Pakistan, Çin’in teşvikiyle ABD ve İran arasında devreye girdi

ABD Başkanı Donald Trump’ın saldırılara ara verilmesi yönündeki talimatının akabinde, arabulucu aktörler ABD ile İran arasındaki ileti trafiğini hızlandırdı.

Pakistan hükümet kaynaklarının Anadolu Ajansı’na (AA) verdiği bilgilere nazaran, taraflar arasındaki diplomatik temaslar yine ivme kazandı.

İslamabad idaresi, ABD ile İran arasında yaklaşık beş aydır devam eden savaşı sonlandırmayı hedefleyen ve tıkanan müzakerelerin tekrar başlaması için Çin’in teşvikiyle bir yol haritası arayışına girdi.

Üç Pakistanlı kaynağın Reuters ajansına aktardığına nazaran, arayışlar kapsamındaki istikşafi görüşmeler, İran İçişleri Bakanı İskender Momeni’nin bu hafta İslamabad’a gerçekleştirdiği ziyaret sırasında yürütüldü.

Bu ziyaret, Momeni’nin son 10 gün içinde Pakistan’a yaptığı ikinci ziyaret oldu.

İran Devrim Muhafızları Ordusu’na yakınlığıyla bilinen Momeni, Pakistan hükümet yetkilileri ve Genelkurmay Başkanı Asim Munir ile görüştü.

Ancak mevzuya vakıf kaynaklar, ABD ile yapılabilecek olası müzakerelerin önündeki mahzurların son derece yüksek kalmaya devam ettiğini bildirdi.

Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Kırgızistan’ın Çolpon-Ata kentinde düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Dışişleri Bakanları Toplantısı marjında bir araya geldi.

Pakistan Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamaya nazaran, görüşmede bölgede gelişen durum ele alındı.

Dar, son devirde tırmanan bölgesel tansiyondan derin dert duyduğunu belirterek diyalog, itidal, tüm taraflarca tansiyonun düşürülmesi ve kalıcı barış ile istikrar için sürdürülebilir diplomatik temasın kıymetini vurguladı.

Dar ayrıyeten, İran ile ABD arasındaki savaşı sona erdirmek hedefiyle geçen ay imzalanan İslamabad Mutabakat Zaptı kapsamında ulaşılan uzlaşıların üzerine yenilerinin eklenmesi gerektiğini lisana getirdi.

Arakçi ise Pakistan’ın bölgesel barış ve güvenliği teşvik etme yönündeki daima diplomatik takviyesi ve yapan eforlarının yanı sıra ABD tarafından alıkonulan deniz araçlarındakiler de dahil olmak üzere İranlı balıkçılar ile mürettebatın inançlı dönüşünü sağlama çaba takdirle karşılandığını tabir etti.

Bölgesel gerilim, ABD Başkanı Donald Trump’ın 8 Temmuz’da İslamabad Mutabakat Zaptı’nda öngörülen ateşkesin artık yürürlükte olmadığını açıklamasının akabinde tırmandı. Washington, İran içindeki amaçları vururken, Tahran ise bölgedeki birkaç ülkede bulunan ABD askeri tesislerine ve ekipmanlarına saldırdığını bildirdi.

Çin, İran’ın en büyük ticari ortağı ve yaptırımlara karşın indirimli fiyatlarla bu ülkeden ham petrol satın alan ana alıcı pozisyonunda.

Pekin, savaşın başından bu yana İran’a açıkça askeri yardım sağlamamış olsa da çift kullanımlı bileşenler, çip ekipmanları ve uydu navigasyon sistemleri aracılığıyla İran’ın güvenlik altyapısına sağladığı takviyesi artırdı.

Pekin idaresi, Pakistan’ın arabuluculuk uğraşlarını daima destekledi ve mart ayında Ortadoğu’da mekik diplomasisi yürütmek üzere özel temsilcisini görevlendirdi.

ABD ve İran, Haziran ayında Pakistan ve Katar’ın arabuluculuğunda kalıcı bir muahede için 60 günlük bir müzakere penceresi açmayı hedefleyen bir mutabakat zaptı imzalamıştı.

Ancak dolaylı görüşmelerde ilerleme sağlanamadı; her iki taraf da ihlaller konusunda birbirini suçladı ve çatışmalar tekrar başladı.

Anlaşmanın yürürlükten kalkmasıyla birlikte Yamen’deki Husiler, geçen yıl Pakistan ile karşılıklı savunma anlaşması imzalayan ve İslamabad’ın yakın müttefiki olan Suudi Arabistan’a yönelik deniz ablukası duyuru etti.

Husiler perşembe günü, Hürmüz Boğazı’nın kapanma noktasına gelmesinin yanı sıra global petrol arzı için ikinci bir tıkanma noktası oluşturma tehdidiyle iki Suudi petrol tankerini vurduğunu duyurdu.

Çin Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, “Çin, Pakistan ve öbür taraflarca yürütülen arabuluculuk uğraşlarını desteklemektedir” sözüne yer verildi.

Bakanlık, Çin’in Körfez bölgesinde barış ve huzurun en kısa müddette yine tesis edilmesinde faal rol oynamayı sürdüreceğini ekledi.

Ancak hususa vakıf üç Pakistanlı kaynak, Dışişleri Bakanı İshak Dar’ın geçen haftaki Çin ziyareti sırasında yeni Ortadoğu teşebbüsünü Çinli yetkililerle ele aldığını bildirdi.

Reuters’a konuşan bir Pakistanlı hükümet yetkilisi, “Çinliler rahatsız, zira İran’ın başka Körfez ülkelerine yönelik akınları ve Hürmüz Boğazı’nın kapatılması kendi çıkarlarını direkt vuruyor” dedi.

Bir öteki Pakistanlı yetkili ise Suudi Arabistan ve öteki Körfez ülkelerine yönelik hücumların durdurulmasının müzakerelerin tekrar başlaması için bir ön şart olduğunu ve bu iletinin İran tarafına iletildiğini belirtti.