Türkiye, Libya’da istikrar sağladı: Barış diplomasisi meyvesini verdi

Türkiye’nin Libya’nın doğusu ile batısı ortasında temin ettiği güvenlik istikrarı, tarafların savaş yoluyla sonuç alamayacağını anlamasını sağlayarak masayı tek seçenek haline getirdi.

Birleşmiş Milletler Libya Destek Misyonu (UNSMIL) Başkanı Hanna Tetteh, 19 Nisan’da yaptığı açıklamada Türkiye’nin Libya’da istikrarı destekleyen tavrına övgüde bulunarak, “Türkiye (Libya’da), değerli bir istikrar sağlayıcı rol oynadı. Türkiye’nin dayanağı olmasaydı bilhassa Batı Libya’da şu anda sahip olduğumuz istikrarı yakalayamayacağımızı düşünüyorum.” tabirlerini kullandı.

Libya’nın doğusu ve batısındaki aktörler 5 yılın akabinde UNSMIL himayesinde 29 Nisan’da İtalya’da direkt bir ortaya gelerek Libya Ulusal Seçim Kurulunun tekrar yapılandırılması konusunda mutabakata vardı. İki taraftan 4’er temsilcinin bir ortaya geldiği toplantı sonunda ülkedeki siyasi çıkmazın en temel nedeni seçim kanunları konusunda yeni toplantılar düzenleneceği duyuruldu.

LİBYA’DA BARIŞ STRATEJİSİ

İstanbul Medeniyet Üniversitesi Öğretim Üyesi ve ORSAM Araştırma Yöneticisi Prof. Dr. Veysel Kurt, Türkiye ve Libya ortasında Ocak 2020’de yapılan güvenlik muahedesinin akabinde Libya’ya önemli bir istikrarın sağlandığını söyledi.

Libya’da çeşitli memleketler arası aktörlerin müdahalelerinin siyasi çıkmazın uzamasında olumsuz tesiri olduğunu kaydeden Kurt, şu tabirleri kullandı:

“Bugün geldiğimiz noktada Türkiye; hem Trablus hükümeti hem de Bingazi’deki aktörlerle bağlantı kurarak bu aktörler ortasında uzlaşıyı sağlamak için değerli diplomatik ataklar yaptı ve nihayetinde bu iki aktörün birinci sefer yüz yüze uzun bir müddet sonra İtalya’da bir ortaya gelmiş olması değerli.”

Kurt, Libyalı tarafların toplantısında Ulusal Seçim Kurulunun yapılandırılması konusunda uzlaşı çıkmış olmasının sürecin ilerlediğine dair kıymetli bir işaret olduğu değerlendirmesinde bulundu.

Libya’daki bölünmüşlüğün son bulması için ya taraflardan birinin yok olması ya da taraflar ortasında uzlaşının sağlanması gerektiğini belirten Kurt, şunları kaydetti:

“Bölünmüşlüğün giderilmesi için iki senaryodan birisi gerekli. Ya bir taraf başkasını bütünüyle yenip denetimi bütünüyle ele alacak ya da bir uzlaşı sağlanacak. Birinci senaryo gerçekleşmedi. Uzun süren çatışmalar, iç savaş sürecinde ne Hafter tarafı ülkeyi bütünüyle denetim edebildi, ne de Trablus hükümeti bunu yapabildi. Münasebetiyle aslında geriye ikinci senaryo ‘uzlaşı’ kaldı.”

‘GERİYE TEK BİR SEÇENEK KALIYOR’

Türkiye’nin diplomasi deneyimiyle taraflar ortasında dengeyi sağladığını vurgulayan Kurt, “Yani iki taraf birbirini yok edemeyecekse geriye tek bir seçenek kalıyor; o da tarafları uzlaştırmak ve bence bütün zorluğuna karşın Türkiye’nin bunu yapmış olması Libya’nın kurumsal ve teritoryal olarak bütünlüklü bir ülke olarak siyasi hayatına devam etmesi açısından epeyce değerli bir sıkıntıydı.” tabirlerini kullandı.

Kurt, Libyalı tarafların seçim maddelerini ele alacak tıpkı masada bir ortaya gelmiş olmasının optimist bir gelişme olduğunu vurgulayarak, şunları söyledi:

“Tabi uzlaşı sağlandıktan sonra sorunun gerisine Libya halkı karar verecek. Yani seçimlerde nasıl bir sonuç çıkacağı, seçimlerden kimin, hangi yapının idare yetkisini ele alacağı artık Libya halkının vereceği bir karar.”

TÜRKİYE’NİN LİBYA POLİTİKASI

Hacı Bayram Veli Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Yunus Turan da Türkiye’nin tarihin her sürecinde olduğu üzere 2011’den sonra da Libya’nın bilfiil her vakit yanında olduğunu lisana getirdi.

Türkiye’nin Libya’nın ulusal bütünlüğü, toprak bütünlüğü ve tek bir şemsiye altında birleşmesinde siyasi ve güvenlik paradigmaları açısından önemli efor sarf ettiğini kaydeden Turan, şöyle konuştu:

“Türkiye aslında; tek bir Libya, tek bir ulus, tek bir ülke mottosuyla ilerledi. Bugüne kadar da Türkiye’nin siyasetleri bu manada istikrarlı bir Libya siyaseti ortaya koyuyor. Libyalı tarafların Roma’daki toplantısında ortaya çıkan tablo Türkiye’nin başından beri Libya siyasetinin nasıl istikrarlı ve manalı olduğunu ortaya çıkardı.”

Turan, Türkiye’nin 2011, 2014 ve 2019’da her vakit milletlerarası platformlarda Libya’nın birliğini savunduğunu vurgulayarak, şunları kaydetti:

“Bu 2026’da geldiğimiz nokta Türkiye’nin siyasetini Libya halkının ne kadar arzuladığı ve onayladığını kanıtlamış oldu. Memleketler arası medya bunu bu halde kabul etmedi. Uzun yıllar bu mevzuda ayak diredi. Libya’nın parçalanması noktasında siyasetler ortaya koydu. Lakin günün sonunda Türkiye’nin başından beri izlediği siyasetin en istikrarlı ve Libya halkının da en arzuladığı siyaset olduğu ortaya çıktı.”

Turan, son gelişmelerin Türkiye’nin bölgede bütünleştirici bir aktör olduğu ve dış siyasetinin bölge halkı nezdinde karşılık bulduğunu gösterdiğini kelamlarına ekledi.

“ANKARA’NIN ROLÜ ÇOK BÜYÜK”

Hacettepe Üniversitesi Memleketler arası Alakalar Kısmında Öğretim Vazifelisi Dr. Burak Yetimoğlu ise Libyalı tarafların bir ortaya geldiği BM himayesindeki 4+4’ün toplantısının art planında Ankara’nın rolünün çok büyük olduğunu söyledi.

İzmir’deki EFES-2026 Tatbikatında Libya’nın doğusu ve batısından askeri birliklerin bir ortaya gelmiş olmasının ehemmiyetini vurgulayan Yetimoğlu, Türkiye’nin Libyalı tarafların 4+4 toplantısında bir masa etrafında toplanabilmesinde büyük emeği olduğunu tabir etti.

Yetimoğlu, Türkiye’nin Libya’nın batısı ve doğusu ortasında köprünün kurulması, ülkenin tek bir siyasi yapı altında daha istikrarlı ve güçlü bir yapıya bürünmesinde değerli adımlarının olduğunu belirterek, kelamlarını şöyle tamamladı:

“Bu 4+4 üzere toplantılar çok pahalı. Libyalı tarafların 4+4 toplantısında masada seçime gidiş takvimleri noktasında çalışmalarını görüyoruz. Geçmişine baktığımızda Türkiye’nin burada almış olduğu rolü mutlaka unutmamak gerekiyor.”