Meta’nın Instagram kararı üç gün dayanabildi: Reaksiyon çeken YZ özelliği kaldırıldı

Meta’nın yeni görsel oluşturma modeli Muse Image ile kullanıma sunduğu bir özellik, zımnilik tartışmalarının akabinde sadece birkaç gün içinde geri çekildi.

Özellik, kullanıcıların Instagram’daki herkese açık bir hesabı “@” işaretiyle etiketlemesine ve bu hesaptaki profil fotoğraflarını YZ ile oluşturulan yeni manzaralarda referans olarak kullanmasına imkân tanıyordu.

Böylece bir kişinin ayrıyeten müsaade vermesine gerek kalmadan yüzüne benzeyen yeni manzaralar üretilebiliyordu. Özelliğin kullanıcı hesaplarında varsayılan olarak aktifleştirildiği ve kullanılmak istemeyenlerin ayarlardan kapatması gerektiği yönündeki argümanlar da yansıların büyümesine sebep oldu.

ÜÇ GÜN DAYANDI

Meta’nın salı günü kullanıma sunduğu özellik, bilhassa oyuncuların ve sanatkarların yansısını çekti.

Oyuncu Hannah Einbinder, sistemin açık ve anlaşılır bir onay alınmadan devreye sokulduğunu savunarak SAG-AFTRA üyelerine ve öbür Instagram kullanıcılarına özelliği kapatmaları davetinde bulundu.

Tartışmaların odağında sadece ünlülerin fotoğrafları yoktu. Herkese açık hesaba sahip sıradan kullanıcıların, çocukların ve gençlerin fotoğraflarının da öteki bireyler tarafından YZ içeriklerinde kullanılabilecek olması telaş yarattı.

Meta bunun üzerine 10 Temmuz’da öbür Instagram hesaplarının fotoğraflarını Muse Image içinde referans olarak kullanma özelliğini kaldırdı.

Ancak şirket Muse Image modelini büsbütün kapatmadı. Kullanıcılar hâlâ metin komutlarıyla görsel oluşturabiliyor, kendi yükledikleri fotoğrafları düzenleyebiliyor ve farklı YZ efektlerinden yararlanabiliyor.

AÇIK HESAP ONAY DEĞİL

Konuyu kıymetlendiren Bilişim Uzmanı Osman Demircan, sosyal medya hesabının herkese açık olmasının, paylaşılan fotoğrafın her türlü maksatla serbestçe kullanılabileceği manasına gelmediğini belirtti.

Demircan’a nazaran kullanıcı, fotoğrafını Instagram’da görülmesi hedefiyle paylaşmış olabilir. Lakin bu durum, yüzünün bir YZ sistemi tarafından işlenmesine, değiştirilmesine yahut hiç bulunmadığı bir ortamdaymış üzere gösterilmesine otomatik olarak müsaade verdiği manasına gelmiyor.

Buradaki temel sorunun kullanım emeli olduğunu belirten Demircan, bir fotoğrafın görülebilir olmasıyla yeni bir içerik üretmek üzere işlenmesi arasında kıymetli bir fark bulunduğuna dikkat çekti.

Bu sebeple kullanıcılara sadece özelliği sonradan kapatma seçeneği sunulmasının kâfi olmadığını söz eden Demircan, bu cins sistemlerin baştan kapalı olması ve sırf kişinin açık, anlaşılır ve bilgilendirilmiş onayıyla aktifleştirilmesi gerektiğini söyledi.

Başka bir sözle, sistemin “itiraz etmeyen kabul etmiş sayılır” yaklaşımıyla değil, “açıkça kabul eden kullanabilir” metoduyla çalışması gerekiyor.

SAHTE İÇERİK RİSKİ

Muse Image üzere sistemlerin bir kişinin yüzüne benzeyen gerçekçi imajlar oluşturabilmesi, mevzuyu sadece zımnilik tartışması olmaktan çıkarıyor.

Demircan, bu teknolojiyle hazırlanan içeriklerin bir kişiyi hiç gitmediği bir yerde, hiç tanımadığı şahıslarla yahut gerçekte yaşanmamış bir olayın içindeymiş üzere gösterebileceğini belirtti.

Bu tıp manzaralar bilhassa sosyal medyada bağlamından koparıldığında gerçekmiş üzere algılanabiliyor. Ortaya çıkan içerikler prestij saldırısı, zorbalık, taciz ve yanlış bilgilendirme emeliyle kullanılabiliyor.

Riskin dolandırıcılık boyutu da bulunuyor. Bir kişinin yüzünü kullanan geçersiz hesaplar açılması, bu hesaplar üzerinden yakınlarından para istenmesi yahut uydurma reklam ve yatırım içerikleri hazırlanması mümkün.

YZ ile üretilen görsellerin kalitesi arttıkça, ortalama bir kullanıcının gerçek ve geçersiz içerik arasındaki farkı anlaması da zorlaşıyor. Demircan’a nazaran bu sebeple sorumluluk sırf kullanıcıya bırakılamaz; platformların berbata kullanımı daha içerik oluşturulurken önleyecek güvenlik sistemleri kurması gerekiyor.

Özellikle kamuoyunda tanınan şahıslar, şirket yöneticileri, gazeteciler ve sosyal medya kullanıcıları açısından yüzün müsaadesiz biçimde taklit edilmesi önemli sonuçlar doğurabiliyor. Çocukların fotoğraflarında ise daha sıkı müdafaa tedbirleri uygulanması gerekiyor.

GERİ ADIM YETMEZ

Meta’nın tartışmalı özelliği kaldırmasını olumlu bir adım olarak kıymetlendiren Demircan, bunun tek başına kâfi olmadığını belirtti.

Özelliğin kullanıma açık kaldığı mühlet içinde hangi fotoğrafların işlendiği, kaç imaj üretildiği ve bu içeriklerin sistemlerde saklanıp saklanmadığı üzere soruların yanıtlanması gerekiyor.

Kullanıcılara sırf gelecekteki kullanımı engelleme seçeneği değil, daha evvel oluşturulan içeriklere itiraz etme ve bunların kaldırılmasını isteme hakkı da sunulmalı.

Demircan’a nazaran YZ ile oluşturulan imgelerde içeriğin yapay olarak üretildiğini açıkça gösteren işaretler bulunmalı. İmgenin hangi sistem tarafından, ne vakit ve hangi gereçler kullanılarak oluşturulduğunun takip edilebilmesi de berbata kullanım durumlarında sorumluların belirlenmesini kolaylaştırabilir.

Platformların ayrıyeten şikâyet edilen uydurma manzaralar için süratli bir inceleme ve kaldırma sistemi kurması gerekiyor. Bir kişinin kendi yüzüyle üretilmiş düzmece bir içerikten haberdar olduğunda günlerce yahut haftalarca sonuç beklemesi, zararın büyümesine sebep olabilir.

Muse Image tartışması, teknoloji şirketlerinin yeni YZ özelliklerini kullanıma sunmadan evvel sırf sistemin neler yapabildiğini değil, berbat niyetli bireylerin bu sistemi nasıl kullanabileceğini de değerlendirmesi gerektiğini bir kere daha gösterdi.

Bir kişinin fotoğrafının internette bulunması, o yüzün sınırsız bir YZ gerecine dönüşmesi manasına gelmiyor. Teknoloji ilerledikçe açık onay, içeriklerin işaretlenmesi, itiraz hakkı ve süratli kaldırma düzenekleri dijital güvenliğin temel kaideleri haline geliyor.