Putin’in kullandığı taktik Moskova’yı maksat aldı: ‘Bars’ı alana sürdüler! Sıradaki atak ne?

Rusya’nın yıllardır uyguladığı drone savaş taktiği bilakis dönmüş üzere duruyor. Ukrayna’nın yaklaşık 1000 insansız hava aracının kullanıldığı akın, Moskova’nın hava savunma kapasitesine ait önemli soru işaretleri doğurdu. Pekala tam olarak neler yaşandı?

Rusya-Ukrayna savaşında dün yeni bir dönüm noktası olarak bedellendirilen geniş çaplı insansız hava aracı (İHA) saldırısına sahne oldu. Ukrayna gece boyunca Moskova ve etrafını gaye aldı. Rus başşehrinin semalarında yüzlerce Ukrayna İHA’sının uçtuğu atak sonucunda, Kremlin’e yaklaşık 15 kilometre uzaklıkta bulunan Kapotnya bölgesindeki büyük bir petrol rafinerisi ağır hasar gördü.

Moskova sakinleri, kent genelinde ağır duman katmanıyla karşılaştı. Toplumsal medyada paylaşılan manzaralarda araçların ve binaların üzerinin yağmurla birlikte taşınan siyah partiküllerle kaplandığı görülürken, taarruzun akabinde yükselen dumanın başşehrin birçok noktasından gözlemlendiği bildirildi. Bu atak Ukrayna’daki savaşın başlamasından bu yana Moskova’ya yönelik gerçekleştirilen en büyük insansız hava aracı operasyonu olarak değerlendirildi.

ÖNEMLİ BİR AYRINTI VAR

Yaşanan bu süreçte değerli bir ayrıntı da var: Moskova’yı maksat alan akınların temelinde, aslında Rusya’nın yıllar evvel uygulamaya koyduğu stratejinin bulunduğu belirtiliyor. Rusya, Ekim 2022’de İran imali Şahid kamikaze insansız hava araçlarını birinci kere büyük ölçekte kullanarak Kiev’e yönelik ağır hücumlar başlatmıştı. O tarihten itibaren Rus ordusu, Ukrayna hava savunmasını yıpratmak hedefiyle giderek artan sayılarda düşük maliyetli mühimmat ve drone kullanmaya başladı.

Ancak artık görülüyor ki Moskova, kendi geliştirdiği kitlesel drone savaşı konseptinin vakitle kendisine karşı kullanılabileceğini öngöremedi. Savunma analistleri, Rusya’nın bu alandaki hazırlıklarının yetersiz kaldığını ve Ukrayna’nın süratle değişen teknolojiye daha süratli adapte olduğunu tabir ediyor.

ABD-İRAN SAVAŞI SONA YAKLAŞIRKEN UKRAYNA’NIN BÜYÜK SALDIRISI NE BİLDİRİ VERİYOR?

Bu soruyu Güvenlik ve Terör Uzmanı, Emekli İstihbarat Albay Coşkun Başbuğ’a yönelttiğimde, “Ukrayna’nın durduk yere bir anda bu kadar sert ataklar yapması asla tesadüf değil. Bu savaşın ansızın yine alevlenmesi de düşündürücü” dedi ve ekledi:

“Putin, çok kısa müddet evvel yaptığı bir açıklamada Rusya-Ukrayna savaşının sona ermek üzere olduğunu söylemişti. Tam da İran’la ilgili gelişmeler yaşanırken Ukrayna’nın bu türlü bir hücum düzenlemesi tesadüf olarak görülemez. Burada şu sorular akla geliyor: Sanki İsrail, İran’da elde edemediği sonucu Ukrayna-Rusya çizgisini hareketlendirerek ve ABD’yi farklı cephelerde zorlayarak mı elde etmeye çalışıyor? Karadeniz üzerinden Türkiye’yi de baskı altına alma emeli mı güdülüyor? Bunların hepsini düşünmek gerekir. Bu atakların zamanlaması hayli manidar görünüyor.”

‘YENİ KONSEPT ARTIK SÜRÜ KAMİKAZE DRONE SALDIRISI’

Coşkun Başbuğ, sürü drone hücumlarının çağdaş savaşlarda yeni bir konsept haline geldiğini belirterek şu sözleri kullandı:

“Yeni konsept artık ‘sürü kamikaze drone saldırısı’. Hava savunma sistemlerinin muhakkak bir kapasitesi var. Bu kapasiteyi aşmak ya da tesirli bir sonuç elde etmek için, sistemin birebir anda ateşleyebileceği füze sayısından daha fazla sayıda drone’un havalandırılması gerekiyor. Örneğin bir ülkenin hava savunma sistemi tıpkı anda 200 füze atabiliyorsa, saldıran tarafın en az 300 drone ile hücum gerçekleştirmesi gerekir.”

Başbuğ, bu prosedürün birçok ülke tarafından kullanıldığını vurgulayarak kelamlarını şöyle sürdürdü: “Ukrayna da bunu uyguluyor, aslında çabucak hemen tüm ülkeler bu konsepti kullanmaya başladı. İran da benzeri bir sistemle İsrail’in ‘Demir Kubbe’ hava savunma sistemini aşmayı başardı.”

KULLANILAN SİSTEMLERİN ÇEŞİTLİLİĞİ DİKKAT ALIMLI: UKRAYNA ‘BARS’I ALANA SÜRDÜ

Saldırı sırf ölçeğiyle değil, kullanılan sistemlerin çeşitliliğiyle de dikkat çekmiş durumda. Telegraph’ta yer alan habere nazaran Ukrayna, evvelki operasyonlarda yüklü olarak kullandığı uzun menzilli pervaneli İHA’ların yanı sıra, son periyotta geliştirdiği jet motorlu hibrit drone-füze sistemi ‘Bars’ı da alana sürdü.

Uzmanlara nazaran ‘Bars’ sistemi, klasik pervaneli insansız hava araçlarına kıyasla çok daha yüksek suratlara ulaşabiliyor ve hava savunma sistemlerinin tepki müddetini kıymetli ölçüde kısaltıyor. Akın sırasında kaydedilen manzaralarda Rus hava savunma füzelerinin ağır sis ve duman içerisinde amaç aradığı, birtakım tedbire füzelerinin ise yerleşim alanlarına epey yakın noktalarda patladığı görüldü. İmgeler, Rus hava savunmasının atağın yoğunluğu karşısında zorlandığı istikametindeki değerlendirmeleri güçlendirdi.

‘UKRAYNA’NIN BATI DAYANAĞI OLMADAN İLERİ TEKNOLOJİ GELİŞTİRMESİ GERÇEKÇİ DEĞİL’

Coşkun Başbuğ, hem Bars hem de Ukrayna’nın askerî sanayi kapasitesiyle ilgili dikkat çeken ifadeler kullandı:

“Kiev, Sovyetler Birliği devrinde ülkenin adeta dinamosuydu. Zira uçak, tank ve top endüstrisinin ağırlaştığı ana merkezlerden biriydi. Rusya’nın bu bölgeye bilhassa odaklanmasının nedeni de budur. Savaş boyunca birçok nokta vuruldu fakat bu kritik sanayi altyapısına direkt geniş çaplı bir müdahale yapılmadı. Rusya’nın burada ‘nasıl olsa bu savaşı kazanacağız, bu tesisler ileride bize kalacak’ formunda bir stratejik beklenti içinde olduğu kıymetlendirilebilir.”

Başbuğ, Ukrayna’nın mevcut teknoloji üretim kapasitesine ait ise şunları söyledi: “Ukrayna’nın, Batı takviyesi olmadan kendi başına ileri teknoloji geliştirebilecek bir yapıda olduğunu açıkçası gerçekçi bulmuyorum. Bilhassa hava savunma sistemleri açısından büsbütün Batı’ya bağımlı bir yapı kelam konusu. ABD takviyesi olmadan Ukrayna’nın bölgede nefes alması bile epeyce güç.”

Sözlerinin devamında kullanılan sistemlerin menşeine de dikkat çeken Başbuğ, şu sözleri kullandı:

“‘Bars’ üzere sistemlerin büsbütün Ukrayna üretimi olduğu tarafındaki telaffuzlara bakıldığında, bunların hakikaten ne kadar yerli üretim olduğu tartışmalıdır. Ben bu sistemlerin büyük ölçüde Batı dayanağıyla, bilhassa de ABD’nin teknik katkılarıyla geliştirildiğini düşünüyorum. Kağıt üzerinde Ukrayna üretimi dense de işin mutfağında önemli manada ABD’nin bulunduğunu değerlendiriyorum.”

SALDIRILARDA DİKKAT ALIMLI BİR ARTIŞ YAŞANIYOR

Telegraph’a konuşan Londra merkezli Royal United Services Institute (RUSI) bünyesinde misyon yapan kıdemli araştırmacı Emily Ferris’e nazaran son aylarda Ukrayna’nın Rus topraklarına yönelik İHA taarruzlarında dikkat alımlı bir artış yaşanıyor. Ferris, Ukrayna drone’larının çoğunlukla çok alçak irtifalarda uçtuğunu ve bu nedenle Rus radarları tarafından tespit edilmelerinin zorlaştığını belirtti.

Bağımsız Rus haber kuruluşu Agentstvo’nun datalarına nazaran, son bir ay içerisinde 300’den fazla İHA’nın kullanıldığı Ukrayna taarruzları olağan hale geldi. Buna rağmen Ocak-Nisan periyodunun tamamında bu ölçekte sırf bir hücum düzenlenmişti. Datalar, Kiev’in yalnızca hücum kapasitesini değil, operasyonların sıklığını da değerli ölçüde artırdığını ortaya koyuyor.

AYNI AMAÇLAR TEKRAR TEKRAR VURULUYOR

Yine Telegraph’ta yer alan haberde Ukrayna’nın son devirde uyguladığı stratejilerden biri de birebir gayelere kısa aralıklarla yine akınlar düzenlemek. Analistlere nazaran bu usul sayesinde Kiev idaresi, Rus hava savunmasının hangi noktalarda zayıf kaldığını tespit ediyor ve savunma sistemlerini daima etkin tutarak mühimmat stoklarının daha süratli tükenmesine neden oluyor.

Perşembe günkü büyük ataktan sırf iki gün evvel, daha küçük çaplı bir operasyon düzenlenmiş olması da bu yaklaşımın bir örneği olarak gösteriliyor. Uzmanlar, bu taktiğin hava savunma ağlarının tepki müddetlerini ölçmek ve yeni açıklar tespit etmek emeli taşıdığını pahalandırıyor.

Çoşkun Başbuğ ise birebir fikir değil. “Ukrayna, ABD ve İngiltere’den aldığı istihbarat takviyesiyle nokta atışı operasyonlar gerçekleştiriyor” diyen Başbuğ, şöyle devam etti:

“Örneğin amaç alınan Rusya’nın en kritik petrol tesislerinden biriydi; tek bir vuruşla önemli ziyan verildi. Birebir noktayı tekrar tekrar vurmak üzere bir strateji değil, daha evvel belirlenmiş ve koordinatları netleştirilmiş amaçlara yönelik planlı taarruzlar yürütülüyor. Ne olursa olsun saldıralım, hasar veririz’ mantığıyla hareket edilmiyor. Bilakis epeyce seçici ve gaye odaklı bir strateji var. Bilhassa altyapı tesislerinin maksat alınması da şuurlu bir tercih. Zati daha evvel Ukrayna tarafı da ‘Rusya altyapımıza saldırıyor, biz de tıpkı formda karşılık vereceğiz’ açıklamasını yapmıştı.”

UKRAYNA’NIN ‘GÖKYÜZÜ KALESİ’ SİSTEMİ DİKKAT ÇEKİYOR

Analistlerin dikkat çektiği bir başka husus ise erken ihtar sistemleri ortasındaki fark. Ukrayna, ‘Gökyüzü Kalesi’ ismi verilen sistem kapsamında ülke geneline yayılmış 14 binden fazla akustik sensör kullanıyor. Bu sensörler yaklaşan drone ve füzelerin çıkardığı sesleri tahlil ederek erken ikaz sağlıyor.

Rusya ise hala yüklü olarak klâsik radar sistemlerine güveniyor. Rus savaş zıddı savunma analisti Ian Matveev de yayımladığı görüntü tahlilinde bu hususta dikkat cazibeli değerlendirmelerde bulundu. Ian Matveev’e nazaran büyük radarlar bilhassa alçak irtifada uçan küçük gayelerin tespitinde yetersiz kalabiliyor.

Analist ayrıyeten Rus ordusunun drone seslerini algılayabilecek yaygın bir akustik algılama ağına sahip olmadığını, görsel temas kurulduğunda süratli müdahale edebilecek taşınabilir ateş timleri ve makineli tüfek birliklerinin de kâfi sayıda bulunmadığını söz etti.

HAVA SAVUNMASINDA MALİYET SORUNU

Uzmanlara nazaran Rusya’nın karşı karşıya olduğu en değerli meselelerden biri de maliyet. Birçok hava savunma füzesinin maliyetinin, engellemek üzere ateşlendiği Ukrayna imali FP-1 ve FP-2 tipi uzun menzilli insansız hava araçlarından yaklaşık 10 kat daha yüksek olduğu belirtiliyor.

Bu durum, büyük sayılarla gerçekleştirilen drone hücumlarında savunma tarafını ekonomik açıdan dezavantajlı hale getiriyor. Savunma uzmanları ayrıyeten Rusya’nın kimi hava savunma mühimmatlarında stok sorunu yaşamaya başlamış olabileceğine ait işaretlerin giderek arttığını vurguluyor.

Ukraynalı yetkililer, bu hafta yaptıkları açıklamalarda Rusya’nın bilhassa S-300 sistemlerinde eksiklik yaşadığını ileri sürdü. Her ne kadar S-300’ler Rus savunmasının sırf bir kısmını oluştursa da sistemde yaşanan mümkün mühimmat sıkıntılarının genel savunma kapasitesini etkileyebileceği bedellendiriliyor.