Netanyahu’nun en büyük rakibi Gadi Eisenkot kimdir?

İsrail, 7 Ekim 2023’te Filistinli kümelerin İsrail’e saldırmasından üç yıl sonra birinci sefer dün sandık başına gitti ve birinci sonuçlar, hem Başbakan Binyamin Netanyahu hem de karşısındaki eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot’un mutlak zafer elde edemediğini gösteriyor.

Oyların yüzde 28’inden fazlası sayılırken, Netanyahu liderliğindeki blok geriye düştü.

Muhalefet cephesi, İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden Arap partilerinin de dayanağıyla oyların yüzde 51,3’ünü (yaklaşık 819 bin 500 oy) alarak öne geçerken, Netanyahu’nun bloğu yüzde 48,7’de (yaklaşık 778 bin 400 oy) kaldı.

Yedioth Ahronoth gazetesinin paylaştığı şimdiki bilgilere nazaran, Netanyahu bloğunun oy oranı yüzde 50,4’ten gerilerken, muhalefet cephesi ise yüzde 49,6’dan yükselişe geçti ve bu yükselişte oyların yaklaşık yüzde 12’sini alan Arap listeleri kritik bir rol oynadı.

Süreci yakından takip eden ABD Başkanı Donald Trump ise Truth Social hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, Netanyahu’ya verdiği takviyenin akabinde ibrenin aksine döndüğünü sav ederek, başbakanın geriden gelip durumu başa baş hale getirdiğini ve hatta zafer kazanabileceğini ileri sürdü.

Eisenkot, yolsuzluk davası süren ve 7 Ekim’deki güvenlik zaafları sebebiyle tenkitlerin odağında kalan Netanyahu’nun karşısına sert güvenlik siyasetlerini savunan bir alternatif olarak çıkıyor.

İsrail ordusunda 41 yıl misyon yapan ve 2015-2019 döneminde Genelkurmay Başkanlığı koltuğunda oturan Eisenkot, 2025’te Yaşar partisini kurdu.

Uluslararası kamuoyu onu, Gazze’deki savaşta bir oğlu ve iki yeğeninin ölmesiyle tanıdı.

Anketler Yaşar partisinin Netanyahu’nun Likud partisine karşı üstünlük sağladığına işaret etse de modüllü meclis yapısı sebebiyle iki tarafın da hükümet kurma garantisi yok.

Fas kökenli bir göçmen ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Eisenkot, seçilmesi halinde İsrail’in Ortadoğu ve Kuzey Afrika kökenli Yahudileri kapsayan Mizrahi toplumundan çıkan birinci başbakanı olacak. Mizrahi seçmenler klâsik olarak Netanyahu’nun tabanında kıymetli bir yer tutuyor.

Eski komutan, İkinci İntifada sırasında Batı Şeria’daki birlikleri komuta etti.

Hizbullah ile girilen 2006 savaşı sırasında ise Lübnan’ın başşehri Beyrut’taki sivil altyapıyı da amaç alan orantısız güç kullanımına dayalı Dahiye doktrinini devreye soktu. Birleşmiş Milletler (BM) yetkilileri o devir kelam konusu bombardımanın insani hukuku ihlal ettiğini açıklamıştı.

Eisenkot, 1200 kişinin öldüğü ve 251 kişinin rehin alındığı 7 Ekim ataklarının akabinde Netanyahu’nun savaş kabinesine gözlemci olarak katıldı.

Ancak sekiz ay sonra hükümetin idare üslubunu eleştirerek misyonundan ayrıldı.

İsrail’in Kanal 7 televizyonuna konuşan Eisenkot, savaşın başlangıcında Hamas’ın askeri ve idari gücünü bir yıl içinde yok etme kararı aldıklarını, aradan geçen üç yılı aşkın mühlete karşın bu amaca ulaşılamadığını kaydetti.

Netanyahu’nun “mutlak zafer” telaffuzunu eleştiren eski komutan, Hamas’ın askeri kanadının büsbütün dağıtılması gerektiğini vurguladı.

Saldırıların akabinde Gazze’nin büyük kısmını yerle bir eden İsrail ordusunun operasyonlarında, Gazze’deki sıhhat yetkililerine nazaran 74 bin kişi hayatını kaybetti.

Birleşmiş Milletler soruşturma kurulu İsrail’in Gazze’de soykırım kabahati işlediği sonucuna vardı; İsrail idaresi ise bu tespiti reddediyor.

ABD Başkanı Donald Trump tarafından açıklanan barış planı kapsamında sağlanan ateşkesle 2023’te kaçırılan rehinelerin hür bırakıldığını hatırlatan Eisenkot, bunun savaşta elde edilen tek somut amaç olarak kaldığını kaydetti.

Trump’ın Hamas’ın silahsızlanmasını, Gazze’nin milletlerarası kontrolde yeni bir Filistin idaresine devredilmesini ve İsrail’in bölgeden çekilmesini öngören kapsamlı planı hayata geçmedi. İsrail hala Gazze’nin yarısından fazlasını elinde tutuyor.

Eisenkot, aşırı sağcı koalisyon ortaklarından ayrışsa da güvenlik çizgisinde uzlaşmaz bir tavır sergiliyor.

Filistinlilerin Doğu Kudüs başkentli bağımsız devlet talebini reddeden Eisenkot, Kanal 7’ye yaptığı açıklamada, “İki halk için iki devlet anlayışı bir hatadır” değerlendirmesini yaptı.

Eski komutan, Akdeniz ile Ürdün Nehri arasındaki tüm coğrafyada İsrail’in güvenlik sorumluluğunu elinde tutması gerektiğini ve bölgede yabancı bir orduya müsaade verilemeyeceğini kaydetti.

İşgal altındaki Batı Şeria’da Yahudi yerleşimlerinin sürmesini savunan Eisenkot, bu faaliyetlerin İsrail’in ulusal çıkarlarına hizmet etmesi ve kanunlara uygun biçimde yürütülmesi gerektiğini belirtti. Birçok ülke yerleşim ünitelerini milletlerarası hukuka karşıt görüyor.

Netanyahu’nun kabinesinde yer alan ve Batı ülkelerinin Filistinlilere yönelik şiddeti kışkırttıkları gerekçesiyle yaptırım uyguladığı Itamar Ben-Gvir ile Bezalel Smotrich’in siyasetlerine karşı çıkan Eisenkot, 2023’ten bu yana artan yerleşimci şiddetini kınadı. Ayrıyeten Batı Şeria’yı fiilen ikiye bölecek olan E1 bölgesindeki konut projelerine de itiraz ediyor.

İran’ın askeri nükleer yetenek edinmesinin gerekirse güç kullanılarak ya da ABD dayanaklı diplomatik bir uzlaşmayla engellenmesi gerektiğini savunan Eisenkot, koalisyon arayışında İsrailli Arapları temsil eden partilerle iştirak kurmayacağını duyurdu.

Eski komutan, düşmanların yok edilmesini içeren temel prensiplerini benimsemeyen yapılarla masaya oturmayacağını, hükümeti daha geniş bir Siyonist uzlaşı tabanıyla kurmayı hedeflediğini açıkladı.