İsrail’de yıllardır siyasi kararların dışında bırakılan Araplar, bu defa seçim sonuçlarıyla bütün hesapları değiştirebilecek bir pozisyona geldi. Netanyahu’nun önüne çıkan yeni denklem, muhalefetin de rahatını kaçırdı. Lakin sandıkta kazanılan gücün siyasi kar...
İsrail’de seçim sonuçlarının netleşmeye başlamasıyla birlikte, ülkenin merkezinde bulunan ve yüklü olarak Arap vatandaşların yaşadığı Taibe kasabasında hareketli saatler yaşandı.
Salı günü geç saatlerde sonuçların açıklanmaya başlaması üzerine kasabada havai fişekler patlatılırken, çok sayıda kişi kutlamalar için sokaklara çıktı. İsrail siyasetinde değerli bir dönüm noktası olarak bedellendirilen seçim sonuçları, bilhassa Arap toplumunun siyasi temsil gücü açısından dikkat çekti.
New York Times’ta yer alan habere nazaran İsrail’in iki değerli Arap liderliğindeki siyasi oluşumu Raam ve Ortak Liste’nin Knesset’te bugüne kadarki en yüksek sandalye sayısına ulaşması, Arap seçmenler arasında büyük heyecan yarattı. Uzun yıllardır ülkenin siyasi karar alma süreçlerinde gereğince temsil edilmediklerini düşünen Arap vatandaşlar, seçim sonuçlarını değişim için değerli bir fırsat olarak pahalandırıyor. Yaklaşık 47 bin 500 kişinin yaşadığı Taibe’de seçmenlerin yüzde 80’inden fazlasının sandığa gitmesi de siyasi iştirakin ulaştığı seviyeyi gözler önüne serdi.
NETANYAHU’NUN SİYASİ HESABINI NASIL BOZDULAR?
Seçim sonuçlarını değerlendiren İstanbul Aydın Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Dış Politika Uzmanı Yeliz Albayrak, Arap partilerinin meclisteki sandalye sayısını artırmasının ve seçime iştirak oranının yüzde 70’in üzerine çıkmasının İsrail siyasetindeaki değişen istikrarlara işaret ettiğini belirtti. Netanyahu’nun evvelki seçime kıyasla sandalye ve oy kaybettiğine dikkat çeken Albayrak, Arap seçmenlerin siyasi temsile daha fazla kıymet vermeye başladığını belirterek şu yorumda bulundu:
“Netanyahu şu anda sandalye sayısı bakımından daha önde görünse de bir evvelki seçime oranla takviyesinin ve oylarının düştüğünü görüyoruz. Seçimlerin en dikkat cazibeli sonuçlarından biri de iştirak oranının yüzde 70’in üzerine çıkması. Bunun yanında Arap partilerinin mecliste sahip oldukları sandalye sayısı iki katına çıkmış durumda. Hem Ortak Liste hem de Raam Partisi kıymetli bir temsil gücüne ulaştı. Bu tablo, Arap seçmenlerin artık siyasi temsile çok daha fazla değer verdiğini ve oylarıyla bir pazarlık gücü oluşturabileceklerinin farkında olduklarını gösteriyor. Artan iştirak ve sandalye sayısı, İsrail siyasetinde bir istikrarın değişmeye başladığını açıkça ortaya koyuyor.”
BU BAŞARI İSRAİL SİYASETİNDE TARTIŞMA YARATTI
Taibe’de sevinç şovları yaşanırken İsrail’in başka bölgelerinde seçim sonuçlarına yönelik yansılar hayli farklı oldu. Muhalefetin birtakım temsilcileri, Arap partileriyle birlikte hükümet kurma ihtimaline karşı olduklarını açıklarken, tesirli televizyon yorumcuları da Arap siyasi oluşumlarının hükümet siyasetleri üzerindeki muhtemel tesirlerine ait tenkitlerde bulundu.
Özellikle güvenlik ve dış siyaset üzere İsrail siyasetinin hassas başlıklarında Arap partilerinin belirleyici olabileceği ihtimali tartışma konusu haline geldi. Bu açıklamalar, Arap vatandaşlar arasında seçim sonuçlarının siyasi karşılığının ne olacağına ait soru işaretlerini artırdı.
Taibe’de yaşayan 34 yaşındaki kamyon sürücüsü Shadi Hajj Yahya, New York Times’a verdiği demeçte Arap partilerinin elde ettiği muvaffakiyete karşın ortaya çıkan yansıların toplumdaki ayrımcı yaklaşımı gösterdiğini savundu. Yahya, “Bu reaksiyon, karşı karşıya olduğumuz ırkçı tavırların kanıtıdır” değerlendirmesinde bulundu.
Kasabada yaşayan 52 yaşındaki avukat Noreen al-Nashef de yüksek seçmen iştirakinin tek başına siyasi nüfuz manasına gelmediğine dikkat çekti. Arap vatandaşların sandığa giderek demokratik sürece katıldığını fakat bunun hükümetin kurulması ve ülkenin yönetilmesinde tesirli olup olmayacağının belgisiz olduğunu söz eden al-Nashef, başka siyasi çevrelerden gelen açıklamaların hayal kırıklığı yarattığını belirterek, “Benim oyumun ne kıymeti var ki?” kelamlarıyla kaygısını lisana getirdi.
NETANYAHU’DAN ARAP SEÇMENİN YÜKSELİŞİNİ DURDURMA HAMLESİ
Arap partilerinin seçimde elde ettiği muvaffakiyet, Netanyahu’nun seçim sürecindeki telaffuzlarını de yine gündeme taşıdı. Yeliz Albayrak, Netanyahu’nun seçim kampanyası boyunca Arap partilerinin güç kazanmasını engellemeye yönelik bir yaklaşım benimsediğini ve bu tavrın seçim sonrasında da devam ettiğini belirtti.
Netanyahu’nun sağ seçmeni sandığa yönlendirmek gayesiyle Arap vatandaşları maksat alan açıklamalar yaptığını söyleyen Albayrak, seçim sürecinde güvenlik ve siyasi denetim telaffuzlarının öne çıkarıldığını tabir etti:
“Netanyahu, sağ seçmeni sandığa çağırırken ‘çoğunluğu Arap partilerine mi bırakacağız’, ‘İsrail elimizden gidiyor’, ‘güvenliğimiz tehlikeye giriyor’ biçiminde telaffuzlar kullandı. Arap nüfusun yoğun yaşadığı bölgelerde kullanılan oyların güvenilirliğini sorgulayan açıklamalar da yaptı. Seçim sonrasında da beklediği yüksek sonuca ulaşamadığı için suçlamalarını sürdürdü. Buna karşın Arap partilerinin sandalye sayısını artırması, İsrail siyasetinde artık göz ardı edilemeyecek bir siyasi temsil gücünün ortaya çıktığını gösteriyor.”
TAİBE, ARAP VATANDAŞLARININ SORUNLARINI YANSITIYOR
Arap seçmenlerin siyasi temsil talebinin arkasında sırf seçim sonuçları değil, uzun yıllardır tahlile kavuşmayan toplumsal ve ekonomik meseleler da bulunuyor. İsrail’deki Arap toplumunun karşı karşıya olduğu bu sıkıntılar, Taibe’de günlük ömrün kıymetli bir kesimi olarak öne çıkıyor.
İşçi sınıfının yoğun olduğu kasabada silahlı şiddet, konut problemleri ve mahallî idarelerin karşılaştığı bürokratik mahzurlar, halkın temel şikâyetleri arasında bulunuyor. Kasaba sakinleri, bilhassa ruhsat ve imar süreçlerinde yaşanan problemlere dikkat çekiyor. Mahallî yetkililerin yapı ruhsatı almanın epeyce güç olduğunu belirttiği bölgede, müsaadesiz inşa edildiği gerekçesiyle birtakım meskenlerin İsrail makamlarınca yıkılması da toplumsal huzursuzluğu artıran gelişmeler arasında yer alıyor.
Arap vatandaşlar, sırf lokal idare hizmetlerinde değil, ülke genelindeki siyasi telaffuzda de kendilerine yönelik dışlayıcı bir yaklaşım bulunduğunu düşünüyor. Netanyahu ve aşırı sağcı koalisyon ortaklarının açıklamaları, bu tasaları daha da güçlendiriyor.
Netanyahu’nun, rastgele bir delil ortaya koymadan İsrail’in Arap vatandaşlarının “seçimi çalmaya çalıştığı” yönündeki uyarısı da tartışma yaratan açıklamalar arasında yer aldı. Taibe sakinleri, bu çeşit telaffuzların Arap vatandaşların demokratik sürece iştirakini sorgulayan bir yaklaşımı beslediğini savunuyor.
SİYASİ BAŞARIYA RAĞMEN ARAP TOPLUMUNUN SORUNLARI NEDEN ÇÖZÜLEMİYOR?
Arap toplumunun yaşadığı meselelerin sadece siyasi temsil eksikliğiyle sonlu olmadığını belirten Yeliz Albayrak, özellikle güvenlik, bütçe dağılımı, kamu hizmetleri ve vatandaşlık hakları konusunda uzun yıllardır devam eden eşitsizliklere işaret etti. Arap nüfusun yoğun olduğu bölgelerde kabahat oranlarının yükseldiğini, vatandaşların yerleşimcilerin tacizleriyle karşı karşıya kaldığını ve kendilerini inançta hissetmediklerini kaydeden Albayrak, bu sıkıntıların seçim sonuçlarıyla kısa müddette ortadan kalkmasının beklenemeyeceğini söyledi.
Albayrak, “İsrail içerisinde yaşayan Arap nüfusun meseleleri uzun yıllardır devam ediyor. Bilhassa Arapların yoğun yaşadığı bölgelerde önemli eşitsizlikler bulunuyor. İnsanlar güvenlik konusunda kendilerini inançta hissetmiyor, yerleşimcilerin tacizleriyle karşı karşıya kalıyor. Bunun yanında bütçe dağılımı, kamu hizmetlerine erişim ve vatandaşlık hakları konusunda da kıymetli eşitsizlikler kelam konusu. Daha evvel bu alanlarda kimi bütçe düzenlemeleri yapılmıştı lakin 2025-2026 devrinde bu kaynakların kesildiğini görüyoruz. Hasebiyle Arap toplumunun problemleri sırf siyasi temsil sorunundan ibaret değil; ekonomik, toplumsal ve güvenlik boyutları da bulunuyor” halinde konuştu.
“YAHUDİLİĞE GEÇMEK DIŞINDA HER ŞEYİ YAPACAĞIZ”
Arap partilerinin seçimlerde elde ettiği temsil gücünün nasıl kullanılacağı, İsrail’de hükümet kurma sürecinin en değerli başlıklarından biri olarak öne çıkıyor. Taibe’deki seçmenlerin değerli bir kısmının takviyesini alan Ortak Liste, farklı siyasi eğilimlere sahip üç küçük partinin ittifakından oluşuyor.
Yahudi-Arap solcu bir fraksiyon ile Filistin milliyetçisi bir siyasi çizgiyi de bünyesinde barındıran ittifak, diğer büyük Arap partisi Raam’a kıyasla daha güçlü bir Siyonizm aksisi tavırla tanınıyor.
Ortak Liste’nin milletvekilleri uzun yıllardır İsrail siyasetinin ana karar alma sistemlerinin dışında kalırken, son seçim sonuçları partinin siyasi tartısını artırma potansiyeli taşıyor. Parti, Netanyahu hükümetini iktidardan uzaklaştırmayı hedefleyen ana muhalefet bloğuyla iş birliğine açık bildiriler verdi.
1999 yılından bu yana Knesset’te misyon yapan ve Ortak Liste’nin önde gelen isimlerinden olan 67 yaşındaki milletvekili Ahmad Tibi, Netanyahu hükümetini devirmek maksadıyla daha evvel düşünmedikleri siyasi ödünleri vermeye hazır olduklarını söyledi.
Taibe’deki ofisinde açıklamalarda bulunan Tibi, “Netanyahu hükümetini devirmek için kurbağaları bile yutmaya hazırız” tabirini kullandı. Arap seçmenlerin kendilerine güçlü bir takviye verdiğini belirten Tibi, muhalefetteki öbür siyasi partilerle muahede sağlamak için esnek davranabileceklerini kaydetti.Hangi odunların gündeme gelebileceğine ait detay vermekten kaçınan Tibi, “Yahudiliğe geçmek” dışında neredeyse her şeyi yapabileceklerini söyleyerek siyasi uzlaşma konusunda dikkat cazibeli bir bildiri verdi.
ARAP PARTİLERİ HÜKÜMET PAZARLIĞINDA HANGİ TAVİZLERİ İSTEYECEK?
Tibi’nin açıklamalarını kıymetlendiren Yeliz Albayrak, Arap partilerinin elde ettiği sandalye sayısının hükümet kurma sürecinde değerli bir pazarlık gücü yarattığını fakat bu gücün nasıl kullanılacağının şimdi netleşmediğini tabir etti. İsrail’de hükümet kurulabilmesi için 61 sandalyeye muhtaçlık duyulduğunu hatırlatan Albayrak, ne Netanyahu’nun ne de muhalefet cephesinin mevcut tabloyla bu sayıya çarçabuk ulaşabildiğini belirtti.
Albayrak, “Şu anda hükümet kurma noktasında hayli karmaşık bir durum var. Zira Netanyahu ve daha evvel birlikte koalisyon kurduğu partiler Arap partileriyle hükümet oluşturmak istemiyor. Lakin hükümet kurabilmek için gerekli olan 61 sandalyeye ulaşmaları gerekiyor. Muhalefet tarafında da Arap partileriyle birlikte hareket etme konusunda ortak bir yaklaşım bulunmuyor. Hasebiyle Arap partilerinin dayanağı, hükümetin kurulması sürecinde değerli hale geliyor. Ortak Liste dışarıdan takviye vermeyi tercih edebilirken Raam’ın direkt koalisyonda yer alma isteği olabilir. Bu sebeple Arap partilerinin hangi şartlarda dayanak vereceği, hükümet kurma müzakerelerinin kıymetli başlıklarından biri olacak” dedi.
Bununla birlikte Albayrak, muhtemel bir hükümet değişikliğinin Filistin sorununda esaslı bir siyaset değişikliği yaratmasının beklenmemesi gerektiğini vurguladı. Arap partilerinin öncelikli olarak İsrail içerisinde yaşayan Arap vatandaşların güvenlik, bütçe, hizmet ve hak eşitsizliklerine ait taleplerini gündeme taşıyabileceğini belirten Albayrak, seçim sonuçlarının bu meselelerin tahlilini çabucak sağlamayacağını lakin siyasi müzakere alanını genişletebileceğini tabir etti. Uzman isim şöyle devam etti:
“Arap partilerinin sandalye sayısının artması, bütün meselelerin kısa müddette çözüleceği manasına gelmiyor. Filistin probleminde çok büyük bir siyaset değişikliği beklemek de gerçekçi değil. Ancak İsrail içerisindeki Arap toplumunun yaşadığı sıkıntılar konusunda yeni bir müzakere tabanı oluşabilir. Arap partilerinin artık hükümetin kurulması için gerekli aritmetiği etkileyebilecek bir pozisyonda olması, taleplerini gündeme getirebilmeleri açısından kıymetli. Arap seçmenler sırf mecliste temsil edilmek değil, verdikleri oyun karşılığını yaşadıkları bölgelerde ve günlük hayatlarında görmek istiyor. Bu sebeple seçimlerdeki iştirak artışı ve sandalye sayısındaki yükseliş, İsrail siyasetindeki bütün aktörlerin bundan sonraki hesaplarında dikkate almak zorunda kalacağı yeni bir siyasi tablo ortaya koyuyor.”
ABD’den İsrail’e askeri sevkiyat argümanı: Orta Doğu’ya hava köprüsü
Oylarıyla istikrarları değiştirdiler: Tarihi hamle! Hangi planlar bozuldu? ‘Bir istisna dışında her şeyi yapacağız’
İran’dan Avrupa’ya tehdit üzere bildiri: Sıra sizde
40 dakika boyunca izlemek zorunda kaldılar. Kripto para tarihinin en büyük soygununda neler yaşandı?
Trump açıkladı: Tarihi kripto para saldırısı mercek altında
ABD, Ukrayna’ya 2,1 milyar dolarlık Patriot satışı. Teslimat 2030’larda
Trump’tan dikkat çeken açıklama: Savaşı biz başlatmadık
