‘Sessiz katil’in panzehri kahveymiş! Günde beş fincan içmek o kanserden koruyor

Yeni yapılan kapsamlı bir araştırma, nizamlı kahve tüketenlerin karaciğer kanserine yakalanma yahut karaciğer hastalığı sebebiyle hayatını kaybetme riskinin değerli ölçüde daha düşük olduğunu ortaya koydu.

350.000’den fazla yetişkinin kahve tüketim alışkanlıklarını inceleyen uzmanlar, günde 5 yahut daha fazla fincan kahve içenlerin, hiç kahve içmeyenlere kıyasla karaciğer kanserine yakalanma riskinin %50 oranında azaldığını tespit etti.

Ayrıca, bu şahısların karaciğerin önemli biçimde hasar görmesiyle sonuçlanan ve kırılgan kemikler, sepsis (kan zehirlenmesi) ile organ yetmezliği riskini artıran siroz hastalığına yakalanma ihtimalinin de yaklaşık üçte bir oranında azaldığı görüldü.

Şeker ve kafeinsiz tercihler etkiyi azaltmıyor

Araştırmacılar, kahvenin karaciğer sıhhati üzerindeki bu olumlu tesirlerinin, kafeinsiz kahve tercih edenlerde ve hatta kahvesini tatlı sevenlerde bile geçerliliğini koruduğunu keşfetti.

Çalışmanın başyazarı Dr. Hyunseok Kim, elde ettikleri bulgular hakkında şunları söyledi: “Toplu olarak değerlendirildiğinde bu bulgular, kahve tüketiminin şimdi klinik bir hastalık ortaya çıkmadan evvel bile karaciğer sıhhatini güzelleştirdiğine dair çok boyutlu ispatlar sunuyor. Sonuçlarımız, yaygın kahve hazırlama alışkanlıklarının (şeker yahut tatlandırıcı kullanımı gibi) kahvenin yararlı biyolojik tesirlerini yok etmediğini gösteriyor. Bu çalışma, uzun vadeli kahve tüketimi ve karaciğer sıhhati arasındaki bağlantıyı inceleyen bugüne kadarki en kapsamlı değerlendirmedir.”

13 yıllık dev takip ve ileri teknoloji karaciğer taramaları

Çalışma kapsamında, tam 354.957 yetişkinin kahve tüketimi yaklaşık 13 yıl boyunca yakından takip edildi. İştirakçiler, çalışmanın başında ve daha sonra karaciğer taramasından geçtikleri esnada günlük kahve tüketim ölçülerini fincan sayısı olarak beyan ettiler. Ayrıyeten şeker ve yapay tatlandırıcı kullanıp kullanmadıkları da kayıt altına alındı.

Gelişmiş MRI taramaları, kahve içenlerin karaciğerlerinde ve etrafında, karaciğer hastalığının en değerli belirtilerinden biri olan yağlanmanın daha az olduğunu gösterdi. Bunun yanı sıra, kahve tüketenlerin iltihaplanma ve yara dokusuyla (fibrozis) alakalı biyobelirteçlerinin daha düşük, karaciğer protein profillerinin ise daha sağlıklı olduğu saptandı.

Günde 5 fincan ve üzeri kahve içenlerde kollayıcı tesir tepeye ulaşırken, günde yalnızca 1-2 fincan kahve tüketenlerin bile hiç içmeyenlere kıyasla siroz ve karaciğere bağlı vefat riskinin önemli oranda azaldığı belirlendi.

Araştırmacılar, “Kahvenin geniş çapta bulunabilirliği, güvenliliği ve uygun fiyatı göz önüne alındığında, şekersiz kahve tüketiminin teşvik edilmesi, karaciğer hastalığını önlemede kolay ve ölçeklenebilir bir strateji olabilir” sonucuna vardı.

Geçmiş çalışmalar da kahvenin gücünü doğruluyor

2025 yılında yapılan benzeri bir öbür çalışma da siroz hastalarına günde 400 mg kafein (yaklaşık 4 fincan kahveye eşdeğer) verilmesinin karaciğer işlevlerini güzelleştirdiğini ortaya koymuştu.

British Liver Trust (Britanya Karaciğer Vakfı) tarafından geçmişte yapılan bir inceleme de kafeinli yahut kafeinsiz fark etmeksizin sistemli ve makul seviyede kahve tüketiminin karaciğer kanserini önleyebileceğini göstermişti.

Uzmanlar kahvenin karaciğerdeki yara dokusunu azaltma ve tedbire konusundaki bu güçlü kollayıcı tesirinin ardındaki mekanizmayı şimdi tam olarak çözebilmiş değil.

Ancak bu durumun, kahvenin içinde barındırdığı güçlü biyoaktif bileşikler ve antioksidanların iltihap önleyici (anti-inflamatuar) etkilerinden kaynaklandığı düşünülüyor.

Sağlık Bakanlığı uyarıyor: Aşırı tüketime dikkat!

Kahvenin yararlarına karşın, İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi (NHS), büyük ölçülerde kafein alımının kan basıncını yani tansiyonu yükseltebileceği gerekçesiyle günde 4 fincandan fazla tüketilmemesi konusunda ihtarda bulunuyor. Ayrıyeten gebe bayanların, düşük riskini en aza indirmek için günlük kafein alımını 200 mg ile sonlandırması gerektiği hatırlatılıyor.

Diğer yandan, şekerli ve yapay tatlandırıcılı içeceklerin karaciğer hastalığı riskini artırdığı biliniyor. Araştırmalar, günde fazladan tüketilen her bir şekerli içeceğin, muhakkak karaciğer kanseri çeşitlerine yakalanma riskini %15 oranında artırdığını gösteriyor.

Karaciğer hastalığı bir ‘sessiz katil’

Karaciğer kanseri, en büyük risk kümesini yoğun alkol tüketenler oluşturuyor. En yaygın karaciğer kanseri cinsine yakalanan her 10 hastadan 9’unda halihazırda siroz hastalığı bulunuyor.

Erken evrelerde çok az belirti gösterdiği için ‘sessiz katil’ olarak isimlendirilen karaciğer hastalığı, yılda on binlerce vefata sebep oluyor ve çalışma çağındaki beşerler arasında erken vefatın ikinci önde gelen nedeni olarak öne çıkıyor.

Karaciğer hastalığının belirtileri arasında şunlar yer alıyor:

-Sarılık (gözlerde ve ciltte sararma)

-Cilt kaşıntısı

-Soluk renkli dışkı ve koyu renkli idrar

-İştah kaybı ve açıklanamayan kilo kaybı

-Aşırı halsizlik ve yorgunluk

-Karnın sağ tarafında şişlik yahut kitle

Bir vakitler çoğunlukla alkol tüketen bireyleri etkileyen bir hastalık olarak bilinen karaciğer yağlanması, son yıllarda hiç alkol almayan yahut çok nadir alan şahıslarda de süratle tırmanışa geçti.

Metabolik disfonksiyon bağlı steatotik karaciğer hastalığı (MASLD) olarak bilinen bu cins; alkolden çok obezite, tip 2 diyabet ve yüksek tansiyon tarafından tetikleniyor. Tedbir alınmadığında karaciğerde biriken yağ; iltihaplanmayı, doku hasarını, sirozu ve nihayetinde karaciğer yetmezliği ile kanseri beraberinde getirebiliyor.