Riyad nükleer için kabul edecek mi… Trump’tan Suudilere İbrahim koşulu

Haberlerimizi Google’da Takip Edin

Gelişmelerden anında haberdar olun.

Google’da tercih edilen
kaynak olarak ekleyin

ABD ile Suudi Arabistan arasında dün imzalandığı duyurulan sivil nükleer muahede Ortadoğu’da tarihi bir kırılmaya yol açabilir. Muahedeye dair birkaç gündür Amerikan basınında çıkan haberler Riyad’ın uranyum zenginleştirme potansiyelinden İsrail’in duyduğu rahatsızlığın vurgularken ABD Başkanı Donald Trump, anlaşmanın, Suudi Arabistan’ın İsrail ile olağanlaşmasına bağlı olduğunu açıkladı.

ZENGİNLEŞTİRME YOK

Anlaşmaya yönelik tenkitlere sosyal medya hesabı üzerinden karşılık veren Trump, düzenlemenin Suudi Arabistan’a uranyum zenginleştirme müsaadesi vermeyeceğini aktardı. Trump paylaşımında,  “ABD Enerji Bakanlığı ile Suudi Arabistan arasında hazırlanan sivil nükleer mutabakat, açık biçimde hiçbir uranyum zenginleştirme faaliyetini içermeyecek ve sırf sivil amaçlara hizmet edecek. Bu, İran, Birleşik Arap Emirlikleri ve öteki ülkelerin daha evvel yararlandığı tipten bir düzenleme olacak ve onaylanacak” tabirlerini kullandı. Trump, muahedenin yürürlüğe girmesinin “tamamen Suudi Arabistan’ın son derece saygın ve başarılı İbrahim Anlaşmaları’na katılmasına bağlı olduğunu” kaydetti.

FİLİSTİN ŞARTI VARDI

ABD ile Suudi Arabistan arasında emsal kapsamda bir muahede için aslında Gazze savaşından evvel yoğun diplomatik temaslar yürütülüyordu. Dönemin ABD Başkanı Joe Biden ve idaresi, Suudi Arabistan’a güvenlik garantileri, gelişmiş savunma işbirliği ve sivil nükleer program takviyesi karşılığında Riyad’ın İsrail ile bağlantıları normalleştirmesini hedefleyen kapsamlı bir paket üzerinde çalışıyordu. Biden, Temmuz 2024’te yaptığı açıklamada Suudi Arabistan’ın bu çerçeve kapsamında İsrail ile diplomatik bağ kurmaya hazır olduğunu belirtmişti. Lakin İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonları ve memleketler arası kamuoyunda yükselen reaksiyonlar, olağanlaşma sürecini fiilen durdurdu. Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, ülkesinin bağımsız ve başşehri Doğu Kudüs olan bir Filistin devleti kurulmadan İsrail ile diplomatik ilgi tesis etmeyeceğini açık halde duyuru etmişti.

ABD’NİN YENİ PLANI

Uzmanlara nazaran son muahede sırf güç alanındaki işbirliğini değil, ABD’nin Ortadoğu’da yine şekillendirmeye çalıştığı güvenlik mimarisini de yansıtıyor. Washington, İran’ın bölgedeki nüfuzunu sonlandırabilecek yeni bir bölgesel blok oluşturmayı hedeflerken, Suudi Arabistan’ı hem nükleer güç alanında destekleyerek hem de İsrail ile tıpkı diplomatik çerçevede buluşturarak uzun vadeli bir stratejik paydaşlık kurmayı amaçlıyor. Bölge uzmanları ise muahedenin uygulanmasının, Suudi Arabistan’ın İsrail ile olağanlaşma konusunda atacağı siyasi adımlara ve Filistin probleminde yaşanacak gelişmelere bağlı olacağı görüşünde birleşiyor.

ABD arabuluculuğunda İsrail ve Arap ülkeleri arasında olağanlaşma öngören İbrahim Anlaşmaları’na şu ana kadar BAE, Bahreyn, Sudan, Fas ve Kazakistan katıldı.

TEL AVİV MEMNUN

Öte yandan Trump’ın açıklamalarına birinci reaksiyon Tel Aviv’den geldi. İsrail Başbakanlık Basın Ofisi’nden yapılan açıklamada, ABD ile birlikte İran’a yönelik gerçekleştirilen askeri atakların bölgede yeni bir diplomatik periyot başlattığı savunuldu. Açıklamada, “Tahran’daki rejime karşı yürütülen ortak ABD-İsrail askerî harekâtı ve İran’ın bölgedeki nüfuzunun kırılması, barış çemberini genişletme imkânı yaratmıştır” tabirlerine yer verildi. ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarına atıfta bulunulan metinde, Suudi Arabistan’ın İbrahim Anlaşmaları’na dahil olmasının Ortadoğu’da kalıcı barış ismine “tarihi bir sıçrama” olacağı kaydedildi.

Haber Bültenleri ve E-Posta Tercihleri

Türkiye ve dünyadaki en şimdiki gelişmelerden haberdar olmak için, bültenlerin gönderileceği e-posta adresini girin.

Ad

Soyadı

E-Posta Adresi

Bülten Seçimleri

Gün Başlıyor

Gün Sonu

ETK Kuralları ve Bilgilendirme Metnikapsamında onay veriyorum.

Abone Ol

Keşfetmeye Devam et