BİLİMİNSANLARI, yaklaşık 100 yıl sonra birinci sefer daha evvel tanımlanmamış yeni bir yaban kedisi çeşidi keşfetti.
Bolivya’da And Dağları ile Amazon havzasının kesiştiği Yungas bulut ormanlarında yaşayan ve Leopardus tilcayo ismi verilen benekli kedinin, evcil kedilerden bile daha küçük olduğu belirtildi. Öteki kaplan kedisi soylarından yaklaşık 1.4 milyon yıl evvel ayrıldığı iddia edilen kediden, yabanî tabiatta kaç adet kaldığının ise bilinmediği belirtildi.
Türkiye ile Yunanistan arasındaki bağlantılarda tansiyonun yine yükselmesi üzerine “sakin sular politikası” bulanıklaşırken, yıllardır Ege’de süren uyuşmazlıkların en hassas başlıklarından biri olarak gösterilen “Yunanistan’ın Doğu Ege Adalarının gayriaskeri statüsünü ihlal etmesi” konusu tekrar gündeme oturdu. Ankara, Yunanistan’ın Doğu Ege Adalarındaki askeri varlığının milletlerarası mutabakatlara alışılmamış olduğunu savunurken Atina ise Türkiye’den kaynaklandığını öne sürdüğü güvenlik tehdidini münasebet göstererek adaların savunma hakkını öne çıkarıyor. 1960’larda ortaya çıkan bu anlaşmazlık hem Türk-Yunan ilgilerinde, hem de NATO içinde önemli bir sıkıntı olarak gösteriliyor. Pekala bu husus sebep şimdi yine gündemin merkezine oturdu? Ankara ve Atina arasında kriz yaratabilecek başlıklar hangileri?
GERİLİM NEDEN YÜKSELDİ
– Atina-Tel Aviv yakınlaşmasının askeri ittifaka evrilmesi:
Atina’nın İsrail’den yaklaşık 3 milyar euro bedelle satın aldığı “Aşil Kalkanı” hava savunma sisteminin, Türkiye’ye yakın Ege adaları ile Batı Trakya’yı da kapsayacak biçimde konuşlandırılması planı, Ankara’nın adaların silahlandırılmasına itirazlarını tekrar gündeme taşıdı.
– Yunanistan’da yaklaşan seçimler:
Ülkede gelecek yılın birinci yarısında yapılması beklenen genel seçimler öncesinde, Türkiye ile ilgilerin konusunun, iç siyaset gereci olarak öne çıkartılması, Türkiye’yi birinci gündem maddelerinden biri haline getirdi.
– Askeri yığınak:
Yunanistan’ın son yıllarda savunma kapasitesini artırması ve Ege adalarındaki askeri altyapıyı güçlendirmesi, Ankara’nın “gayriaskeri tüzel statünün ihlali” itirazlarını daha görünür hale getiriyor.
– Karşılıklı tehdit algısı:
Atina, tıpkı ittifak üyesi olmasına karşın, Türkiye’nin askeri kapasitesinin yanı sıra, TBMM’nin 1995’te, Yunanistan’ın karasularını 12 mile çıkarması halinde hükümete “her türlü önlemi alma” yetkisi veren ve böylelikle bu genişletmeyi kabul etmeyeceğini duyuran açıklamasını, adaların savunulması için münasebet gösteriyor. Atina, “casus belli” yani savaş sebebi olarak isimlendirdiği mevzuyu, son periyotta memleketler arası platformlarda taşımaya başladı. Hatta TBMM’nin bu açıklamasını münasebet göstererek, AB’nin SAFE ismi verilen savunma fonlarına Ankara’nın erişimini veto ediyor. Ankara ise Atina’nın bu münasebetlerinin temelsiz olduğunu ve milletlerarası mutabakatlardaki yükümlülükleri ortadan kaldırmayacağını savunuyor. Atina sorunun Uluslararası Adalet Divanı’na götürülmesini de istemiyor. Divan’ın bu bahisteki yargı yetkisini tanımıyor.
ADALAR İÇİN HUKUK SAVAŞI
Oniki Ada’nın gayriaskeri statüsü, 1947 Paris Barış Antlaşması, Orta ve Kuzey Ege adalarınınki ise 1923 Lozan Barış Antlaşması ile düzenlendi. Atina, 1960’lardan itibaren adaları silahlandırmaya başlarken, 1970’lere kadar bunu reddetti. Yunanistan 1970’lerden sonra ise adaların silahlandırılmasını Türkiye’den kaynaklandığını öne sürdüğü güvenlik tehdidi ve yasal müdafaa mazeretiyle savunmaya başladı. Mevzuyu NATO’ya da taşıyan Atina, adaların İttifak’ın askeri savunma planlarına dahil edilmesini isterken, Ankara gayriaskeri statülerini münasebet göstererek buna karşı çıkıyor. İki ülke, uyuşmazlığı karşılıklı mektuplarla Birleşmiş Milletler’e de taşıdı.
DÖRT KRİZ BAŞLIĞI
– Deniz parkları:
Yunanistan’ın Ege ve İyon Denizi’nde duyuru ettiği deniz parklarına Türkiye reaksiyon gösterirken, Ankara’nın Kuzey Ege ve Akdeniz’de karşılık olarak kendi deniz parklarını duyuru etmesi yeni bir tansiyon yarattı.
– Deniz yetki alanları yasası:
Türkiye’nin ekim ayında deniz yetki alanlarına ait yeni bir yasal düzenleme yapacağı yönündeki haberler Atina’da yakından izleniyor ve yeni bir tansiyon başlığına dönüşebilir.
– Yunanistan-Güney Kıbrıs elektrik kontağı:
Yunanistan ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) arasında planlanan Great Sea Interconnector (GSI) denizaltı elektrik kablosu projesi, Ankara’nın itiraz ettiği başlıklardan biri. Projenin çoğunluk payının Fransız Meridiam şirketine devredilmesinin akabinde Atina, Fransa’nın dayanağıyla ilerleme sağlamaya çalışıyor. Ankara ise Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanları ve milletlerarası hukuk temelinde “Türk onayı” kuralını masaya koyarak projeye yönelik jeopolitik ve hukuksal sonları hatırlatıyor.
– 12 mil tartışması:
Atina idaresinin son günlerde Girit’in güneyindeki kara sularını 12 mile çıkaracağına dair haberleri sızdırması ve Ege’de de karasularını 12 mile çıkarma hakkını gündemde tutması tansiyonu arttırıyor. Ankara, bu türlü bir adımın, Ege’deki mevcut istikrarları değiştirebileceğini bu denizi büsbütün Türkiye’ye kapatabileceğini pahalandırıyor. Atina’nın bu yönde adımları, ipleri daha da gerebilir. Ankara, Girit etrafındaki muhtemel bir 12 mil atılımının Ege ve Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanları istikrarını bozarak adım adım Ege’ye sıçrayabileceği görüşünde.
Bu tartışmanın tarihî ve türel tabanında, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) 8 Haziran 1995 tarihinde oy birliğiyle kabul ettiği bildiri yatıyor. Yunanistan’ın Ege’deki kara sularını 6 milin üzerine çıkarması, Türkiye’nin yaşamsal çıkarlarına direkt tecavüz olarak tanımlanmış ve bu durum bir savaş nedeni sayılmıştı.
SAHADA HAREKETLENME
– İsrail-Yunanistan askeri tatbikatı:
Yunanistan ve İsrail donanmalarının evvelki gün Doğu Akdeniz’de düzenlediği ortak tatbikata iki fırkateyn ve iki füze botu katıldı. Tatbikatın, Türkiye’nin İsrail ve Yunanistan’a yönelik telaffuzlarının arttığı bir devirde yapılması dikkat çekti.
– Türkiye’nin Denizkurdu tatbikatı:
Yarın başlayacak ve 24 Eylül’e kadar sürecek; Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz’de düzenlenecek Denizkurdu tatbikatı da Atina tarafından yakından izleniyor. Yunan Ta Nea gazetesi, tatbikat münasebetiyle Genelkurmay’ın birlikleri yüksek alarma geçirdiğini tez etti.
Haber Bültenleri ve E-Posta Tercihleri
Türkiye ve dünyadaki en aktüel gelişmelerden haberdar olmak için, bültenlerin gönderileceği e-posta adresini girin.
Bülten Seçimleri
Keşfetmeye Devam et
Lübnan merkezli Al Akhbar gazetesinin haberine nazaran Riyad, Umman aracılığıyla Husilere iki haftalık ateşkes önerdi. Teklifin birinci etabında Husilerin insani taleplerinin ele alınması, akabinde ateşkes mühletinin sonunda kapsamlı bir mutabakata ulaşılması hedefleniyor. ABD Başkanı Donald Trump da Husilerle “barış anlaşması” konusunda görüşmelerde bulunduklarını belirtti.
ÇİN’İN KAPISINI ÇALDILAR
Öte yandan Reuters’ın haberine nazaran Suudi Arabistan, Husilere karşı Çin’den yardım istedi. Haberde Çin’in İran’a özel kanallardan ulaşarak Tahran’dan Husileri frenlemesini istediği bildirildi. Riyad’ın alternatif arayışında Washington’ın tavrı da belirleyici oldu. Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın geçen hafta Trump’tan Husilere karşı askeri yardım istediği, lakin Washington’ın direkt askeri müdahaleye yanaşmadığı belirtilmişti.
RİYAD ŞAM’DAN SAVAŞÇI İSTEMİŞ
YEMEN’de İran dayanaklı Husilerle çatışmaların şiddetlenmesi üzerine Suudi Arabistan’ın yurt dışından askeri işçi temin etme arayışına girdiği ortaya çıktı. Gazeteci Levent Kemal’e konuşan Suriyeli kaynaklar, Riyad’ın birkaç ay evvel Şam’dan Yemen’e gönderilmek üzere organize bir Suriye gücü oluşturmasını istediğini lakin Suriye idaresinin kelam konusu talebi reddettiğini söyledi.
Haber Bültenleri ve E-Posta Tercihleri
Türkiye ve dünyadaki en yeni gelişmelerden haberdar olmak için, bültenlerin gönderileceği e-posta adresini girin.
Bülten Seçimleri
Keşfetmeye Devam et
Tel Aviv’in “başka şartlarda takviye görmeyecek bir planı hayata geçirebilmek için atağın gerçekleşmesine bilerek müsaade verdiğini” savunan Biden, kelamını ettiği planın ne olduğunu ise açıklamadı. Gazze’de yaşananları ise “soykırım benzeri” olarak nitelendiren Biden, “Gazze’de yaşananlar ve hâlâ devam eden olaylar soykırıma benziyor. Bence bu çok ağır bir söz lakin Netanyahu’nun niyetini tanımlamak için uygun bir söz olduğunu düşünüyorum” ifadelerini kullandı. ABD Başkanı Donald Trump’ı da maksat alan Biden, Trump’ın “tüm dünya için varoluşsal bir tehdit” olduğuna inandığını belirtti.
İSRAİLLİ TEMSİLCİDEN KÜSTAH İDDİA
BM Güvenlik Konseyi’nde gösteriye soyunan İsrail, Suriye’deki legal varlığımızı amaç alarak küstah bir algı operasyonuna imza attı. İsrail’in BM Temsilcisi Danny Danon, Tel Aviv’in hukuksuz işgalini aklamaya çalışırken, Türkiye’nin sınır güvenliği için yürüttüğü türel adımları karalamaya kalkıştı. Türkiye BM Temsilcisi Ahmet Yıldız ise Suriye’deki Türk varlığının yasal iş birliğine dayandığını söyledi.
Haber Bültenleri ve E-Posta Tercihleri
Türkiye ve dünyadaki en aktüel gelişmelerden haberdar olmak için, bültenlerin gönderileceği e-posta adresini girin.
Bülten Seçimleri
Keşfetmeye Devam et
Ege’de ‘sakin sular’ sebep bulandı
Suudiler Yemen krizine tahlil arıyor
Hunter Biden’den Gazze itirafı: ‘Netanyahu 7 Ekim’i biliyordu’
Erciyes öğrencisi Ahmet New Jersey’de boğuldu
Denetimden çıktı itirafı
Trump savaşta karar basamağında
Yeni kedi tipi keşfedildi