımı ve savunma sanayi iştirakleriyle bölgesel bir güvenlik mimarisine evrildi.

En üst etabına varan bu askeri işbirliği, Yunanistan’ın hava alanını İsrail teknolojisiyle tahkim etme atağı de eklendi.

İsrail tarihinin en büyük tek kalemlik savunma ihracatı sayılan Aşil Kalkanı projesi, Yunan hava alanını İHA’lardan seyir füzelerine ve balistik tehditlere kadar geniş bir spektrumda muhafazayı amaçlıyor.

Sözleşmenin yürürlüğe girmesinden sonraki 35 ay içinde operasyonel hale gelmesi hedeflenen yapı, İsrailli Rafael ve Israel Aerospace Industries (IAI) firmalarının teknolojilerini içeriyor.

Yunan Kathimerini gazetesinin haberine nazaran paket kapsamında Yunanistan envanterine kısa menzilli SPYDER sistemleri, Drone Dome hava savunma düzeneği, orta menzilli Barak MX bataryaları, ELTA çok gayeli radarları ve uzun menzilli balistik tehditleri önleyen Davud’un Sapanı (David’s Sling) dahil edilecek.

Yapay zeka dayanaklı çalışacak bu çok katmanlı şemsiye, Yunanistan’ın elindeki mevcut Amerikan imali Patriot bataryalarıyla da entegre çalışacak.

Sözleşme bedelinin yaklaşık 750 milyon euroluk kısmı, yani yüzde 25’lik hissesi, alt yüklenici olarak projeye katılacak 19 Yunan savunma sanayi şirketine tahsis edilecek.

Milyarlarca euroluk mutabakatın teknik ayrıntıları netleştikçe, sistemin kontrol yetkisi Atina’da siyasi bir krize yol açtı.

İsrail Füze Savunma Teşkilatı Başkanı Moşe Patel’in Kathimerini gazetesine yaptığı açıklama tartışmaları alevlendirdi.

Patel, Yunanistan’ın komuta denetim yazılımının kaynak kodlarına erişim hakkı olup olmadığı sorusuna, “Hayır. Zira kaynak kodu mutabakatın kullanım lisansına dahil edilmedi” cevabını verdi.

Bu beyan, Yunanistan’ın hava alanını emanet ettiği sistemin bakımını ve modernizasyonunu tek başına yapamayacağı, direkt İsrail’in onayına ve teknik dayanağına muhtaç kalacağı endişelerini doğruladı.

Ana muhalefet partisi Panhelenik Sosyalist Hareket (PASOK), mevzuyu direkt meclise taşıdı.

Anadolu Ajansının (AA) aktardığına nazaran PASOK Savunma Sözcüsü Mihalis Katrinis, Savunma Bakanı Nikos Dendias’ın temmuz ayındaki konuşmasında “kaynak koduna tam erişim sağlanmadan hiçbir alım yapılmayacağı” yönünde verdiği kelamı hatırlattı.

Dendias o konuşmasında, “En dost ülkenin yahut müttefikin dahi rehinesi haline gelmemiz mutlaka imkansızdır” demişti.

Eski Başbakan Aleksis Çipras’ın kurucusu olduğu sol ittifak, tam denetim hakkı verilmemesini ulusal egemenliğin zedelenmesi olarak nitelendirdi.

Eski Maliye Bakanı Yanis Varoufakis ise muahedeyi kınayarak hükümeti İsrail’in bölgesel siyasetlerine ortak olmakla suçladı. Yunanistan Komünist Partisi (KKE) de milyarlarca euroluk faturanın halkın sırtına yüklendiğine işaret etti.

Yunan basınında, bilhassa Documento gazetesinde yer alan haberlerde ise projeyi üstlenen İsrailli IAI şirketinin, daha evvel Yunanistan’ı sarsan yasa dışı dinleme skandalının odağındaki Predator casus yazılımını geliştiren Cytrox firmasıyla geçmişteki ticari kontakları gündeme getirildi.

Tepkilerin yoğunlaşması üzerine İsrail Savunma Bakanlığı yazılı bir bildiriyle Atina’daki tartışmalara karşılık verdi.

Politico’nun aktardığı açıklamada, İsrail ordusunun kendi kullandığı operasyonel kaynak kodlarının paylaşılamayacağı, lakin Atina için projeye özel bir “Yunan kaynak kodu” hazırlanacağı duyuruldu.

İsrail idaresi, onlarca yıllık operasyonel birikimin Yunan şirketlerine aktarılacağını belirtti. Bu çerçevede Yunan Scytalis şirketi ile İsrailli Rafael ortak çalışma yürütecek.

Geliştirilecek bu yeni komuta denetim yazılımının tüm denetiminin, değişiklik ve güncelleme yetkisinin münhasıran Yunanistan Silahlı Kuvvetleri’ne ilişkin olacağı açıklandı.