‘Sessizliğin bir gücü var, ona inanıyorum’

Son röportajımızın üzerinden dört yıl geçmiş. Onunla sohbet beni her keresinde heyecanlandırıyor. İsmi ne kadar büyük olsa da egodan arınmış, abartısız bir duruşu var. Derin sohbetler edebileceğiniz biri. Gülüşüyle size uygun hissettiriyor, etrafına müspet güç saçıyor. Engin Akyürek’le başlıyoruz muhabbete…

◊ Yeni kitabın ‘İsimsiz’in tanıtımında “Ait olmadığı bir hayatın içinde kendine yer arayanların, unutulmuş isimlerin ve hiç söylenmemiş itirafların hikâyesidir” yazıyor. Sen bu kıssalarla ne anlatmak istiyorsun?

Cevap vermek sıkıntı. Tahminen bu kıssalar benim de ferdî olarak itiraflarım, hayata bakış açım, biraz sıkıntı ettiğim şeyler. Olağan gerçek değiller, hayal ettiğim, tahminen de his olarak hissettiğim öyküler. Gerçek hayatta yüksek sesle söylemek istediğim şeyleri birazcık bu kıssalarla anlatmaya çalışıyorum. Bu kıssalar üç yıllık bir vakit içinde yazıldı. O devirde biraz bunları keder etmişim, biraz bunlar olmuş hayatımda.

◊ Senin hayatta söylenmemiş itirafların var mı?

Belki de yazarak tabir ediyorum bunu ben. Bazen söylemek istediğim bir şey kıssanın içerisine sızıyor. Biraz yazarak, kıssa anlatarak tahminen de bu itirafı yapıyorum. Bu kıssaları okuduğunuzda elinize somut bir şey geçebilirmi? Bilmiyorum. Lakin his olarak hayata, insanlığa nasıl baktığımı görebilirsiniz.

◊ Kitabın kelamlarından biri de şu: “Her insan bir öykü taşır, kimilerinin ismi yoktur.” Pekala, senin öykünün bir ismi olsa ne olurdu?

Kendimi de bir sözle ifade edeceksem sessizlik diyebilirim. Ben sanırım sessizliği ve onun metaforunu seviyorum.

◊ Nasıl yani?

Sessizlik güçlü bir söz. Çok sessiz bir yerde kalamayabilirsiniz, rahatsız da edebilir. Sessizliğin bir gücü var, ona inanıyorum.

◊ Kitaptaki hikayelerde hayvanlar ve tabiat sık sık karşımıza çıkıyor. Kapakta da bir kedi fotoğrafı kullanmışsın. Onlarla nasıl bir bağın var?

Son vakitlerde biraz bunları kaygı ediyorum. Yalnızca kedi-
köpek değil; insan, tabiat, ağaç… Büyük kentlerde yaşıyoruz. Lakin tabiatla ne kadar alakamız var? Doğayı ne kadar koruyabiliyoruz, hayvanlarla nasıl bir bağlantımız var? Kedinin de metaforik olarak kitabın kimliğini yanlışsız özetlediğini düşündüm. Kedi bence çok özel bir hayvan. Kendi kedimden de gözlemliyorum.

◊ Neler gözlemliyorsun?

Onlarla nitekim hakikat bir münasebet kuruyorsanız o 24 saat boyunca kedi. Kedi olmaktan hiçbir vakit vazgeçmiyor. Köpek de o denli. Bize aslında varlıklarıyla bir şey söylüyorlar. Biz mesela 24 saat hakikaten kendimiz olabiliyor muyuz? Kendimiz üzere kalabiliyor muyuz? O hiç kedi olmaktan, kendi olmaktan vazgeçmiyor.

◊ Yazdıkların senaryo tadında. Bunlardan sinema, dizi üretmek istiyor musun?

Yazdığım bir öyküyle ‘Kaçış’ diye bir dizi yapmıştık. Bundan sonra da istiyorum; aslında yazarken de biraz görsel olarak düşünüp yazıyorum. Birkaç tanesi tahminen kısa sinema de olabilir.

◊ Kitapta anlatımların şahane. Türkçen nasıl bu kadar güzel? Çok mu okuyorsun?

Teşekkür ederim. Çok mu okuyorum bilmiyorum ancak evet, okumayı severim. Bilhassa sabahları uyandığımda çabucak telefonuma bakmak yerine kendime bir-iki saatlik vakit dilimi ayırıyorum.

◊ Genelde uyumadan evvel okurlar, sen sabahçı mısın?

Yatarak hayatım boyunca hiç okumadım, onun hissini sevmiyorum. Yatarak okumak saygısızlık üzere geliyor. Senaryoları da ciddiyetle okurum. Mesela çok düzgün bir muharriri okuyacağım vakit üzerimde makus bir şey varsa değiştirir, daha hoş bir gömlek ya da tişört giyerim. Bir de aydınlıkta okumak bana güzel geliyor. Karanlıkta yazmayı da sevmiyorum. O daha depresif oluyor. Akşam yazdığım şeyleri sabah okuduğumda çok sevmedim. Çok ferdî geldi. Ancak ben bir edebiyatçı değilim, büyük cümleler kurmayayım artık. Kendimi muharrir olarak da hiçbir vakit söz etmiyorum. Ben kendi ritmimde kendime bu türlü bir vakit ayırıyorum aslında.

◊ Hangi muharrirleri seviyorsun?

Paul Auster. Natürel Yaşar Kemal çok sevdiğim bir müellif. Ahmet Hamdi Tanpınar’ı çok seviyorum. Barış Bıçakçı’yı, romanlarını, hikayelerini severim. Tarih kısmı mezunuyum, tarih kitapları da okurum. Farklı ilgi alanlarımla
ilgili yeni çıkan kitapları takip etmeye çalışıyorum.

‘Oyunculuk beni daha insani bir yere çekti, bir sürü duyguyu anlamamı sağladı’

◊ Oyunculuğun geldiğin noktada sendeki karşılığı ne?

Her şeyden evvel mesleğim. Sıhhatim, sıhhatim yerinde hayli hayatımın sonuna kadar yapacağım bir iş. Oyunculuk bir yerden sonra hayatınızın merkezine oturuyor ve hayattaki birçok şey bununla şekillenmeye başlıyor. Sonuçta ne olursa olsun beşerler sizi sokakta oyuncu olarak tanıyor. Tamam, ben oyuncu olmasaydım yeniden bu türlü biri olurdum ancak oyunculuk beni daha insani bir yere çekti, daha empatik biri yaptı. Daha entelektüel biri olmamı, bir sürü duyguyu anlamamı sağladı. Yani işin görünen tarafları dışında insan olarakda bana çok şey kattı. Beni şekillendirdi, kendimi daha erken tanımamı sağladı.
O manada mesleğe çok şey borçluyum, ona bir vefa borcum var ve mesleğimi ciddiye alıp değer veriyorum.

◊ Kültleşmiş birçok dizin var. 2000’lerin başlarında çektiğiniz diziler hâlâ hem Türk izleyicisi tarafından
hem de yurtdışında çok izleniyor.
Neydi sence sırları?

Doğru kıssaları anlatıyorduk, bu kıssalar çok ilgi cazipti ve hisleri hoş anlatıyordu. Televizyon biraz da his problemi. Bu işler yurtdışında izlenilsin diye de yapılmadı. Kendi doğalında gelişti. Seyirciye de farklı geldi. Bir de Türkiye çok özel bir ülke, her yerinde bir kıssa var. Karakterler çok enteresan. Burada hisler var. E, bir tarih var ve bu manada da yurtdışında başarılı. Öbür bir ülkenin anlattığı duyguyu çok daha farklı anlatabiliyoruz. Bunu kozmik bir lisanla anlattığınızda yurtdışında da bu işler izleniyor.

◊ Fakat işin sırrı öyküydü…

Evet, öykü. Tekrardan hikâyeciliğe dönülmeli. Zira orada bir formül yoktu, büsbütün içgüdüseldi. Yeşilçam anlatımımızın özellikleri de kullanılıyordu. Hâlâ çok hoş öykülerimiz var, onları en uygun ve en gerçek biçimde anlatabilmenin yolunu bulmamız gerekiyor.

◊ Birçok farklı karakter oynadın. Bir odadan içeriye girsen ve hepsi orada olsa evvel hangisinin boynuna sarılırsın?

Zor soru. Zira ben o karakterlerin, şayet işlerin sonunda ölmedilerse, yaşadıklarını düşünüyorum. Mesela ‘Sancar Efe’ Bodrum’da, ‘Mustafa Bulut’ Mardin’de geziyor diyorum. ‘Kerim’, ‘Fatmagül’le keyifli mudur, değil midir? Bilmiyorum. Ayrılmış da olabilirler, bilemiyoruz. Fakat demir atölyesinde hayal ediyorum. Sanırım içlerinde Kerim karakterine sarılırdım. Onun bütün kıssa boyunca o suçluluk duygusu, vicdanı, aşkı beni çok etkiliyor…

‘Ya nefret ediyor ya çok seviyoruz, halbuki ortada öbür hoş hisler da var’

◊ Yazma ve müelliflik ne vakit başladı?

İlkokul 5’inci sınıfta bir okul seyahatine gitmiştik. Öğretmen gezide gördüğümüz şeyleri yazmamızı istedi. Meskene gittim, orada gördüklerime dair kendimce biraz kurmaca formda seyahatimi yazdım. Onu okuduğumda sınıfta gülmüşlerdi fakat benim hoşuma gitmişti. Yazmakla ilgili güzel hissettiğim; “Aa, bu hoşuma gitti” dediğim an oydu.

◊ Hem canlandırdığın karakterler hem kıssaların için çok müşahede yapıyorsun. Ve daima hisler ön planda. Bu kadar hislere ağırlaşan biri olarak sence beşerler hislerini günümüzde ne kadar kaybetti?

Biraz orta hisler gitti.

◊ Nasıl yani?

Her şey çok siyah-beyaz oldu. Meğer siyahla beyazın ortasında çok fazla şey var. Onları kaybettik galiba. Kimi şeyler tekdüze oldu. Ya nefret ediyoruz ya çok seviyoruz, meğer ortada öteki hoş hisler da var.

◊ Buna nasıl geldik?

Hayat, her şey çok süratli. Toplumsal medya, çağdaş hayat, ömür, insanların daima daha yeterli görünmeye zorlanması…

◊ Kitaplarında bağları de anlatıyorsun. Sence günümüz bağlarında neler değişti?

Çok fazla şey değişti. Birini tanımak için gösterilen efor ne hoş bir şeymiş aslında. Galiba o gitti. Birisinin 250 fotoğrafını görünce tanımış üzere hissediyorsunuz fakat aslında tanımıyorsunuz. Evvelden birine ulaşmak için onun gittiği yere masraf, o sokaktan geçerdiniz. Bir gayret vardı, artık yok. Bu yalnızca kadın-erkek bağlantısı değil; arkadaşlıkları, akrabalıkları da etkiledi. Her şeyi de toplumsal medyayla ilişkilendirmemek gerekiyor fakat fark etmeden alışkanlıklarımız değişti. 

‘Önemli olan şu: Aynaya baktığında kendinden razı mısın?’

◊ Daima güzel mıydın?

Bence değildim, şu anda da güzel mıyım bilmiyorum. Güzellik izafî bir şey. Aynaya bakıp da kendime hayatım boyunca ‘Yakışıklıyım’ demedim. Sahiden diyen
var mı? Bilmiyorum.

◊ Ben senin yerinde olsam diyebilirim…

Ya bence demezsin. Uygunum dersin. Güç olarak âlâ hissedersin. Mesela ‘Bir Küçük Eylül Meselesi’ diye bir sinemada oynadım. Orada karakter yakışıksız olarak kodlanmıştı. Plastik makyaj da yapabilir, oynadığım karakteri daha deforme de edebilirdim. Etrafımdakiler “Sen yakışıksız değilsin, niçin bu türlü bir karakter oynuyorsun” dediler.
Ben şöyle düşündüm, bu adam aynaya baktığında kendini sevmiyor. Dünyanın en güzel yahut hoş insanı olabilirsin lakin aynaya bakarsın, kendini sevmeyebilirsin. Bu biraz kendini sevmekle ilgili. Güzellik bence bir sıfat, diğerinin söylediği bir şey. Kıymetli olan şu: Aynaya baktığında kendinden razı mısın?

◊ Sen kendini sever misin?

Kendimi seviyorum. Kızıyorum bazen kendime lakin 365 günün 300 günü falan seviyorum kendimi.

◊ Neden kızıyorsun?

Bazen ‘bunu niçin bu türlü yaptım’ diye kendimle arbede ettiğim oluyor. Mesleksel olarak da kendi kendimle o manada arbede ettiğim bir taraf var. İş yaparken kendime çok kızar, öfkelenir; ‘daha uygun olabilirdi’, ‘bunu niçin bu türlü yapmadım’ falan diyebilirim.

‘Hepimizin bir formda egosunu eğitmesi gerekiyor’

◊ Artık hayatın nasıl bir periyodu?

Beş yıl evvel sorsan; daha gözlemlediğim, daha baktığım, izlediğim bir devir diyebilirdim. Artık harekete geçtiğim, söylediğim şeyleri yapabilecek bir güçte olduğum, daha çok öykülerimi anlattığım, ürettiğim bir periyoda geçtiğimi düşünüyorum. Yeterliyim.

◊ Kendinle ilgili içsel keşiflerin var mı?

Şöyle bir şey oldu, pandemi devrinde “Bir kahve içmeye gidemiyoruz, sokağa çıkamıyoruz. En kolay şeyi bile yapamıyoruz. Galiba pandemi bitince ‘Bak ölmedim, hayattayım, yaşıyorum’ hissiyle birlikte daha tevazu sahibi olacağız ve egolarımızı bir kenara bırakacağız” üzere şeyler başımda dolaşıyordu.

◊ Pekala, ne oldu?

Tam aksisi oldu. Sonraki süreçte bence biraz empati hissimiz azaldı, daha çok kendimize döndük diye hissediyorum.

◊ Senin egonla ortan nasıl?

Hepimizin egosu var fakat bir halde bunu eğitmek gerekiyor. Onu bırakırsak, o bizi yönetmeye başlarsa, işin içinden çıkamayız.

‘Kalbimde biri olsun ancak artık, değil mi?’

◊ Yıllardır ekranda âşık adamları canlandırdın. Aşkı anlatan öyküler yazdın. Bir aşk tarifin var mı?

Değişiyor ancak şu periyot için şunu söyleyeyim; fizyolojik olarak birine âşık olduğunuzu hissedebilirsiniz. Bu kalbinizin, hislerinizin hissettiği bir şey. Lakin bence bu duyguyu gerçek kılacak, onun yanında kendiniz üzere olabilmeniz… O vakit ona âşıksınız demektir.

◊ Var mı kalbinde biri?

Yok… Olsun lakin artık, değil mi? Bence artık olsun.

◊ Olabilir fakat olmasa da olur…

Biraz şunu gözlemliyorum: Ben birbirini seven anne-babanın çocuğuyum. Yeterli, sevgi dolu bir ailede büyüdüm. Alışılmış hepimizin sevmeye, sevilmeye, onaylanmaya muhtaçlığı var. Lakin bu türlü bir duyguya çok muhtaçlığın olmadığı vakit iş biraz romantik bir yere dönüyor. Müsabakalar, tesadüfler, daima birini keşfetme, aslında bir sinema sahnesi üzere bir şey arıyorsun ve o lezzetli geliyor.

◊ Nasıl biri seni kendine âşık eder? Ancak yalnızca ruh deme, fizik de kıymetlidir…

Fizik natürel kıymetli. Onu yadsımak gerçekdışı bir şey olur. Ancak şunu söyleyebilirim; öyküsü olmalı. 

◊ Neden kıssası bu kadar değerli?

Çünkü kıssası varsa kendi dünyası, geçmişi, hengamesi, anlatacak şeyi vardır. Kendi tercihleri olmalı. Kendinden biraz razı olmalı. Ben çok arbede eden ve kendinden razı olmayan beşerle sıkıntı diyalog kurabiliyorum.

◊ Kitap dışında projelerin var mı?

Evet, bu yaz ‘Enfes Bir Akşam’ın ikinci dönemini çekeceğiz. Benim adıma da farklı bir karakter oldu. Başarılı da oldu, çok hoş bir takımla çekeceğiz.

◊ Hiçbir işinin olmadığı bir günün nasıl geçer? Spora mı gidersin, alışveriş mi yaparsın?

Alışveriş sevmiyorum. Beni en yoran şey bir mağazaya gidip bir şey almak. O yüzden bana olan şeylerin farklı renklerini de alıp olayı kapatıyorum. Günlük rutinim biraz değişiyor. Kendimi eğleyecek çok şey bulabiliyorum. Uyandığımda ince bir müzikle ikisaat falan meskende bir şeyler okuyorum. Gücüm varsa spora gidiyorum, yoksa arkadaşlarımla Kalamış, Bağdat Caddesi taraflarında bir kahve içer, yemek yerim. Ya da annemlere giderim. Senaryo okur, hikaye müellifim.